په خوست کې د طالبانو د والي ویاند وايي، چې له څه مودې ځنډ وروسته د متحده عربي امارات له دوبۍ څخه د خوست نړیوال هوایي ډګر ته د کاماېر هوایي شرکت الوتنې بیا پیل شوې. نوموړی د دغه ځنډ لامل تخنیکي ستونزې یادوي.
د خوست ولایت لپاره د طالبانو ویاند مستغفر ګربز د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د یاد شرکت لومړۍ الوتکه نن په خوست نړیوال هوایي ډګر کې ناسته وکړه.
مستغفر ګربز زیاته کړې، چې د دغو الوتنو په بیا پیل سره به کاماېر هوایي شرکت په اونۍ کې دوه منظمې الوتنې د خوست او دوبۍ ترمنځ ترسره کړي. د هغه په وینا، د دغه منظم هوایي تګ راتګ په پیلېدو سره به د مسافرو لپاره ګڼې اسانتیاوې رامنځته شي.
د طالبانو دغه ولایتي ویاند د الوتنو د ځنډېدو لامل تخنیکي ستونزې یادې کړي او په وینا یې، چې اوس دغه تخنیکي ستونزې هوارې شوي او وضعیت عادي حالت ته راګرځېدلی دی.
د خوست نړیوال هوایي ډګر د هېواد په کچه یو له هغو ډګرونو دی چې د مسافرو د تګ راتګ لپاره کارول کېږي او د دوبۍ او خوست ترمنځ د الوتنو بیا پیل د هغو مسافرو لپاره خورا مهم بلل کېږي چې په متحده عربي امارات کې ژوند او کار کوي او غواړي په اسانۍ سره خپل ټاټوبي ته تګ راتګ وکړي.
د افغانستان نامتو سندرغاړي فرهاد دریا د کرېکټ ملي لوبډلې غړي نوین الحق ته په یوه پرانېستې لیکنه کې د «اخلاقو» پر اړتیا او ارزښت له ټینګار سربېره ویلي، چې د کرېکټ ملي لوبډله د ټول ملت ګډه پانګه ده او د هېچا شخصي میراث نهدی.
فرهاد دریا د شنبې په ناوخته (د چنګاښ ۱۳مه) په خپله فېسبوکپاڼه په تازه لیکنه کې روښانه کړې، چې د کرېکټ ملي لوبډله د یوه ځپلي ملت سرمایه ده او باید د چا شخصي میراث ونه ګڼل شي او نه هم د چا د کورنۍ غړي پهکې په میراثي توګه ولوبول شي.
فرهاد دریا لیکلي، چې د هېواد هر وګړی د ملي لوبډلې د بریا لپاره دعاګانې کوي او په ماتې یې خپه کېږي، نو ځکه د اصلاح لپاره د غږ پورته کولو حق هم لري. هغه زیاته کړې، چې په ملي لوبډله کې د لوبېدو عزت او افتخار باید په احساس، اخلاقو، استعداد او هڅو سره ترلاسه شي، نه په ملګرتیا، انډیوالۍ او میراثي توګه، ځکه چې د دغو معیارونو په نهشتوالي کې د ریښتینو اتلانو ارزښت لهمنځه ځي.
نوموړي د اعتراض د بڼې بدلون ته په اشارې سره ویلي، سره له دې چې یو عمر یې مینه خپره کړې او د اصلاح لپاره یې زارۍ کړي، خو غږ یې چا ونهاورېد او په پای کې اړ شو چې د خپل اعتراض بڼه بدله کړي.
دریا ټینګار کړی، چې دا لوبډله د چا د «پلار یا نیکه» هدیره نهده، چې هر څوک پهکې خښ کړي، بلکې دا د یوه ملت د خوشحالیو سرچینه ده او هېڅوک حق نهلري چې دا خوشحالي له خلکو واخلي.
