ډان: د امریکا او ایران تخنیکي خبرې ښايي په اسلاماباد کې ترسره شي

د پاکستان ورځپاڼې ډان د ډیپلوماتیکو سرچینو له قوله راپور ورکړی چې اسلاماباد د امریکا او ایران ترمنځ د راتلونکو تخنیکي خبرو تر ټولو احتمالي کوربه ښار بلل کېږي.

د پاکستان ورځپاڼې ډان د ډیپلوماتیکو سرچینو له قوله راپور ورکړی چې اسلاماباد د امریکا او ایران ترمنځ د راتلونکو تخنیکي خبرو تر ټولو احتمالي کوربه ښار بلل کېږي.
د راپور له مخې، ټاکل شوې دا خبرې د جولای په ۱۱مه ترسره شي، خو وروستۍ پرېکړه د غونډې د ځای په اړه لا نه ده شوې. سرچینې وايي، د خبرو لپاره د سویس د بورګنسټاک سیمه هم په پام کې ده، خو اسلاماباد تر ټولو قوي احتمال لري.
ویل شوي چې په دغو خبرو کې به د ایران اټومي پروګرام، د بندیزونو نرمول، د ایران کنګل شوې شتمنۍ او د سیمې امنیتي موضوعات، په ځانګړي ډول د هرمز تنګي امنیت او د لبنان د اوربند دوام، وڅېړل شي.
راپور زیاتوي چې خبرې د ایران د ستر مذهبي مشر د جنازې مراسمو له امله ځنډېدلې وې او تمه ده تهران به د دغو مراسمو تر پای وروسته د خپل پلاوي غړي اعلان کړي.
ډیپلوماتیکې سرچینې وايي، قطر او پاکستان د دواړو هېوادونو ترمنځ د غیرمستقیمو اړیکو په اسانتیا کې مهم رول لوبوي او هڅه کوي د خبرو بهیر روان وساتي.
د راپور له مخې، د لوړې کچې مستقیمې خبرې به د جولای په درېیمه اوونۍ کې د قطر په پلازمېنه دوحه کې ترسره شي، وروسته له هغې چې تخنیکي ډلې د احتمالي هوکړې جزییات بشپړ کړي.
بلخوا، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، له ایران سره وروستۍ خبرې «ډېرې ښې» وې او ادعا یې کړې چې تهران د یوې هوکړې لپاره لېوالتیا لري.
په مقابل کې، د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویلي، د امریکا او اسراییل پر وړاندې د عدالت غوښتنه به د ایران د سیاست یوه دوامداره برخه وي.

د بلوچستان ایالت د ګوادر ولسوالۍ د جیونۍ د پانوان او ګنز سیمو ترمنځ د پنځو کسانو مړي موندل شوي، چې له ډلې یې د درې جسدونو هویت لا هم معلوم ندي. چارواکي وايي، جسدونه یې د هویت پېژندنې لپاره روغتون ته انتقال کړي.
ځايي سرچینو ویلي، له دغو پنځو کسانو څخه د دوو هویت معلوم شوی، خو درې نور لا هم نه دي پېژندل شوي.
د سرچینو په وینا، پېژندل شوي کسان شاه بخش او پیري، د عیسا زوی، دي چې د جیوني ولسوالۍ د روبار سیمې اوسېدونکي وو.
درې نور مړي د هویت د معلومولو لپاره د جیوني په ملکي روغتون کې ساتل شوي دي.
دا پېښه داسې مهال رامنځته شوې چې د جمعې په ورځ په جیوني د پانوان سیمه کې د بلوچ ازادي غوښتونکي ځواک (بي ايل اې) له خوا په یوه ځانمرګي برید کې، د پولیسو په وینا، څلور امنیتي سرتېري وژل شوي او ۱۶ نور ټپیان شوي وو.
تر اوسه د دغو پنځو موندل شویو مړو د وژل کېدو د څرنګوالي او لاملونو په اړه چارواکو څه نه دي ویلي او پلټنې روانې دي.
د هند د کورنیو چارو وزارت ويلي، د ترهګرۍ پر وړاندې د لومړي وزير نريندرا موډي د حکومت د «بېزغمۍ پالیسۍ» په لړ کې د ۱۷ پاکستانيانو په ګډون ۲۳ کسان په رسمي توګه د «ترهګرو» په نوملړ کې شامل کړای شوي دي.
