د خیبر پښتونخوا ایالت د سویلي وزیرستان په برمل تحصیل کې د یوه کور پر سر په شکمن ډرون برید کې درې نجونې وژل شوې او د یوې ښځې په ګډون د همدې کورنۍ څلور نور غړي ټپیان شوي دي.
د ځايي سرچینو په وینا، برید د نرګسي سیمې په یوه استوګنیز کور شوی او وژل شوې نجونې د شپږو او ۱۵ کلونو ترمنځ عمرونه لرل.
ځایي خلک وایي، چې ټپیان د درملنې لپاره د واڼه ولسوالۍ روغتون ته لېږدول شوي دي.
تر اوسه پاکستاني چارواکو د پېښې په اړه رسمي دریځ نه دی خپور کړی او نه یې د برید څرنګوالی یا مسول لوری تایید کړی دی.
د سیمې اوسېدونکو د رڼو پلټنو غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې په وروستیو میاشتو کې په برمل او شاوخوا سیمو کې ورته شکمن بې پیلوټه الوتکو بریدونه زیات شوي، چې له امله یې ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتین په یوه تازه ویډیوي پېغام کې ویلي، چې د دوی ملګري د برېتانیا په اکسفورډ پوهنتون کې د جولای په ۱۴مه د دغه غورځنګ د لادرکه غړو په تړاو غونډه جوړوي. هغه وایي، په دغې غونډه کې به د پښتنو د وضعیت په تړاو یو مستند هم خپور شي.
هغه وویل: «زموږ د قیدي ملګرو، لادرکه ملګرو او هم د ټول ملت کوم وضعیت دی، د پنجابي استعمار استعماري چلند دی، نو په همدې اړه به کنفرانس کې خبرې وشي».
د هغه په خبره، په دغه کنفرانس کې به د پښتنو د روان وضعیت او د «پاکستان د ظالمانه چلند» په تړاو یوه ډاکومېنټري هم خپره شي. د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر زیاتوي، چې په دې غونډه کې به یو شمېر نړیوال شخصیتونه هم ویناوې وکړي.
پښتین زیاتوي: «په تېرو میاشتو کې زموږ ملګري قیدیان شوي او لادرکه شوي دي. په دې اړه خبرې کول دي او همدا راز د پنجابي استعمار لهخوا د عامو خلکو ځورولو په اړه به هم خبرې وشي. اکاډمیکې ویناوې به وشي او حل لارو باندې به خبرې وشي».
منظور پښتین همدا راز په ویډیويي پېغام کې خبر ورکړ، چې د دوی د غورځنګ د وژل شوي غړي ګیلهمن وزیر د تلین په تړاو به هم پرېکړې وشي او په ټولو هېوادونو کې به د دوی ملاتړي دغه ویرجنه ورځ ونمانځي.
د خيال محمد نورزي په نوم يو تن چې ځان د پيټياېم غړی معرفي کوي، د غورځنګ د زنداني او لادرکه مبارزينو په اړه ویلي: «علي وزير له ۷۰۲ ورځو، حاجي صمد له ۵۵۴ ورځو او عثمان زيارمل له ۳۱ راهيسې په زندانونو کې دي. نورالله ترين او حنیف پشتين له ۲۳۶، ۲۳۶ ورځو، فريد اپريدی له ۴۷ ورځو او زبېر شاه اغا له ۸ ورځو راهيسې لادرکه دي».
د پښتون ژغورنې غورځنګ په برېتانیا، امریکا، کاناډا او یو شمېر اروپايي هېوادونو کې فعال غړي لري چې وخت ناوخت د پاکستاني حکومت له لوري له پښتنو سره د ناسم چلند په تړاو لاریونونه او اعتراضیه غونډې کوي.
د خيبرپښتونخوا پخواني اعلی وزير امير حيدر خان هوتي ويلي، د پاکستان له جوړېدو راهيسې د ده تر حکومت پورې پر دغه ايالت څه کم ۱۰۰ ميليارده کلدارې پور وو، خو د تحریک انصاف په حکومت کې د دغه پور کچه زر ميلياردو کلدارو ته رسېدلې ده.