دغه افغان سندرغاړي د سوداګریزو لیګونو لپاره د ملي لوبو پرېښودو په اړه ویلي، چې د لوبغاړو اقتصادي او شخصي ستونزې درک کوي او په دې اړه څه نهوایي، خو پکار ده، چې د دوی پر ځای نویو او ځوانو استعدادونو ته موقع ورکړل شي. هغه په ټینګار سره ویلي، چې د زړو طریقو او زړو څېرو د تکرار پر ځای باید نوي نسل ته لاره خلاصه شي، څو د ملي لوبډلې هویت او د اتلانو حساب روښانه پاتې شي.
تر دې مخکې د افغانستان د کرېکټ ملي لوبډلې لوبغاړي نوین الحق پر فرهاد دریا نیوکه کړې وه چې د فیسبوک له لارې د کرېکټ د اتلانو سپکاوی کوي او له حده زیات «خولهور» شوی دی.
نوین الحق زیاته کړې، چې د وطن هر لوبغاړی ریښتینی ستوری دی او هغوی پسې «ریشخند» وهل له «لوچکۍ» پرته بل څه نهدي. هغه له دریا وغوښتل، چې خپل کار وکړي او د «اشرافو» په لوبه کې ځان ګډ نهکړي.
فرهاد دریا له تېرو څو ورځو راهیسې د افغانستان د کرېکت ملي لوبډلې په اړه په طنزیه ژبه انتقادي تبصرې کوي. هغه تېره ورځ په خپله فېسبوکپاڼه په طنزیه ژبه ولیکل، چې حشمت شهیدي باید د خلکو غوښتنو ته مثبت ځواب ووايي او لوبډله کې خپل ځای بل نوي کس ته خوشې کړي. هغه همدا راز د کرېکټ د یوه بل لوبغاړي شرف الدین اشرف په اړه په طنزیه ژبه نیوکه کړې ده.
د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد نديم په کابل کې د ايران له سفير سره په کتنه ويلي: «ایران او افغانستان دوه ګاونډي هېوادونه دي او یو د بل همکارۍ او ښه تعامل ته اړتیا لري».
د طالبانو لوړو زده کړو وزارت د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، ندا محمد نديم په دې کتنه کې د دواړو هيوادونو ترمنځ د علمي تجربو پر شریکولو هم ټینګار کړی دی.
د خبرپاڼې لهمخې، نديم له خپله اړخه د ایران سفیر ته د علمي اړیکو د پراختیا ډاډ ورکړی دی.
په خبرپاڼه کې راغلي، په کابل کې د ایران سفیر علي رضا بېکدلي په دې وروستیو کې د ایران په تړاو د افغانستان له دریځ څخه مننه کړې او له لوړو زده کړو وزارت سره یې د غوره تحصیلي اړیکو، همکاریو او د تجربو شریکولو ته تیاری وښود.
د اروپايي ټولنې د پناه غوښتنې ادارې تازه شمېرې ښيي، چې افغانان لا هم په اروپا کې د پناه غوښتونکو تر ټولو ستره برخه جوړوي. د دغو شمېرو لهمخې، له هرو لسو افغانانو څخه چې د اروپايي ټولنې په غړو هېوادونو کې د پناه غوښتنه کوي، څلور تنه یې جرمني د خپل اصلي مقصد په توګه ټاکي.
راپور ښيي، چې په جرمني کې د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه د تېر زیږیز کال پرتله کم شوي دي. جرمني د اروپايي ټولنې د هېوادونو ترڅنګ له ناروې او سویس سره یو ځای د پناه غوښتنې د ثبت شویو غوښتنلیکونو له پلوه په څلورم ځای کې راغلی دی.
د روان زېږیز کال په لومړیو شپږو میاشتو کې په جرمني کې له ۵۱ زرو څخه ډېر د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه ثبت شوي، چې د تېر کال د همدې مودې پرتله ۲۷ سلنه کموالی ښيي.
