د الیاس مومند پلار، انګار مومند وایي، چې د زوی پر تښتول کېدو او وژل کېدو یې درې کاله اوړي، خو لا هم عدالت نه دی تامین شوی او قاتلان یې ازاد ګرځي.
نوموړي ویلي، د طالبانو د ننګرهار عدلي چارواکو ترې غوښتي چې د زوی د دوسیې څیړنې لپاره له سره عریضه وکړي.
د الیاس مومند پلار انګار مومند افغانستان انټرنشنل ته ویلي، درې کاله مخکې یې زوی، محمد الیاس مومند، د اختطاف چیانو له خوا لومړی وتښتول شو او وروسته ووژل شو. د هغه په وینا، د زوی د مړینې یې درې کاله پوره شوي، خو لا هم ددوی د کورنۍ زخم تازه دی او عدالت نه دی تامین شوی.
هغه ادعا کړې چې د زوی له ۱۲ قاتلینو څخه یې یوازې څلور تنه نیول شوي وو، خو د ننګرهار ابتدایي نظامي محکمې وروسته بېرته خوشې کړل. د نوموړي په وینا، د قتل دوسیه یې تر اوسه په همغه لومړۍ محکمه کې پرته ده او قاتلان ازاد ګرځي.
د انګار مومند په وینا، تېره اونۍ د ننګرهار د مرافعې عمومي رییس د ننګرهار د نظامي منسوبینو له رییس الله نظر ابوالاسد سره په غونډه کې پرېکړه کړې چې نوموړی دې نوې عریضه ثبت کړي او خپل حق دې له سره وغواړي.
د هغه په وینا، چارواکو ویلي چې د نوې عریضې له ثبت وروسته به، سره له دې چې له پېښې درې کاله تېر شوي، دوسیه له سره وڅېړل شي او د قانون له مخې به پرې پرېکړه وشي.
انګار مومند ویلي، کله ناکله دومره ناامېده شي چې فکر کوي که دا دوسیه د نامسلمانو په محکمه کې وای، ښايي ډېر مخکې به پکې انصاف شوی وای.
هغه د خپل زوی په قضیه کې د عدالت د تامین غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې قاتلان باید ازاد ونه ګرځي او د مظلوم کورنۍ دې د عدالت په تمه کلونه انتظار ته نه پرېښودل کېږي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