نوموړي د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۳مه) يوې غونډې ته په وينا کې ويلي: «زما حکومت چې پای ته رسېدو نو هاغه وخت له ۱۹۴۷م کال نه راواخله تر ۲۰۱۲م کال پورې پر پښتونخوا ایالت ټول پور څه کم ۱۰۰ ميلیارده کلدارې وو او زما نه وروسته په دې ۱۳ کلونو کې نن پر دې ایالت پور ۱۰۰۰ ميليارده کلدارو ته ورسېدو».
حيدر هوتي زیاته کړه، پر دې هم نهپوهېږي، چې دغه پيسې کوم ځای مصرف شوي او په وینا یې، که په دې ايالت کې لګول شوې وای، نو نن به حالت دا نهوو.
نوموړي د تحریک انصاف ګوند د مخکيني اعلا وزير علي امين ګنډاپور په اړه وويل: «ګنډاپور په خپله په اسمبلۍ کې په خپله وينا کې وويل، چې په ایالت کې نيمګړې پرمختيايي پروژې پرتې دي او تاسو نوې پروژې اعلانوئ اول دا زړې بشپړې کړئ بيا نوې پروژې پيل کړئ».
هوتي د علي امين ګنډاپور د یادو خبرو په پخلي سره ویلي: «علي امين هم دا خبره په داسې وخت کې کوي چې کله په خپله د اعلی وزير له څوکۍ کوز شوی دی کله چې په څوکۍ ناست وو د پوهنتون د ځمکې پلورلو خبرې کولې او نن ورته احساس وشو».
هغه زياته کړه: «کله چې د عوامي نشنل ګوند حکومت وو ما له هغې وروسته نوې پروژې پيل کړې چې اول مې د متحده مجلس عمل پروژې بشپړې کړې».
د تحريک انصاف حکومت د هوتي تورونو ته تر دې کوم غبرګون نه دی ښودلی.
ياده دې وي، امير حيدر خان هوتي دا څرګندونې په داسې وخت کې کړي، چې په دې وروستيو کې د تحريک انصاف ګوند ایالتي حکومت د ۲۰۲۶م او ۲۷م لپاره کلنۍ بودجه وړاندې کړې او ورسره یې سلګونه پراختیايي پروژې هم اعلان کړي، خو د تحریک انصاف پر حکومت نيوکې کيږي، چې تش اعلانونه یې کړي او د پروژو لپاره ورسره پیسې نهشته.
د پاکستان د خزانې وزیر محمد اورنګزیب په ملي اسمبلۍ کې د بودجې وړاندې کولو پر مهال ويلي وو، چې سږ کال د دفاعي بودجې لپاره ۳۰۰۰ میلیارده روپۍ ځانګړې شوې دي. په تېر مالي کال (۲۰۲۵-۲۰۲۶) کې د دفاعي بودجې په برخه کې د ۲۰،۲ سلنه زیاتوالي په راوستلو سره ۲۵۵۰ میلیارده روپۍ دغې برخې ته ځانګړې شوې وې، خو له بیا کتنې وروسته بیا دا اندازه ۲۵۹۵ میلیارده روپیو ته لوړه شوه.
د راپورونو له مخې، د پاکستان دفاعي بودجې ته له ايالتونو څخه برخه ورکړل شوې ده.
عوامي نشنل ګوند د تحریک انصاف په ایالتي حکومت هغه وخت هم نيوکې کړې وې چې د ایالت له پراختيايي بودجې څخه یې ۱۰۹ ميليارده کلدارې مرکزي حکومت ته ورکول منلي وو.
جماعتالاحرار ډلې د یوې اعلامیې په خپرولو سره له تحریک طالبان پاکستان څخه خپل جلاوالی او د خپلواک فعالیت بېرته پیلول اعلان کړل. د دغې ډلې ویاند اسد منصور وویل، دوی د ۲۰۲۰ کال د اګسټ له میاشتې وړاندې خپل بشپړ خپلواک او مستقل حیثیت ته بېرته ګرځي.