په همدې موده کې، په جرمني کې د ټولو ثبت شویو پناه غوښتنو ۳۷ سلنه د افغانانو له خوا شوې دي. د ترکیې او سوریې وګړي په ترتیب سره د ټولو غوښتنلیکونو ۹ ـ ۹ سلنه برخه جوړوي.
د روان کال په لومړۍ نیمايي کې فرانسې، ایټالیا او هسپانیا په ترتیب سره د پناه غوښتنې تر ټولو ډېر غوښتنلیکونه ثبت کړي دي. په مقابل کې، هنګري، سلواکیا او لیتوانیا د پناه غوښتنې تر ټولو لږ غوښتنلیکونه لرلي دي.
د اروپايي ټولنې د پناه غوښتنې ادارې د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ له پیل څخه د جون تر پایه پورې، د اروپايي ټولنې په غړو هېوادونو، ناروې او سویس کې ټولټال له ۳۲۱ زرو څخه ډېر د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه ثبت شوي، په داسې حال کې چې د تېر کال د همدې مودې شمېر ۳۹۹ زره وو.
په دې شمېرو کې لومړني او تکراري دواړه غوښتنلیکونه شامل دي. افغان پناهغوښتونکي د ۳۷ زره او ۴۱۹ غوښتنلیکونو په ثبتولو سره د اروپايي ټولنې، ناروې او سویس په کچه د پناه غوښتونکو تر ټولو ستره ډله پاتې شوې ده.
فرانسه هم د افغان پناه غوښتونکو له مهمو مقصدونو څخه ده او له پنځو افغان پناه غوښتونکو څخه تر یوه ډېر خپل د پناه غوښتنې غوښتنلیک په همدې هېواد کې ثبت کړی دی.
د پاکستان په کراچۍ ښار کې پولیسو پر رینجرز ځواکونو د برید په تړاو د جماعتالاحرار د قومندان عمر قاري په ګډون شپږ کسان د برید اصلي طراحان بللي دي. په دغه برید کې چې ۸ ورځې مخکې ترسره شوی ۳ پاکستاني سرتېري وژل شوي او ۴ نور ټپيان شوي وو. د یاد برید مسوولیت جماعتالاحرا ډلې منلی وو.
دغه مسئله د کراچۍ په ګلستان جوهر سیمه کې د رینجرز ځواکونو پر یوې ټرانسپورټي کمپنۍ د چاودنې او برید په تړاو د پیل شویو څېړنو په لړ کې څرګنده شوې ده.
د جيونيوز د راپور لهمخې، د دغه برید په تړاو رسمي قضیه د ترهګرۍ ضد پولیسو په اداره کې د رینجرز ځواکونو د فرعي مفتش اسد محمود خان له شکایت وروسته ثبت شوې ده. په دې دوسیه کې پر تورنو کسانو د ترهګرۍ، وژنې، د وژنې د هڅې، دولتي ملکیتونو او موټرو ته د زیان رسولو او په غیر قانوني توګه د وسلو او چاودیدونکو توکو د کارولو تورونه پورې شوي دي.
د کراچۍ پولیسو ادعا کړې، چې په دغه برید کې ښکېل څلور واړه بریدګر په افغانستان کې د مېشتې وسلهوالې جماعتالاحرار ډلې غړي دي او دغه کسان د عمر قاري، مولوي احرار او عبدالواجد په نومونو د دغې ډلې د قومندانانو له خوا پر رینجرز ځواکونو د برید په موخه په ځانګړي ډول پاکستان ته استول شوي وو.
د پولیسو په وینا، دغو بریدګرو ته په افغانستان کې د جماعتالاحرار د قومندانانو ملا طاهر افغاني، ملا عبدالمنان او عمر اپریدي له خوا د ترهګریزو بریدونو ځانګړې روزنه ورکړل شوې وه.
