یادې وسله والې ډلې د پاکستان د جمعیت علمای اسلام د یوه وژل شوي مشر شیخ محمد ادریس پر موټر د برید وېډیو خپره کړې او وايي، هغه یې د جمهوري نظام د ملاتړ له امله وژلی دی. په دې وېډیو کې د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر سهیل اپریدی او د طالبانو سفیر سردار محمد شکیب هم ښودل کیږي.
د داعش خراسان ډلې په نامه په خپره شوې دې ویډیو کې د پاکستان د جمعیت علمای اسلام پر یوه مشر او دیني عالم محمد ادریس د شوي برید صحنې ښودل شوې دي. په وېډیو کې ویل شوي چې پر شیخ ادریس برید ځکه شوی و چې هغه د جمهوري نظام او ټاکنو ملاتړی و.
ادریس دوه میاشتې وړاندې په خپل کلي ترنګزي چارسده کې په خپل موټر کې د تګ پر مهال په یو برید کې وژل شوی و. وروسته د دغه برید مسوولیت داعش ډلې منلی و.
دا شاوخوا ۳۷ دقیقې وېډیو د داعش د رسمي پروپاګند رسنۍ العزم فاونډېشن له خوا خپره شوې ده. په پښتو ژبه په خپره شوې دې وېډیو کې ښايي د لومړي ځل لپاره د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر سهیل اپریدی هم ښودل کیږي.
په ویډیو کې د نوموړي د هغې وینا ځینې برخې هم اېښودل شوې چې د شیخ ادریس له مړینې وروسته یې د هغه په کور کې کړې وې.
دغه راز په ویډیو کې د افغان طالبانو د علماوو او په پاکستان کې د دې ډلې د سفیر سردار محمد شکیب وېډیويي کلیپ هم ښودل شوی دی.
په دې وېډیو کې ډېری دیوبندي علما ښودل شوي او پر هغوی د جمهوریت د ملاتړو تور پورې کړای شوی، چې د دوی په وینا «یو کفري نظام» دی.
په پاکستان او افغانستان کې د منع شویو ډلو د چارو څېړونکي او خبریال احسان الله ټیپو محسود له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل چې له څه مودې راهیسې داعش د دیوبند مکتب د فکر علماء په نښه کړي او د هغوی پر وړاندې د یوې قوي نظریاتي بیانیې د جوړولو په هڅه کې دی.
هغه وویل چې د ده په نظر تر ټولو خطرناکه خبره دا ده چې په وېډیو کې دا ګواښ شوی چې دا ډله به په راتلونکي کې هم داسې ټول دیني عالمان په نښه کړي چې د جمهوري نظام ملاتړ کوي او د کومو علماوو لور ته چې اشاره شوې په هغو کې د پاکستان مخکښ دیني عالمان هم شامل دي.
د احسان الله ټیپو محسود په وینا، شیخ ادریس هم ښايي ځکه په نښه شوی و چې هغه له افغان طالبانو سره ډېره نږدې اړيکه درلوده او د دې خبرې اشاره په وېډیو کې شوې ده.
په پاکستان کې د حکومت له لوري په دې وروستیو کې ادعا شوې وه چې په دغه هېواد کې د داعش د ګڼو جنګیالیو له نیول کېدو وروسته د هغوی په بریدونو کې کموالی راغلی، خو له وروستیو بریدونو او دې وېډیو څخه داسې ښکاري چې دغه ډله لاهم فعاله ده.
افغان طالبان ادعا کوي، چې د داعش مرکزونه په پاکستان کې دي او له هغه ځایه پر افغانستان بریدونه کوي، خو پاکستان دا ردوي.
د ۲۰۲۵ کال په وروستیو کې افغان طالبانو پر ټي ټي پي فشار راوړ، چې که جماعت الاحرار له ځان نه نه شي بېلولی، لږترلږه دې په اورکزیو، کورمه او خیبر ولسوالیو کې ددې ډلې د نفوذ او اکمالاتو مخه ونیسي.
دغه فشار د مې پر ۱۹مه په کورمه کې د ټي ټي پي او جماعت الاحرار ترمنځ یوې خونړۍ نښتې ته لاره پرانېسته، چې په په پایله کې یې د قوماندان ممتاز امتي په ګډون د جماعت الاحرار ۱۸ جنګیالي ووژل شول.
