د لندن یوې محکمې د ایران انټرنشنل د خبریال د چړو وهلو په قضیه کې دوه کسان په بند محکوم کړل

دانون پر اېکس پاڼه لیکلي، ایا د داسې کس لپاره همدردي او ماتم مناسب دی چې د ده په وینا، «د لسګونو زرو بې ګناه ایرانیانو د وژنې، شکنجې او ځورونې امرونه یې ورکړي دي؟».

نوموړي دا څرګندونې وروسته له هغه وکړې چې ګوتېرش د علي خامنه‌يي د مړینې په اړه غبرګون وښود.

دني دانون ویلي، نړیوال سازمانونه باید د هغو کسانو د قربانیانو تر څنګ ودرېږي چې د ایران د حکومت د ځپونکو سیاستونو له امله زیانمن شوي دي، نه دا چې د دغه حکومت د مشرانو لپاره د خواخوږۍ څرګندونې وکړي.

د ایراني رسنۍ ایرنا د راپور له مخې، یرمکبایف چې تهران ته د ایران د پخواني مشر د جنازې او درناوي په مراسمو کې د ګډون لپاره تللی، د شانګهای همکارۍ سازمان د غړو هېوادونو په استازیتوب د ایران له دولت او خلکو سره خواخوږي څرګنده کړې ده.

په دې لیدنه کې د ایران د بهرنیو چارو وزیر سیدعباس عراقچي د شانګهای همکارۍ سازمان د غړو هېوادونو له ملاتړه مننه کړې او زیاته کړې یې ده، ټول هېوادونه ګډ مسوولیت لري چې د نړیوال قانون ساتنه وکړي، له یو اړخیزو اقداماتو سره مقابله وکړي او له هغو کسانو حساب وغواړي چې د ایران پر ضد د ترسره شویو بریدونو مسوول دي.

دواړو لورو همداراز د ایران او د شانګهای همکارۍ سازمان ترمنځ د همکاریو پر پراختیا خبرې کړې دي. د راپور له مخې، د شانګهای همکارۍ سازمان سرمنشي عراقچي ته د دې سازمان د بهرنیو چارو وزیرانو په راتلونکې غونډه کې د ګډون بلنه هم ورکړې ده.

د جرمني د دفاعي لګښتونو موضوع په داسې حال کې مطرح شوې چې د ناټو مشران راتلونکې اوونۍ په انقره کې راټولیږي او اروپايي هېوادونه هڅه کوي له ایران او ګرینلنډ سره د ټرمپ د اختلافونو له امله رامنځته شوې ترینګلتیا شاته پرېږدي او وښيي چې د اروپا د دفاع لپاره خپلې هڅې زیاتوي.

ټرمپ روانه اوونۍ په خپلې ټولنیزې شبکې «ټروت سوشیل» کې د ناټو د غړو هېوادونو د دفاعي لګښتونو پر کچې نیوکې کړې وې او ویلي وه د ۲۰۱۴ او ۲۰۲۵ کلونو ترمنځ د جرمني دفاعي لګښتونه د امریکا او د ناټو د نورو متحدانو په پرتله ډېر ټیټ وو او دا یې «مسخره» بللي وه.

د ناټو مشرانو تېر کال په هاګ کې هوکړه وکړه چې غړي هېوادونه به تر ۲۰۳۵ کال پورې د خپلو ناخالصو کورنیو تولیداتو ۳،۵ سلنه پر اساسي دفاعي برخو، لکه وسلو او پوځیانو، ولګوي؛ دا موخه د پخواني ۲ سلنې هدف په پرتله لوړه شوې ده.

د راپورنو له مخې، په تېرو ۱۲ میاشتو کې د ناټو اتحاد له سخت فشار سره مخ شوی دی. ټرمپ ګواښ کړی و چې ګرینلنډ به د ناټو له غړي هېواد ډنمارک څخه واخلي او وروسته یې د ایران پر ضد جګړه پیل کړه، چې د اروپايي متحدانو له سلا مشورې پرته یې نړیوال اقتصاد ګډوډ کړ.