په اعلامیه کې راغلي چې د جماعت الاحرار عالي رهبرۍ له اوږدو او ژورو مشورو وروسته وروستۍ پرېکړه کړې چې دغه ډله د خپل اصلي تشخیص او روحيې له مخې بېرته فعاله کړي.
اسد منصور وویل چې دوی به له دې وروسته د عمر خراساني تر مشرۍ لاندې خپلې مبارزې ته دوام ورکړي او خپل راتلونکی لوری، تګلاره او د پرېکړو واک به په خپلواک چوکاټ کې ساتي.
د جماعت الاحرار ویاند ادعا کړې چې دوی د «مجاهدینو» د صفونو د یووالي او په پاکستان کې د ګډ هدف لپاره له تحریک طالبان پاکستان سره خپل شتون مدغم کړی و، ځکه دوی پخپله د دغه تحریک له بنسټ اېښودونکو څخه وو. خو د هغه په وینا، د دوی صادقانه هڅې د غدر او فریب له چلند سره مخ شوې چې په پایله کې یې د دوی ستر مشر خالد خراساني او یو شمېر مخلص ملګري له لاسه ورکړل.
اعلامیه زیاتوي چې د دغه ستر تنظیمي زیان او تلفاتو سره سره، دوی د بې ګناه خلکو د وینې تویېدو د مخنیوي لپاره صبر او زغم غوره کړی و، خو په ځواب کې یې د دوی د لا زیاتې څنډې ته کولو او د غړو د وژلو منظمې هڅې وشوې چې له امله یې نور چوپ پاتې کېدل ممکن نه وو.
دغې ډلې ټینګار کړی چې په پاکستان کې د اسلامي نظام د بشپړ نافذ کېدو لپاره به د خپل منشور له مخې په ټول ځواک سره خپلې مبارزې ته دوام ورکړي.
تروسه ددې ډلې د جلاوالي په اړه تحریک طالبان پاکستان کوم غبرګون نه دی ښودلی.
د پاکستان حکومت له لوري د بېاسنادو افغان کډوالو د نیولو او جبري ایستلو له امر وروسته، خیبر پښتونخوا نه د تورخم له لارې افغانستان ته د ستنېدونکو افغان کورنیو شمېر په چټکۍ سره زیات شوی دی.
د خیبر ولسوالۍ د لنډي کوتل د حمزه بابا د لېږد مرکز چارواکو ویلي، په وروستیو ورځو کې د کډوالو د ثبت او تصدیق مرکزونو ته د ورتلونکو افغانانو شمېر د پام وړ لوړ شوی دی.
د چارواکو په وینا، مخکې به هره ورځ شاوخوا ۶۰۰ تر ۷۰۰ کسانو د ثبت بهیر بشپړاوه، خو اوس دا شمېر ۱۲۰۰ تر ۱۳۰۰ کسانو ته رسېدلی دی.
دوی ویلي، له هر ثبتېدونکي کس سره په اوسط ډول پنځه ماشومان هم وي چې د ثبت له بهیره معاف دي.
د چارواکو په وینا، د تورخم له لارې هره ورځ افغانستان ته د ستنېدونکو کسانو شمېر هم له درې نیمو تر څلورو زرو څخه نږدې شپږ زرو ته لوړ شوی او تمه ده چې په راتلونکو ورځو کې به دا شمېر نور هم زیات شي.
چارواکي وایي، د پاکستان د فدرالي حکومت د سختو اقداماتو او د پولیسو د عملیاتو له امله پاتې افغان کډوال اړ شوي چې خپل سامانونه راټول کړي او ژر تر ژره افغانستان ته ستانه شي.
د دوی په وینا، د ځینو افغانانو له نیولو او ایستلو وروسته د هغوی کورنیو هم د جبري ایستلو له وېرې په خپله خوښه د بېرته ستنېدو پرېکړه کړې ده.