یوې سرچینې چې پېښه یې له نږدې څارلې، وویل چې په وژل شویو کسانو کې ځینو د خوست له صبریو او منګلو قبیلو سره تړاو درلود. د جماعت الاحرار په اړه ویل کیږي، چې خپلو لیکو ته یې ګڼ شمېر افغان جنګیالي جذب کړي دي.
د کورمې د برید په ترڅ کې د یرغمل شویو جنګیالیو د خلاصون پرسر خبرو اترو کې یوځل بیا افغان طالبانو ټي ټي پي ته ویلي، چې جماعت الاحرار له کورمې، خیبر او اورکزیو ولسوالیو نه وباسي.
یادې سرچینې له نومښودنې پرته وویل، چې « افغان طالبان پر جماعت الاحرار شکمن دي، چې ښايي د داعش د پیاوړي کېدو لامل وګرځي او یوه برخه یې په داعش د بدلېدو پوتانشیل لري».
د ژوب د ولایت له څوکۍ نه سربکف مهمند لرې کول هم د افغان طالبانو له ورته اندېښنې سرچینه اخلي.
په ۲۰۲۴ کال کې ټي ټي پي د جماعت الاحرار دغه جګپوړی غړی ، چې د دې ډلې متفکر مغز ګڼل کیږي، بلوچستان ته د خپل سازماني جوړښت په اډانه کې د ژوب د والي په توګه ولیږه، خو لږ وخت تېر نه و، چې بېرته یې له دندې لرې کړ. د طالبانو استخبارات داسې ګڼي، چې ګني د جماعت الاحرار په مشرتابه او لیکو کې د داعش د سابقې له امله بلوچستان، مهمند، خیبر، اورکزۍ او کورمه ولسوالۍ د داعش په احتمالي مرکزونو بدلېدای شي، یا لږ ترلږه د امنیتي چاپیریال له لارې دلته مخالف ځواکونه نفوذ کولی شي.
افغان طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې د کابل له سقوط وړاندې هم د جماعت الاحرار په لیکو کې د جنود خراسان او احرار الهند په څېر ډلې د خپلو سیمه ییزو سیاستونو او دداعش مخ پر ودې حرکت له امله نه خوښولې او د پاکستان د طالبانو غورځنګ یې دې ته هڅاوه، چې دغه ډلې تر خپل چتر لاندې راولي.
زړه دوسیه بېرته پرانېستل کیږي
د جماعت الاحرار او ټي ټي پي ترمنځ د نننۍ بې باورۍ ریښې له یوې لسیزې زیاتې پخوانۍ دي.
د ۲۰۱۴ کال د اګست پر ۱۵مه، چې د ټي ټي پي د مشر حکیم الله مسید له وژل کېدو وروسته پاکستاني ځواکونو په شمالي وزیرستان کې ضرب عضب عملیات پیل کړل، د مهمندو ولسوالۍ طالبانو یوه نوې ډله اعلان کړه، چې مشري یې مولانا قاسم خراساني کوله. د ډلې په مرکزي شورا کې عمر خالد خراسانی، احسان الله احسان، د چارسدې قاري شکیل حقاني، د سوات مولانا یاسین، د خیبر ولسوالۍ قاري اسماعیل، د باجوړ ولسوالۍ مولانا عبدالله، د پېښور مفتي مصباح الله او د اورکزیو ولسوالۍ مولانا حیدر منصور غړیتوب درلود.
د حکیم الله مسید له وژل کېدو وروسته خراساني د ټي ټي پي د نوي مشر مولانا فضل الله مشري ته غاړه کېنښوده، ځکه د خالد (سجنا) مسید په مشرۍ د مسیدو طالبانو یوې مهمې برخې هم د ټي ټي پي له اډانې بهر فعالیت کاوه او د امیر حافظ سعید خان په مشرۍ د اورکزۍ ولسوالۍ قوماندانانو هم د داعش له خلیفه سره بیعتونه وکړل. خو په ۲۰۱۸ کال کې د مولانا فضل الله له وژل کېدو وروسته مفتي نور ولي د ټي ټي پي د نوي مشر په توګه د ټولو خاښونو پر یوځای کولو کار پیل کړ، چې جماعت الاحرار هم پکې شامل و. مفتي نور ولي د جماعت الاحرار مشر خالد عمر خراسانی بېرته د ډلې د مرکزي شورا غړی وټاکه او د احرا نورو غړو ته د پوځي کمیسیون په ګډون په مهمو څانګو کې دندې ورکړل شوې.