د هند د کورنیو چارو وزیر امیت شاه اعلان کړی، چې هند د خپلو خلکو د خوندیتوب او د امنیت د یقیني کولو لپاره د هر ډول ترهګریزو شبکو او هستو له منځه وړلو ته ژمن دی.
د هند د کورنيو چارو وزارت د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د دغو ۲۳ نویو کسانو له ډلې څخه ۱۷ یې د پاکستان وګړي او ۶ نور یې د هند اتباع دي. د هند د کورنیو چارو وزارت د معلوماتو له مخې، دا ټول کسان اوسمهال په پاکستان او د پاکستان تر ولکې لاندې کشمیر کې مېشت دي او له هغه ځایه د هند ضد فعالیتونه، ترهګریز بریدونه، د وسلو قاچاق، له پولو څخه په غیرقانوني توګه تېرېدل او د ترهګریزو ډلو ملاتړ تنظیموي.
امیت شاه په خپله اېکسپاڼه لیکلي، چې دغه کسان د ترهګرو ډلو لپاره د مالي سرچینو په برابرولو او د نویو کسانو په ګومارلو کې هم لاس لري. د هند حکومت وایي، چې په رسمي توګه د دغو کسانو د ترهګر په توګه پېژندل به د هغوی د مالي شبکو د تړلو، د تګ راتګ د محدودولو او د ترهګریزو فعالیتونو د مخنیوي له لارې د ترهګرۍ د شبکې په کمزوري کولو کې خورا مهم رول ولوبوي.
د هند د کورنيو چارو وزارت چې کوم نوي ۲۳ کسان «ترهګر» اعلان کړي د دغو کسانو تړاو د لشکر طيبه او جېش محمد شبکو سره څرګند کړل شوی دی او په خبرپاڼه کې یې د دغو کسانو په تړاو نور جزییات هم خپاره کړي دي.
د «ترهګر» ګرځول شویو کسانو نومونه او پېژندګلوي
۱. مسعود الیاس کشمیري (چې د مفتي مسعود الیاس، مسعود الیاس، ابو محمد، یا اېم. مسعود الیاس په نومونو هم پېژندل کېږي) یو پاکستانی تبعه دی چې له جیش محمد ډلې سره تړاو لري. هغه د مولانا مسعود اظهر یو له نږدې باوري کسانو او کشمیر ته د نفوذ کولو اصلي همغږي کوونکی دی.
۲. محمد مصدق، (مستعار نومونه: ډاکټر، عبدالمنان، سجاد، حمزه، وحید خان) یو پاکستانی تبعه دی چې له جیش محمد ډلې سره تړاو لري.
۳. مفتي محمد اصغر خان، (مستعار نومونه: ابو سعد، سعد جیمیکي)، یو پاکستانی تبعه دی چې له جیش محمد ډلې سره تړاو لري. هغه د پاکستان تر کنټرول لاندې کشمیر کې د جیش محمد د امیر او د هغې د نظامي څانګې د مشر په توګه دنده ترسره کوي.
۴. حافظ عبدالشکور چې په قاري جرار هم مشهور دی، یو پاکستاني تبعه دی او له جیش محمد او حرکت المجاهدین ډلو سره تړاو لري.
۵. عبدالله جهادي، (مستعار نومونه یې شاهنواز او الحجامه دي) هم یو پاکستاني تبعه دی او له جیش محمد ډلې سره تړاو لري. هغه د مفتي اصغر خان شریک پلان جوړونکی دی او د شمالي کشمیر سیمې ته د ترهګرو د ننوتلو زمینه برابروي.
۶. فردوس احمد بټ یو هندي تبعه دی (چې اوس مهال په پاکستان کې مېشت دی) او له لشکر طیبه سره تړاو لري. هغه د دې ډلې لپاره د تګ راتګ زمینه برابروي په ۲۰۱۸ کال کې د واګې د پولې له لارې د معتبرو سفري اسنادو په کارولو سره پاکستان ته تللی وو.