بلخوا، د لنډي کوتل پولیسو ویلي، مخکې به ځینې افغانان د ثبت تر بشپړېدو وروسته بېرته پېښور او یا د خیبر پښتونخوا نورو ښارونو ته ستنېدل، خو اوس داسې تګلاره جوړه شوې چې ټول ثبت شوي افغانان په ځانګړو مسافر وړونکو بسونو کې تر تورخم پولې پورې لېږدول کېږي او بېرته د ستنېدو امکان نه لري.
په همدې حال کې د تورخم سوداګرو، ګمرکي استازو او ټرانسپورټي اتحادیو خبرداری ورکړی، که حکومت د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ لپاره د تورخم دروازه ژر بېرته خلاصه نکړي، نو دوی به د پېښور ـ تورخم لویه لار د نامعلومې مودې لپاره وتړي.
د دوی په وینا، د تورخم د دروازې د تړل کېدو له امله میلیونونه روپۍ زیان اوښتی، هره ورځ شاوخوا دوه نیم میلیون ډالرو صادرات او د ۵۴۰ میلیونه پاکستانۍ روپیو واردات درېدلي او زرګونه کسان له بېکارۍ سره مخ شوي دي.
عوامي نشنل ګوند په باجوړ کې د پنجشنبې ورځې د ډرون بريد پېښه غندلې او په دغې پېښه کې یې د یوې کورنۍ د درېیو ماشومانو وژنه خورا بوږنوونکې بللی ده. ياد ګوند د پرله پسې دغه ډول زیاتېدونکو پېښو د مخنیوي غوښتنه کړې ده. په یاده پېښه کې ۷ نور کسان هم ټپيان شوي وو.
د عوامي نشنل ګوند د پښتونخوا ایالت عمومي سکرټر حسين شاه يوسفزي په يوه بيان کې ويلي، په توره شپه کې د بېوسلې او بېګناه وګړو، په ځانګړې توګه د ماشومانو په نښه کول تر ټولو بده «بزدلي» او د نه منلو وړ عمل دی.
هغه زياته کړې: «په تېره یوه اونۍ کې دا درېیم ډرون برید دی، چې عام خلک پهکې په نښه کېږي. د پرله پسې پېښو پر وړاندې د فدرالي او ایالتي حکومت چوپتیا خورا معنا لرونکې او د اندېښنې وړ ده. تر نن ورځې پورې دا معلومه نهشوه، چې دا ډرون له کوم ځایه راځي او څوک یې کنټرولوي».
يوسفزي د پوښتنې په توګه مطرح کړې: «که دا ډرون د ترهګرو وي نو د مخنیوي مسوولیت یې د چا دی؟ او که دا د دولتي ادارو وي نو د بېګناه وګړو د په نښه کولو څه جواز دی. ورځني ډرون بریدونه د حکومتونو او اړوندو امنیتي ادارو ناکامي ده. خلک په دوامداره توګه مړي پورته کوي خو مسوولې ادارې د نندارچیانو په څېر ناستې دي».
هغه د تحريک انصاف ګوند د خيبرپښتونخوا پر حکومت هم نيوکې وکړې او زياته یې کړه: «په تېر وخت کې د ډرون بریدونو پر وړاندې د اعتراض ډرامې کوونکي نن چېرته دي؟ نن چې معصوم خلک په نښه کېږي، دا خلک تماشا کوي. د هغو واکمنانو سترګې ولې نن دا ظلم نه ویني چې له ۱۳ کلونو راهیسې پر ایالت مسلط دي».
نوموړي په پښتونخوا کې د ډرون بریدونو او ملکي مېشت ځایونو د په نښه کولو د لړۍ د درولو غوښتنه کړې او له اغېزمنو کورنیو سره یې پر مرستو ټينګار کړی دی.
د باجوړ د خار په شينکوټ سيمه کې پرون (پنجشنبه د چنګاښ ۱۱مه) پر يوه کور د ترسره شوي ياد ډرون په برید کې درې ماشومان وژل شوي او ۷ نور ټپیان شوي دي.