جماعت الاحرار په کورمه، خیبر، مهمندو، سوات او کراچۍ کې نفوذ لري او په ډېرو مواردو کې یې د ټي ټي پي له چتر نه بهر خپلسري عملیات وکړل. دې نه همغږۍ د ټي ټي پي او جماعت الاحرار ترمنځ اړیکې بېرته متزلزلې کړې. د جماعت الاحرار په اډانه کې د مفتي حسن او حکیم الله مسید د ډلې د ځینو قوماندانانو حضور هم د مفتي نور ولي د حلقې ځینې کسان دې ته اړ اېستل چې په مفتي حسن او د جماعت الاحرار په نورو غړو پسې زړې دوسیې بېرته پرانیزي. دوی مفتي حسن له استخباراتو سره تړلی کس باله او پر هغه یې د ټي ټي پي د دوو پخوانیو مشرانو؛ حکیم الله مسید او مولوي ولي الرحمن ترمنځ د اختلافاتو ټوکولو تور لګاوه.
کله، چې د ۲۰۲۲ کال په اګست کې د ټي ټي پي د استخباراتو جګپوړی غړل عبدالرشید عقابي باجوړی ووژل شو، د مولوي فقیرمحمد نږدې کسانو د جماعت الاحرار ډلې ته ګوته نیوله، چې غواړي په باجوړ کې د ټي ټي پي نفوذ کمزوری کړي. له دې پېښې څو ورځې وروسته د جماعت الاحرار مشران خالد عمر خراسانی، مفتي حسن، حافظ دولت خان او د خراساني زوم علي حسن مومند د پکتیکا د برمل ولسوالۍ له مرغې سیمې نه ارګون ته پر لاره په یوه بمي چاودنه کې ووژل شول. جماعت الاحرار ددې چاودنې پړه پر مفتي نور ولي واچوله، چې د مفتي حسن او حافظ دولت خان پخوانی دښمن ګڼل کېده.
مفتي حسن سواتي او ملګرو یې د داعش-خراسان په رامنځته کولو کې ټاکونکی رول لوبولی و. حسن ډېر وخت په خوست کې د افغانستان د ملي امنیت تر څار لاندې د ګلبهادر شورا له پخواني غړي عبدالخالق حقاني سره یوځای اوسېده. حقاني وروسته د پاکستان پوځ ته تسلیم شو او د کوهاټ په زندان کې ومړ.
د ټي ټي پي د جنوبي وزیرستان حلقې د پخواني مشر مولوي ولي الرحمن او حکیم الله مسید ترمنځ د اختلافاتو په وخت کې، چې د یوه د قضا مشر مفتي نور ولي مسید او د بلې ډلې مفتي حسن و، د جماعت الاحرار غړو د حکیم الله مسید ددریځ په پیاوړتیا او په کراچۍ کې د مالي سرچینو په راټولولو کې ټاکونکی رول درلود. وروسته حکیم الله د ټي ټي پي په مشرتابه شورا کې بدلونونه راوستل او د نورو ولسوالیو غیر دیوبندي طالبان لکه حافظ دولت، شیخ مقبول او مفتي حسن یې په مهمو دندو وټاکل. دې چارې د ولي الرحمن او مفتي نور ولي ډله له حکیم الله سره ددښمنۍ پرڅنډه ودروله، ځکه هغوی د ټي ټي پي په شورا کې غیر دیوبندیان یا ددوی په وینا، پنجپیریان په غړیتوب نه خوښول. له ټي ټي پي نه دداعش پر لور د یوې ډلې قوماندانانو د تګ یو عامل همدا ګڼل کیږي او اوس هم د اختلافاتو یو مهم اړخ همدا کېدای شي.
