د بېپولې خبریالانو ټولنې (RSF) په تازه راپور کې ویلي، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته نږدې ۷۰۰ افغان خبریالان جلاوطنۍ ته اړ شوي دي. د راپور له مخې، ډېری یې په پاکستان کې له نیونې او جبري ایستلو سره مخ دي او لږ تر لږه ۵۰ خبریالان بېرته افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.
دغه ټولنې په یوه تازه راپور کې د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې د خبریالانو د جبري جلاوطنۍ وضعیت اندېښمنوونکی بللی او ویلي یې دي، چې په تېرو پنځو کلونو کې د هغو هېوادونو شمېر، چې خبریالان ترې تېښتې ته اړ شوي، دوه برابره شوی دی.
د راپور له مخې، جګړې، سازمانیافته جرمونه او استبدادي حکومتونه لامل شوي، چې له لږ تر لږه ۶۵ هېوادونو څخه تر ۱۴۰۰ډېر خبریالان د ګواښونو، بند او یا د مرګ له وېرې خپل هېوادونه پرېږدي. راپور زیاتوي، چې د دغو خبریالانو ستونزې له جلاوطنۍ وروسته هم پای ته نه رسېږي، ځکه په کوربه هېوادونو کې له اداري خنډونو، باج اخیستنې او د ایستلو له خطر سره هم مخ وي.
دار ایس ایفد معلوماتو له مخې، افغانستان د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د خبریالانو د جلاوطنۍ له تر ټولو ستر ناورین سره مخ شوی دی.
د دې ټولنې د معلوماتو له مخې، په تېرو پنځو کلونو کې نږدې ۷۰۰ افغان خبریالان جلاوطنۍ ته اړ شوي، چې دا د نړۍ د ټولو جلاوطنه شویو خبریالانو نږدې نیمایي جوړوي.
دد بې پولې خبریالانو ټولنېد معلوماتو د څانګې خبریال ویاني لوریکه، ویلي: «د افغانستان په اړه زموږ د معلوماتو له مخې، په تېرو پنځو کلونو کې د جلاوطنۍ له امله اغېزمنو شویو خبریالانو نږدې نیمایي افغانان دي، چې شمېر یې شاوخوا ۷۰۰ کسانو ته رسېږي. د دوی د جلاوطنۍ سفرونه له سختو ستونزو ډک دي.»
هغه زیاته کړې: «د دغو خبریالانو لوی شمېر په پاکستان کې بند پاتې دی، هلته له باج اخیستنې، نیونې او ان له جبري ایستلو سره مخ دي. موږ تر اوسه لږ تر لږه ۵۰ داسې خبریالان ثبت کړي، چې بېرته افغانستان ته ستانه کړل شوي، په داسې حال کې چې هلته د دوی ژوند له جدي خطر سره مخ دی.»
لوریکه ویلي، اوسنی وضعیت دومره کړکېچن دی، چې د دغو خبریالانو لپاره د خپل مسلک د دوام خبره لا لرې ده، بلکې لومړیتوب یې یوازې د ژوندي پاتې کېدو ډاډمنول دي.
راپور همدارنګه څرګندوي، چې افغانستان یوازېنی هېواد نه دی. د میانمار شاوخوا ۳۰۰ خبریالان هم د پوځي واکمنۍ د سختو محدودیتونو له امله، په ځانګړي ډول تایلنډ ته تښتېدلي دي، خو هلته هم په سختو اقتصادي او ټولنیزو شرایطو کې ژوند کوي.
د بېپولې خبریالانو ټولنې له هغو هېوادونو غوښتي، چې جلاوطنه خبریالان پکې مېشت دي، هغوی ته اوږدمهاله ویزې ورکړي، قانوني خوندیتوب یې پیاوړی کړي، مالي ملاتړ ورسره وکړي او د تبعید په حالت کې د رسنیو د فعالیت لپاره تخنیکي اسانتیاوې برابرې کړي.
