ترکیه او پاکستان د دوه اړخیزې سوداګرۍ کچه ۵ میلیارده ډالرو ته لوړوي

د سپاه پاسداران دوو غړو او د علي خامنه‌يي د جنازې د مراسمو تنظیموونکو سرچینو نیویارک‌ ټایمز ته ویلي، امنیتي چارواکي وېره لري چې د تېري کوونکي هېواد (اسراییل) استخبارات به له دغو مراسمو څخه د مجتبی خامنه‌يي د وژلو یا د هغه د پټنځای د موندلو لپاره ګټه پورته کړي؛ له همدې امله یې په مشهد کې د شیعه‌وو د اتم امام په حرم کې د هغه د حضور مخه نیولې ده.

نیویارک‌ ټایمز د ایران د څلورو جګپوړو چارواکو او د سپاه پاسداران د دوو غړو په حواله لیکلي، چې د ایران د ستر رهبر تر وژل کېدو وروسته، د واک په جزیرو کې سخت درز رامنځته شوی دی. د سرچینو په وینا، عمل‌پاله د امریکا سره د کړکېچ پای او د اقتصادي پرانیستو غوښتونکی دی، خو توندلاري د هر ډول امتیاز ورکولو مخالفت کوي.

دغه ورځپاڼه د څلورو ایراني چارواکو له قوله زیاتوي، چې د دغه هېواد ولسمشر مسعود پزشکیان له مجتبی خامنه‌يي سره په لیدنه کې ویلي، چې د امریکا اقتصادي فشارونو او سمندري کلابندۍ هېواد له سخت بحران سره مخ کړی دی. پزشکیان ګواښ کړی که چېرې د اوربند لومړنۍ هوکړه رد شي، هغه به له خپلې دندې استعفا وکړي. همدا رنګه عبدالناصر همتي هم په یو لیک کې د بودیجې د کمښت او د حیاتي زېرمو د پای ته رسېدو په اړه خبرداری ورکړی دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د اسلامي جمهوریت د پخواني رهبر علي خامنه‌يي د جنازې او د درناوي مراسم د شنبې په ورځ د چنګاښ په ۱۳مه په تهران کې پیل شوي او د ایراني چارواکو د اعلان شوي پروګرام له مخې، دا مراسم به د پنجشنبې تر ورځې د چنګاښ ۱۸مې د ایران او عراق په څو ښارونو کې دوام ولري او په پای کې به د هغه جسد په مشهد ښار کې خاورو ته وسپارل شي.

دا اعتراضونه د یاد ګوند د دوو اصلي مشرانو الیس وایدل او تینو کروپالا د بیا ټاکل کېدو سره هم‌مهاله شول، چې د دغه ګوند په یو ملي سیاسي ځواک بدلولو کې یې مهم رول لرلی دی.

په دغو اعتراضونو کې د کارګري اتحادیو، مدني ډلو او کیڼ‌ اړخو ګوندونو ګڼو معترضانو شتون درلود. د جرمني له ټولو برخو څخه د پولیسو پراخ ځواکونه د دغه دوه ورځني کنفرانس د امنیت د ټینګښت لپاره ځای پر ځای شوي وو. لاریونوالو د بلوا ضد پولیسو تر کلک څار لاندې، په ځینو سیمو کې پر سړکونو او لویو لارو په کښېناستو سره د ارفورت د غونډو مرکز ته ټولې تلونکې لارې بندې کړې.

د پولیسو په وینا شاوخوا ۱۵ زره کسانو په دغه ښار او شاوخوا کې په اعتراضونو کې ګډون کړی و.

د مقاومت په نوم د جرمني لپاره بدیل ضد ایتلاف ویاند او د دغو اعتراضونو تنظیموونکي، ګیورګ بکر وویل: «موږ غواړو په ښکاره اعلان کړو چې دا وضعیت به ونه زغمو؛ په جرمني کې فاشیزم په وده کې دی.»
بلخوا د ګوند د مشرانو په کنفرانس کې د غړو د بیاځلې رایې ورکولو په پایله کې الیس وایدل او تینو کروپالا د کډوالۍ ضد دریځونو په سختولو سره بیا د ګوند د مشرانو په توګه غوره شول. د دوی تر مشرۍ لاندې دغه ګوند په وروستیو کلونو کې په ملي نظرپوښتنو کې د پام وړ وده کړې او ان په ځینو پړاوونو کې یې د مسیحي دیموکرات او مسیحي سوسیال اتحادیې له محافظه‌کارو ګوندونو هم مخکېوالی موندلی دی.

د کنفرانس پرانیستونکو ویناوالو معترضان د دیموکراسۍ ضد وبلل او هغوی یې مسخره کړل. د ګوند مشرانو د خپل محبوبیت پر زیاتوالي خوښي څرګنده کړه او ادعا یې وکړه چې دغه ګوند کولی شي په راتلونکو ایالتي ټاکنو کې واک ته ورسېږي. هغوی خپل سیاسي سیالان د ټولنې له واقعیتونو لیرې او د جرمني د زوال عاملین وبلل.

پاپ لیو ویلي، اروپا د خپل تاریخي او کلتوري شالید له امله د کډوالۍ د ستونزې په هواري کې ځانګړی مسوولیت لري.