۷. غلام فرید (مستعار نوم ګلشن کمار) یو پاکستاني تبعه دی او له جیش محمد سره تړاو لري. هغه له ۲۰۰۱ څخه تر ۲۰۰۵ پورې د پاکستان په پوځ کې هم خدمت کړی دی.
۸. هارون رشید ګنايي مستعار نوم یې شونو دی او یو هندي تبعه دی (چې اوس مهال په پاکستان کې اوسېږي) او له لشکر طیبه سره تړاو لري. هغه د ۲۰۱۸ کال په مارچ کې له معتبرو اسنادو سره پاکستان ته سفر وکړ او هلته له لشکر طیبه سره یوځای شو.
۹. بلال احمد میر، مستعار نوم احمد ورور، یو هندي تبعه دی (چې اوس مهال په مظفراباد کې اوسېږي) او له لشکر طیبه او د مقاومت جبهې (TRF) سره تړاو لري.
۱۰. عابد قیوم لون یو هندي تبعه دی (چې اوس مهال په کشمیر کې اوسېږي) او له لشکر طیبه سره تړاو لري. هغه د ۲۰۲۰ کال په فبرورۍ کې د اتاري د پوستې له لارې پاکستان ته سفر وکړ او اوس هم همالته اوسېږي.
۱۱. نذیر احمد ګجر مستعار نوم ابو منازل یو هندي تبعه دی (چې اوس مهال په اسلاماباد کې اوسېږي) او له لشکر طیبه سره تړاو لري. هغه په ۲۰۰۶ کال کې د کنټرول له کرښې څخه د پاکستان تر واک لاندې کشمیر ته واوښت.
۱۲. عبدالرووف چې د حافظ عبدالرووف په نوم هم پېژندل کېږي، یو پاکستاني تبعه دی چې له لشکر طیبه، جماعت الدعوه، او فلاح انسانیت بنسټونو سره تړاو لري. هغه له ۱۹۹۹ کال راهیسې د لشکر طیبه یو جګپوړی مشر دی او د ترهګر حافظ سعید تر مستقیمې قوماندې لاندې فعالیت کوي.
۱۳. اشفاق احمد یو پاکستاني تبعه دی چې له جیش محمد ډلې سره تړاو لري. هغه په ۲۰۰۰م کال کې له جیش محمد سره یو ځای شو او په بهاولپور کې د «شعبه حدیث» او ال رحمت ټرسټ (د جیش محمد د خیریه څانګې) مسوول دی.
۱۴. حافظ خالد ولید (مستعار نومونه: حافظ خالد نایک/خالد ولید) یو پاکستاني تبعه دی چې له لشکر طیبه او جماعت الدعوه سره تړاو لري. هغه د لشکر طیبه د مشر حافظ محمد سعید زوم دی او له ۲۰۰۳ کال راهیسې د دې سازمان د مرکزي مشورتي کمېټې غړی دی.
۱۵. مولانا امداد الله مکي چې د مولانا امداد، امداد ورور، یا مولانا امدادالله په نومونو هم پېژندل کېږي یو پاکستاني تبعه دی او له جیش محمد ډلې سره تړاو لري. هغه د جیش محمد د بندیانو د څانګې (شعبه اسیران) د امیر او د دې سازمان د حقوقي چارو د مشر په توګه دنده ترسره کوي. هغه د مولانا مسعود اظهر او د هغه د مرستیال مفتي عبدالرووف اصغر یو له خورا نږدې ملګرو څخه دی.
۱۶. مولانا سیف الله خالد (مستعار نوم ولیول، محمد سلیم، واجد) یو پاکستاني تبعه دی او له لشکر طیبه او د پاکستان مرکزي مسلم لیګ سره تړاو لري. هغه د پاکستان د مرکزي مسلم لیګ د عمومي منشي په توګه دنده ترسره کوي او تر دې وړاندې یې د ملي مسلم لیګ د مشر په توګه دنده ترسره کوله.
۱۷. محمد یعقوب (مستعار نومونه: ابو ثمامه، ثمامه الیاس، وارث علي) یو پاکستاني تبعه دی چې له لشکر طیبه سره تړاو لري. هغه اوس مهال په اسلام اباد (چټه بختوار) کې د لشکر طیبه د عملیاتي قوماندان په توګه کار کوي.