جماعت الاحرار په ټي ټي پي کې د ملاکنډ او باجوړ د طالبانو پر پیاوړي رول هم خوښ نه و، ځکه د غورځنګ د پخواني مرستیال مولوي فقیرمحمد له نیول کېدو وروسته په باجوړ، ملاکنډ او سوات کې د جماعت الاحرار ډلې نفوذ کړی و او د ملاکنډ د پخوانۍ احرار الهند ډلې ډېری قوماندانانو د جماعت الاحرار غړیتوب اخېستی و. خو د مولوي فقیرمحمد له خوشي کېدو وروسته د باجوړ، سوات او ملاکنډ طالبانو په ټي ټي پي کې خپلې کمزورې شوې لیکې بېرته پیاوړې کړې.
د مشرف د ترور له پلان نه د کراچۍ تر بریده
د ۲۰۱۳ کال په مارچ کې د جماعت الاحرار بنسټګر عبدالولي (عمر خالد خراساني) د ځانمرګو بریدګرو او سنایپر ویشتونکو یوه ځانګړې ډلګۍ جوړه کړه، چې د پاکستان پخوانی ولسمشر جنرال مشرف اسلام اباد ته د ستنېدو پرمهال ووژني.
د عبدالولي پر پلان یوازې د پنجابي طالبانو قوماندان عدنان رشید خبر و، خو هغه د ټي ټي پي له مشرتابه سره له مشورې پرته په یوه ویډیو پیغام کې جنرال مشرف ته د مرګ ګواښ وکړ. د رشید د پیغام له خپرېدو وروسته عبدالولي له حکیم الله مسید نه وغوښتل، چې رشید د پلان د افشا کولو له امله د ټي ټي پي محکمې ته حاضر کړي.
حکیم الله ، چې دمشرف د ترور پلان له افشا کېدو خورا نارامه و، په قهرجنه لهجه وویل:« عدنان رشید وژنم او په څاه کې یې غورځوم».
عبدالولي (عمر خالد خراسانی) د خیبر پښتونخوا د مهمندوولسوالۍ په طالبانو کې د ۲۰۰۷ کال په اکتوبر کې هغه مهال د ستوري په ډول راڅرګند شو، چې د شپږو «مجرمانو» سرونه یې پرې کړل. په دې وخت کې چې هرچا ډېرې وژنې کولای شوای، په همغه کچه یې شهرت، مقام، پیسې او امکانات ترلاسه کول.
د خالد عمر خراساني اصلي نوم عبدالولي مومند و، چې د ۱۹۸۰ کال د جولای په ۱۸مه د خیبر پښتونخوا د قبایلي ولسوالۍ مهمندو په کندهاریو کلي کې زېږېدلی و. هغه خپل «جهادي یون » په ۱۹۹۶ کال کې د کشمیر د حرکت المجاهدین له ډلې پیل کړی و او په افغانستان کې یې د طالبانو په لیکو کې هم جګړې کړې وې.
د ۲۰۰۷ کال په جولای کې د اسلام اباد د لال مسجد او حفصه جامعې پر ضد د پاکستان د امنیتي ځواکونو د عملیاتو په غبرګون کې، خراساني له ګڼو وسله والو سره د مهمندولسوالۍ د ترنګزو صاحب جومات ونیوه او له همدې ځایه یې د دولت پر ضد د جګړې اعلان وکړ. د همدغه کال په ډسمبر کې هغه له بیت الله مسید سره بیعت وکړ او د ټي ټي پي تر چتر لاندې د مهند ولسوالۍ امیر وټاکل شو.عبدالولي د ۲۰۰۸ کال په جولای کې په مهمندو کې خپل محلي سیال شاه خالد او د هغه ۱۵ جنګیالي له دې امله ووژل، چې تازه د هغه مرستیال قاري عبیدالله په جنوبي وزیرستان کې له بیت الله مسید سره لیدلي وو.
د ټي ټي پي مشر بیت الله مسید خپل اعتمادي کسان حکیم الله مسید او قوماندان تاج ګل مهمندو ته ولیږل، چې له عمرخالد خراساني سره ګډ کار وکړي او د ټي ټي پي د لیکو په پراختیا کې ترې کار واخلي. مهمندو ته د حکیم الله او د هغه د ملګرو له تګ یوه ورځ وړاندې په دې ولسوالۍ کې د مولانا لیاقت پر مدرسې هوايي برید شوی و او ګڼو طالبانو ته پکې مرګ ژوبله اوښتې وه.