پاپ لیو زیاته کړه، اروپا دا وړتیا لري چې د سمدستي مرستو او د یوې اوږدمهالې تګلارې په یوځای کولو سره، په هر اړخیزه توګه د کډوالۍ له مسلې سره چلند وکړي. د هغه په وینا، په دې تګلاره کې باید د کډوالو منل، خوندیتوب، ملاتړ او په کوربه ټولنو کې د هغوی مدغم کول شامل وي او په ورته وخت کې داسې شرایط برابر شي چې هیڅوک اجباري کډوالۍ ته ناچار نشي او د ټولو افرادو انساني کرامت خوندي پاتې شي.

د نړۍ د کاتولیکانو مشر د مدیترانې په سیند کې د زرګونو مړو شویو کډوالو یادونه وکړه او هغوی یې د شویو او نه شویو پرېکړو قربانیان وبلل. پاپ عامه ګټو ته بې‌پامي، په مبدا هېوادونو کې فساد، هغه نړیوال اقتصادي نظام چې بېوزلي او ګوښه توب ته لمن وهي او د کډوالو پر وړاندې وېرې او تعصبات د دې فاجعې اصلي لاملونه وبلل.

پاپ لیو څوارلسم د دغه سفر پر مهال د کاتولیکانو د پخواني مشر پاپ فرانسیس په ویاړ له یوه یادګاري لوحې پرانسته وکړه. له همدې امله په لامپېدوسا ټاپو کې د کډوالو د ننوتلو اصلي اسکله چې پخوا د مولو فاوالورو په نوم یادېدله، له پناه غوښتونکو څخه د پاپ فرانسیس د ملاتړ په موخه، د «پاپ فرانسیس اسکله» نوم ته بدله شوه.

پاپ د مراسمو له پای ته رسېدو وروسته په دغه ټاپو کې د کډوالو د منلو په مرکز کې له یو شمېر پناه غوښتونکو سره وکتل، د هغوی هدیرې ته لاړ او د «اروپا دروازې» له یادګاري څلي څخه یې هم لیدنه وکړه.

په اعلامیه کې راغلي چې د جماعت الاحرار عالي رهبرۍ له اوږدو او ژورو مشورو وروسته وروستۍ پرېکړه کړې چې دغه ډله د خپل اصلي تشخیص او روحيې له مخې بېرته فعاله کړي.

اسد منصور وویل چې دوی به له دې وروسته د عمر خراساني تر مشرۍ لاندې خپلې مبارزې ته دوام ورکړي او خپل راتلونکی لوری، تګلاره او د پرېکړو واک به په خپلواک چوکاټ کې ساتي.

د جماعت الاحرار ویاند ادعا کړې چې دوی د «مجاهدینو» د صفونو د یووالي او په پاکستان کې د ګډ هدف لپاره له تحریک طالبان پاکستان سره خپل شتون مدغم کړی و، ځکه دوی پخپله د دغه تحریک له بنسټ اېښودونکو څخه وو. خو د هغه په وینا، د دوی صادقانه هڅې د غدر او فریب له چلند سره مخ شوې چې په پایله کې یې د دوی ستر مشر خالد خراساني او یو شمېر مخلص ملګري له لاسه ورکړل.

اعلامیه زیاتوي چې د دغه ستر تنظیمي زیان او تلفاتو سره سره، دوی د بې ګناه خلکو د وینې تویېدو د مخنیوي لپاره صبر او زغم غوره کړی و، خو په ځواب کې یې د دوی د لا زیاتې څنډې ته کولو او د غړو د وژلو منظمې هڅې وشوې چې له امله یې نور چوپ پاتې کېدل ممکن نه وو.

دغې ډلې ټینګار کړی چې په پاکستان کې د اسلامي نظام د بشپړ نافذ کېدو لپاره به د خپل منشور له مخې په ټول ځواک سره خپلې مبارزې ته دوام ورکړي.

تروسه ددې ډلې د جلاوالي په اړه تحریک طالبان پاکستان کوم غبرګون نه دی ښودلی.

د پاکستان د حکومت د معلوماتو له مخې، شهباز شریف د چالک هولډینګ له مشر احمد چالک، د البیراک ګروپ له مشر احمد البیراک او د ترکیې د سوداګرۍ او صنایعو خونې (ټي او بي بي) له مشر رفعت حصارجيک‌اوغلو سره جلا جلا لیدنې وکړې.

هغه ویلي، پاکستان هڅه کوي د ترکیې سره اقتصادي اړیکې لا پیاوړې کړي او ترکي شرکتونه دې د انرژۍ، کانونو، زیربناوو، بندرونو، لوژستیک، معلوماتي ټکنالوژۍ، مخابراتو، کرنې، تولید او دولتي شرکتونو د خصوصي کولو په برخو کې پانګونه وکړي.

شهباز شریف همداراز ویلي، د ځانګړو پانګونو د اسانتیا شورا به بهرنیو پانګوالو ته د "یوې کړکۍ" له لارې ټولې اسانتیاوې برابرې کړي.

په خبرپاڼه کې راغلي، ترکي سوداګرو د پاکستان اقتصادي اصلاحات او د پانګونې لپاره رامنځته شوی چاپېریال مثبت ارزولی او په دغه هېواد کې یې د خپلو پانګونو د پراخولو لېوالتیا ښودلې ده.