۱۸. مولانا یوسف طیبي (مستعار نوم محمد یوسف) یو پاکستاني تبعه دی چې له لشکر طیبه او جماعت الدعوه سره تړاو لري. هغه د لشکر طیبه/جماعت الدعوه په چوکاټ کې یو مهم مشر دی، چې اوس مهال د دې سازمان د کنټرول او اصلاح (دعوت او اصلاح) څانګې سره تړاو لري.
۱۹. اویس فاروز (مستعار نومونه: اویس احمد میر / اویس فاروز میر) یو هندي تبعه دی چې له لشکر طیبه سره تړاو لري. هغه د ۲۰۱۸ کال په اپریل کې د هند د معتبر پاسپورټ په درلودلو سره د واګې پولې له لارې پاکستان ته سفر وکړ او هلته د لشکر طیبه له ترهګرو لیکو سره یو ځای شو.
۲۰. قاري یعقوب شیخ چې د قاري محمد یعقوب شیخ، یعقوب شیخ، قاري شیخ محمد یعقوب، او محمد یعقوب په نومونو هم پېژندل کېږي یو پاکستاني تبعه دی او د پاکستان له مرکزي مسلم لیګ او جماعت الدعوه سره تړاو لري. هغه د جماعت الدعوه یو له مرکزي مشرانو او د هغې د مرکزي «دعوې ټیم» غړی دی.
۲۱. رانا افتخار چې د رانا ولید عاطف، رانا افتخار حیدر، رانا افتخار احمد، یا حیدر خان په نومونو هم پېژندل کېږي یو پاکستاني تبعه دی چې له لشکر طیبه او جماعت الدعوه سره تړاو لري. هغه د لشکر طیبه د مشر حافظ سعید له نږدې ملګرو څخه دی او په کشمیر کې د دې سازمان د مالي چارو د کلیدي مدیر په توګه دنده ترسره کوي.
۲۲. وسیم نور جټ چې مستعار نوم یې قاري وسیم دی یو پاکستاني تبعه دی چې له جیش محمد سره تړاو لري. هغه د کوټلي په سیمه کې د جیش محمد یو سیمهييزو قوماندان دی.
۲۳. محمد شاهد فیصل (مستعار نومونه: استاد، مهندس، ذاکر) د پاکستان تابعیت لري (اصلا هندي، اوس مهال په راولپنډۍ کې فعال دی) او له لشکر طیبه، القاعده او داعش سره تړاو لري.
د یادونې وړ ده، چې پاکستان لا تر اوسه د هند د دغو تازه څرګندونو په تړاو څه غبرګون نهدی ښودلی.
د پاکستان په کراچۍ ښار کې پولیسو پر رینجرز ځواکونو د برید په تړاو د جماعتالاحرار د قومندان عمر قاري په ګډون شپږ کسان د برید اصلي طراحان بللي دي. په دغه برید کې چې ۸ ورځې مخکې ترسره شوی ۳ پاکستاني سرتېري وژل شوي او ۴ نور ټپيان شوي وو. د یاد برید مسوولیت جماعتالاحرا ډلې منلی وو.
دغه مسئله د کراچۍ په ګلستان جوهر سیمه کې د رینجرز ځواکونو پر یوې ټرانسپورټي کمپنۍ د چاودنې او برید په تړاو د پیل شویو څېړنو په لړ کې څرګنده شوې ده.
د جيونيوز د راپور لهمخې، د دغه برید په تړاو رسمي قضیه د ترهګرۍ ضد پولیسو په اداره کې د رینجرز ځواکونو د فرعي مفتش اسد محمود خان له شکایت وروسته ثبت شوې ده. په دې دوسیه کې پر تورنو کسانو د ترهګرۍ، وژنې، د وژنې د هڅې، دولتي ملکیتونو او موټرو ته د زیان رسولو او په غیر قانوني توګه د وسلو او چاودیدونکو توکو د کارولو تورونه پورې شوي دي.
د کراچۍ پولیسو ادعا کړې، چې په دغه برید کې ښکېل څلور واړه بریدګر په افغانستان کې د مېشتې وسلهوالې جماعتالاحرار ډلې غړي دي او دغه کسان د عمر قاري، مولوي احرار او عبدالواجد په نومونو د دغې ډلې د قومندانانو له خوا پر رینجرز ځواکونو د برید په موخه په ځانګړي ډول پاکستان ته استول شوي وو.
