طالبانو په بلخ کې د بيهقي کتابپلورنځي تاریخي ودانۍ ونړوله

په کابل کې د روسیې د سوداګریز مرکز مسوول رستم حبیب الله ددغه هېواد رسنیو ته ویلي، چې د افغانستان د نفتو د تصفیې فابریکو کلنی ظرفیت له یو میلیون ټنو زیات دی او ټاکل شوې ده چې د روسي شرکتونو په همکارۍ دوه نورې سترې د نفتو د تصفیې فابریکې هم جوړې شي.

د هغه په وینا، په افغانستان کې د نفتو هغه څاګانې بېرته فعالېږي چې د پخواني شوروي اتحاد له دورې راهیسې تړلې وې.نوموړي ویلي، چې که څه هم د نفتو تولید مخ په زیاتېدو دی، خو لا هم د هېواد د موجودو تصفیه خونو د بشپړ ظرفیت د فعالولو لپاره بسنه نه کوي.

رستم حبیب الله ویلي، دواړه لوري د نفتو او سون توکو د متقابلې تبادلې پر میکانیزم کار کوي، خو د احتمالي هوکړې د وخت او حجم په اړه یې نور جزییات نه دي ورکړي.

دا خبرې داسې مهال کېږي چې روسیه د سون توکو د وارداتو د پراخولو هڅه کوي.

د راپور له مخې، روسیې ته له هند څخه د ۶۰ ټنه پټرولو بار وړونکي دوه ټانکرونه لېږدول کېږي، ۵۰ ټنه نور به له قزاقستان څخه ور رسېږي او مسکو له بېلاروس څخه د سون توکو د پېرلو لپاره هم چمتووالی ښودلی دی.

د چاپېریال او انرژۍ د برخې شنونکي خبرداری ورکوي چې د نفتو د تصفیې صنعت، که له نړیوالو چاپېریالي معیارونو سره سم مدیریت نه شي، هوا، اوبه او خاورې ککړولی شي.

د سرخان دریا والي اولګبېک قاسموف د ازبکستان له۲۴ ټلویزیون سره په مرکه کې ویلي چې دغه وړاندیز په اصولوکې منل شوی او د موضوع د عملي ارزونې لپاره به ځانګړې کمیسیون جوړ شي.

قاسموف وویل چې د جولای په لومړۍ نېټه د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف د ټرانس-افغان رېل پټلۍ د لوژستیکي سیستم ستونزې او حللارې وڅېړلې.

د هغه په وینا، په دې غونډه کې د پولې هاخوا د لوژستیک د پراختیا، د امتیازاتو د ورکولو او د لوژستیکي مرکز لپاره د ځمکې د بېلولو مسوده هم تر بحث لاندې راغله.

هغه څرګنده کړه چې له افغانستان سره د ازبکستان په پوله کې د ترانزیټي دهلیزونو شمېر له څلورو څخه ۱۲ ته لوړ شوی دی.

د هغه په وینا، د لېږد ظرفیت هم له ۳۵۰ او۴۰۰ لاریو څخه ۱۰۰۰ او۱۲۰۰ لاریو ته رسېدلی او د رېل پټلۍ له لارې د واګونونو د انتقال ظرفیت له ۲۵۰ څخه نږدې ۵۰۰ واګونونو ته لوړ شوی دی.

د ازبکستان د سرخان دریا والي زیاته کړې چې د اوبو له لارې د بار وړلو کچه هم لوړه شوې ده.

د نوموړي په وینا، تېر کال له ۲۵۰ زره ټنه څخه زیات مالونه له دې لارې انتقال شوي وو، خو یوازې د روان کال په لومړیو شپږو میاشتو کې دا شمېر شاوخوا ۲۲۰ زره ټنو ته رسېدلی، چې د پام وړ زیاتوالی ښيي.

د زرغون دهلیز په اړه قاسموف وویل چې افغان سوداګر غواړي داسې میکانیزم جوړ شي چې له مخې یې دوی د ازبکستان له موجوده نړیوالو هوايي کرښو څخه تر ځانګړو شرایطو لاندې ګټه واخلي.

په زرغون دهلیز کې د سوداګرۍ او مسافرو تګ راتګ اسانه کیږي او د سرحدي او اداري خنډونو پر ځای انتقال په چټکو او لږو کړنلارو ترسره کیږي.