د تېرې شنبې په ورځ (د چنګاښ ۶مه) د کراچۍ په ګلستان جوهر سيمه کې د نيم پوځي ځواک رېنجرز پر يوه دفتر وسلهوال بريد کې درې سرتيري وژل شوي او څلور نور ټپیان شوي وو.
د ياد بريد مسووليت جماعتالاحرار ډلې منلی وو.
د پاکستان پوځ ويلي وو، چې يوه بريدګر د دفتر يا کمپ په دروازه کې ځان پورې تړلو چاودېدونکو توتکو ته چاودنه ورکړې او دوه نور یې د رېنجرز ځواک له سرتيرو سره په نښته کې وژل شوي او يو بل په ټپي حالت کې نيول شوی وو.
پوځ ادعا کړې وه، چې نيول شوی وسلهوال افغان دی او د هغه يوه ويډيو یې هم خپره کړې وه.
په پېښور کې د امریکا د پي-۱ او پي-۲ افغان ویزو غوښتونکو او د هغوی کورنیو په یوې غونډه کې له واشنګټن څخه وغوښتل چې ژر تر ژره دې د دوی قضیې بېرته پرانیزي. ډونالډ ټرمپ د امریکا سپینې ماڼۍ ته له بیاځلي رسېدو وروسته د افغان پناهغوښتونکو په ګډون د کډوالۍ ډېری پروګرامونه وځنډول.
دغه غونډه د جمعې په ورځ (د چنګاښ په ۱۲مه) د امنیتي اندېښنو او د پاکستاني پولیسو له لوري د نیول کېدو له وېرې په عام محضر کې نه، بلکې په یوه خوندي ځای کې جوړه شوې وه.
په دې غونډه کې نارینهوو، ښځو، ماشومانو او سپین ږیرو ګډون کړی وو او په ګډه یې د خپل خوندیتوب لپاره د بېړنیو اقداماتو غوښتنه وکړه. د دغو کډوالو اندېښنې د پاکستان د حکومت هغې پرېکړې زیاتې کړي، چې د ۲۰۲۶ کال د جولای تر ۱۰مې یې په یو مخیز ډول د افغان کډوالو د اېستلو لپاره وروستۍ نېټه ټاکلې ده. ګډونوالو ټینګار وکړ، چې بېرته افغانستان ته د دوی ستنول د هغوی ژوند له جدي ګواښ سره مخامخ کوي.
معترضینو د امریکا له حکومت، کانګرس او بهرنیو چارو له وزارت څخه وغوښتل چې د پاکستان له حکومت سره په همغږۍ د کډوالو د اېستلو لړۍ بنده کړي. دوی همداراز غوښتنه وکړه، چې د امریکا متحده ایالات دې د پي-۱ او پي-۲ کډوالۍ دوسیې په چټکۍ سره وڅېړي، ځکه چې ډېری دغه کورنۍ له کلونو راهیسې په بې برخلیکه حالت کې د انتظار شپې او ورځې تېروي.
په پېښور کې مېشتو دغو افغان کیسلرونکو پر خپلو ملاتړو او همکارانو، په ځانګړې توګه د افغان اېواک اېتلاف پر مشر شان ونډایور غږ وکړ، چې د دوی غږ، انځورونه او ویډیوګانې له رسنیو، سیاستوالو او دولتي چارواکو سره شریکې کړي.
دوی وویل، چې د افغان پناهغوښتونکو د ژغورلو او په امریکا کې د هغوی د خوندیتوب د تضمین لپاره بېړنیو او جدي اقداماتو ته اړتیا ده.
په پاکستان کې د افغان پناه غوښتونکو او د امریکا د پخوانیو متحدینو قضیې وروسته له هغې بندې شوې چې سپینې ماڼۍ ته بیاځلي ډونالډ ټرمپ بریالی شو. هغه د واک په لومړۍ ورځ د افغان پناهغوښتونکو په ګډون د کډوالۍ ډېری پروګرامونه وځنډول.