د پولیسو په وینا، دغو بریدګرو ته په افغانستان کې د جماعتالاحرار د قومندانانو ملا طاهر افغاني، ملا عبدالمنان او عمر اپریدي له خوا د ترهګریزو بریدونو ځانګړې روزنه ورکړل شوې وه.
د تېرې شنبې په ورځ (د چنګاښ ۶مه) د کراچۍ په ګلستان جوهر سيمه کې د نيم پوځي ځواک رېنجرز پر يوه دفتر وسلهوال بريد کې درې سرتيري وژل شوي او څلور نور ټپیان شوي وو.
د ياد بريد مسووليت جماعتالاحرار ډلې منلی وو.
د پاکستان پوځ ويلي وو، چې يوه بريدګر د دفتر يا کمپ په دروازه کې ځان پورې تړلو چاودېدونکو توتکو ته چاودنه ورکړې او دوه نور یې د رېنجرز ځواک له سرتيرو سره په نښته کې وژل شوي او يو بل په ټپي حالت کې نيول شوی وو.
پوځ ادعا کړې وه، چې نيول شوی وسلهوال افغان دی او د هغه يوه ويډيو یې هم خپره کړې وه.
د بلوچستان حکومت پرېکړه کړې چې د دغه ایالت د لویو لارو د امنیت خوندي کولو لپاره یو نوی امنیتي ځواک جوړ کړي. د بلوچستان د کورنیو چارو وزارت وایي، دغه ځواک به په راتلونکو شپږو میاشتو کې به فعال شي او تر هغه وخته به بار وړونکي موټر د کاروانونو په بڼه خپلو منزلونو ته رسول کېږي.
د بلوچستان د کورنیو چارو وزارت سکرتر حمزه شفقات زیاته کړې چې د لویو لارو د امنیت لپاره د نوي ځواک د جوړولو لپاره ۲۵ میلیارده کلدارې ځانګړې شوي دي او د بار وړونکو موټرو لپاره به د بیمې یو ځانګړی پروسه هم معرفي ډېر ژر فعاله کړي.
د بلوچستان حکومت دا پرېکړه داسې مهال کوي چې په دې وروستیو کې په دغه ایالت کې پر لویو لارو د بار وړونکو موټرو د سوځولو او پر هغوی د وسله والو بریدونو پېښې زیاتې شوې دي.
د بلوچستان ایالت په بېلابېلو سیمو کې د لویو لارو امنیت د دغه ایالت د سوداګرۍ او ترانزیت لپاره خورا مهم بلل کېږي.
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف او د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان په استانبول کې د لیدنې پر مهال د دوه اخیزو اړیکو او د سیمې پر وضعیت د خبرو ترڅنګ ژمنه کړې، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ دوه اړخیزې سوداګرۍ کچه به پنځه میلیارد ډالرو ته لوړه کړي.
د ترکیې اناتولي خبري اژانس د شنبې په ورځ، د جنګاښ په ۱۳مه راپور ورکړی، چې دا سفر د ترکیې او پاکستان ترمنځ د دوه اړخیزو خبرو اترو په اډانه کې شوی دی.
شهباز شریف له رجب طیب اردوغان او د ترکیې له یو شمېر چارواکو سره تر یو ساعت ډېر د تړلو دروازو تر شا خبرې کړې دي. د راپور لهمخې، ښاغلی شریف د وزیرانو او سوداګرو په ملتیا د ناستو د لړۍ د ترسره کولو لپاره ترکیې ته تللی دی.
دا سفر په داسې حال کې کېږي چې ترکیې او پاکستان په دې وروستیو کې د ایران او ترمنځ خبرو اترو کې د هوکړې ترلاسه کولو په هڅو کې د پام وړ منځګړیتوب کړی او د ډیپلوماټیکو اړیکو له لارې یې د اقتصادي اړیکو پر ژورولو خپل تمرکز زیات کړی دی. د راپورونو له مخې، د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر فیدان د ملي استخباراتو د ادارې مشر ابراهیم کالین او یو شمېر نورو ترکي چارواکو د اردوغان سره د پاکستان د لومړي وزیر په لیدنه کې شتون درلود.