قاسموف همدارنګه وویل چې بل مهم بحث د افغانستان د کرنیزو او عضوي محصولاتو د صادراتو او بیا صادرولو ستونزې وې، چې په اړه یې هم عملي وړاندیزونه منل شوي او د حل لپاره به کاري ډله جوړه شي.

د طالبانو یادې ادارې ویلي، چې د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي مرستیال برونو لیمارکیس له ملا نورالدین ترابي سره په لیدنه کې د دوه اړخیزو همکاریو د پراختیا، د پېښو د مدیریت په برخه کې د لا زیاتي همغږۍ او د پرمختیايي او وقایوي پروژو د پلي کېدو په اړه خبرې کړې دي.

ملا ترابي له برونو لیماکیس څخه غوښتنه کړې چې د بېړنیو مرستو ترڅنګ دې د اوږدمهالو او پرمختیايي پروژو په برخه کې هم همکارۍ زیاتې کړي.

همدارنګه ترابي د یادې لیدنې پرمهال ټینګار کړی، چې تمویلوونکي بنسټونه او موسسې دې د خپلو پروژو له طرحې او پلي کېدو مخکې له طالبانو سره مشوره او همغږي وکړي.

په ورته مهال د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي مرستیال زیاته کړې چې په افغانستان کې د بشري اړتیاوو کچه لا هم لوړه ده او ډاډ یې څرګند کړی چې د بشري مرستو د دوام ترڅنګ به د بنسټیزو او اوږدمهاله پروژو د پلي کېدو پر وړاندې شته خنډونه هم لرې کړي.

د ایران د خراسان رضوي ولایت د بهرنیو اتباعو او کډوالو چارو عمومي رییس جعفر سیدابادي ویلي چې د دغو ویزو اعتبار اووه ورځې دی او افغان وګړي د چنګاښ د ۱۴مې او ۱۵مې نېټې ترمنځ ایران ته په قانوني ډول ننوتلی شي.

د نوموړي په وینا، هغه افغانان چې د دوغارون له لارې ایران ته ننوځي او د خامنه يي د جنازې په مراسمو کې د ګډون لپاره مشهد ته ځي، باید د چنګاښ د ۲۰مې او ۲۱مې نېټې ترمنځ بېرته د همدې ځمکنۍ پولې له لارې افغانستان ته ستانه شي.

هغه زیاته کړې، چې د مشهد ښار په ۱۲ بېلابېلو ځایونو کې د افغان مېلمنو د هرکلي، استوګنې او مېلمستیا لپاره اسانتیاوې برابرې شوې دي.

د تایباد ولسوال حسین جمشیدي ویلي، د دوغارون په پوله کې ترانسپورټي شرکتونو اړتیا وړ بسونه او کرایي موټر د افغان مېلمنو د لېږد لپاره چمتو کړي دي.

هغه زیاته کړې چې د افغان مېلمنو د ورتګ پر مهال به د خیریه بنسټونو او ځایي خلکو په همکارۍ د دوغارون په پوله کې د هغوی د هرکلي او مېلمستیا لپاره ځایونه هم جوړ شي.

ایراني چارواکي وايي، د افغان اتباعو معلومات به د دوغارون په پوله کې ثبتېږي او د دوی تر بېرته وتلو پورې به تر څار لاندې وي.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې چې د پنجشنبې په ورځ یې خپره کړې، طالب پلاوي د قزاقستان په پلازمېنه استانه کې د دغه هېواد د ولسمشر دفتر اړوند د ستراتیژیکو مطالعاتو انستیتوت او د «پرانېستې نړۍ» خصوصي څېړنیز مرکز له چارواکو او متخصصینو سره لیدلي دي.

د خبرپاڼې له مخې، په دغو غونډو کې د افغانستان او قزاقستان ترمنځ پر علمي او څېړنیزو همکاریو، دوه‌اړخیزو اړیکو، سیمه‌ییز اتصال او په ځانګړې توګه د ترانسپورتي دهلېزونو او د افغان ټرانس پروژې په اړه تخصصي او تفصیلي بحثونه شوي دي.

طالبانو ویلي، دواړو لوریو د علمي او مطالعاتي همکاریو پر دوام او پراختیا ټینګار کړی او هیله یې څرګنده کړې چې د دغو بحثونو پایلې به د دواړو هېوادونو ترمنځ د همکاریو د پیاوړتیا لپاره تحلیلي وړاندیزونه او عملي اغېزې ولري.