راپور زیاتوي، دغې جګړې د ټرمپ او د یو شمېر اروپايي مشرانو، د مېرڅ په ګډون، شخصي اړیکې هم اغېزمنې کړې. مېرڅ مخکې ویلي وو چې امریکا د ایران له خوا سپکېږي.

علي الزیدي ټینګار وکړ چې د دغې همغږۍ هدف د عامه داراییو خوندیتوب او د قانون ښه پلي کول دي. هغه وویل، د عراق حکومت د فساد په وړاندې د مبارزې او مخنیوي لپاره خپل اصلاحي پروګرام د وزارتي پلان په اډانه کې پر مخ بیايي. د عراق د لومړي وزیر په وینا، ټول هغه کسان چې په فساد تورن دي، باید تعقیب او عدالت ته وسپارل شي او دا لړۍ باید د حکومت ټولې برخې تر پوښښ لاندې راولي.

دا په داسې حال کې ده چې څو ورځې وړاندې د عراق امنیتي ځواکونو د بغداد په شنه سیمه کې په یو لړ شپنیو عملیاتو کې یو شمېر سیاستوال، د پارلمان غړي او دولتي چارواکي د فساد په تور ونیول. د راپورونو له مخې، د نیول شویو کسانو شمېر شاوخوا ۴۷ تنو ته رسېږي او اسوشیټېډ پریس اژانس لیکلي چې په دوی کې ۱۲ تنه یې د پارلمان فعال غړي دي.

د عراق د اصلاحاتو کمېسیون اعلان کړی چې دا نیونې په بغداد کې له دقیقې او دوامدارې څارنې وروسته د یوه پراخ شپني عملیات په ترڅ کې شوې دي. د دغه کمېسیون په وینا، په نیول شویو کسانو کې وکیلان، دولتي چارواکي او عراقي سوداګر شامل دي.

د فرانسې د روغتیا وزیرې سټیفاني ریست ویلي، په دغه هېواد کې د ګرمې څپې پر مهال ۲۰۲۵ اضافي مړینې ثبت شوې دي، چې تر ټولو ډېر زیاتوالی د ۴۵ کلونو او تر هغې د لوړ عمر لرونکو کسانو ترمنځ و.

د فرانسې د عامې روغتیا ادارې ویلي، د جون له ۲۲مې تر ۲۸مې په کورونو کې د مړینو شمېر د مخکنۍ اوونۍ په پرتله ۹۱ سلنه لوړ شوی او د پالنې په مرکزونو او روغتیايي بنسټونو کې هم مړینې زیاتې شوې دي. دغې ادارې خبرداری ورکړی چې د مړینو شمېر ښايي تر خپرو شویو لومړنیو ارقامو هم لوړ شي.

په ورته وخت کې د بلجیم د روغتیا وزارت ویلي، د جون له ۱۸مې تر ۲۹مې پورې شاوخوا ۱۲۰۰ اضافي مړینې ثبت شوې دي، چې له دې ډلې ۵۳۰ مړینې د ۸۵ کلونو یا تر هغې د لوړ عمر لرونکو کسانو او ۱۸۰ مړینې د ۶۵ کلونو څخه د کم عمر لرونکو کسانو وې.

همدارنګه د هالنډ چارواکو هم ویلي، د ګرمې څپې له امله په دغه هېواد کې شاوخوا ۴۸۰ اضافي مړینې ثبت شوې دي، چې ډېری قربانیان یې د ۸۰ کلونو څخه د پورته عمر لرونکي کسان وو.

د معلوماتو له مخې د جون له ۲۰مې تر ۲۸مې پورې دغې ګرمې څپې په اروپا کې د برېښنا د تولید بهیر ګډوډ کړی، زیربناوو ته یې زیان رسولی او روغتیايي سیستمونه یې تر سخت فشار لاندې راوستي دي. ساینسپوهان باور لري چې دا سخته ګرمي نږدې په یقیني ډول د اقلیمي بدلون له امله رامنځته شوې ده.