خراساني په باجوړ او مهمندو کې د القاعدې له مشرانو او غړو سره له نږدې وپېژندل او دې پېژندګلوۍ هغه د ټي ټي پي په لیکو کې د یوه مطرح لوبغاړي په توګه ثابت کړ. هغه په ۲۰۱۵ کال کې د ضرب عضب عملیاتو له غځېدو سره هممهاله د القاعدې له غړو سره یوځای د خوست ولایت د مرکز منګسو سیمې ته لاړ. د القاعدې غړي څو میاشتې وروسته د قاچاق وړونکو په مرسته له کورنیو سره یوځای ایران او له هغه ځایه سودان، ترکیې او یمن ته لاړل، خو خراسانی په کونړ کې پاتې شو.
د ۲۰۱۸ کال په مې کې پاکستان غوښتل، چې د جماعت الاحرار مشر د ملګرو ملتونو د بندیزونو په نوملړ کې شامل کړي، خو متحده ایالتونو نیوکه درلوده، چې د پاکستان په غوښتنلیک کې ویل شوي، چې خالد خراسانی په افغانستان کې دی. په دې کلونو کې په افغانستان کې امریکايي ځواکونو حضور درلود. پاکستان دغه مهال تور لګاوه، چې عمر خالد خراسانی د ننګرهار د لعل پورې په یوه مرکز کې اوسیږي. د امریکا متحده ایالاتو د خزانې وزارت هغه د نړیوال ترهګر په توګه پېژندلی و او د ددغه هېوادبهرنیو چارو وزارت د هغه د نیولو یا وژلو لپاره تر درې میلیونو ډالرو پورې جایزه ټاکلې وه.
د خراساني جماعت الاحرار ډلې په ۲۰۱۶ کال کې د لاهور په ګلشن اقبال او د ۲۰۱۴ کال په نومبر کې په واګه سرحدي سیمه کې ځانمرګي بریدونه وکړل او د ۲۰۱۷ کال په فبروري کې یې د لاهور په مال روډ کې د لاریون پرمهال ځانمرګی وکړ، چې ګڼو امنیتي چارواکو ته یې مرګ ژوبله واړوله.
د روان کال د جون پر ۲۷مه د جماعت الاحرار جنګیالیو په کراچۍ ښار کې د پاکستان د رینجرز پولیسو پر یوه میشتغالي برید وکړ، چې په پایله کې یې درې امنیتي سرتېري ووژل شول او ځینې نور ټپیان شول. دا په ۲۰۱۳ او ۲۰۱۵ کلونو کې له کراچۍ نه د ټي ټي پي د وسله والو له تصفیې وروسته پر رینجرز ځواکونو لومړی خونړی برید ګڼل کیږي. د پاکستان امنیتي ادارو ادعا وکړه، چې په دغه برید کې د یوه افغان په ګډون د جماعت الاحرار پنځو غړو ګډون درلود.
له برید وروسته پاکستاني الوتکو په خوست، پکتیا او پکتیکا ولایتونو کې ځینې اهداف په نښه کړل، چې شاوخوا ۲۸ تنه ملکي وګړي پکې ووژل شول. اسلام اباد ادعا کوي، چې په دغو بریدونو کې یې د ټي ټي پي او جماعت الاحرار ډلې جنګیالي په نښه کړي دي.
خو د کراچۍ برید داسې مهال و، چې افغان طالبانو له پاکستان سره د پوځي ټکر د مخنیوي هڅه کوله.
ټي ټي پي په دې وروستیو کې په پاکستان کې خپل پاروونکي او مرګوني بریدونه کم کړي، خو جماعت الاحرار چې د ټي ټي پي له چتره بهر دی، د افغان طالبانو دې پالیسۍ ته ډېر لږ پام کړی دی. له همدې امله اوس په کابل کې د جماعت الاحرار پر وفادارۍ شک لوړ شوی او د سرغړوونکې او دداعش د احتمالي «ځایناستې ډلې» په توګه ورته کتل کیږي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو استخباراتو د ټي ټي پي له مشرتابه نه غوښتنه کړې، چې د خیبر پښتونخوا په خیبر، کورمه او اورکزیو ولسوالیو کې د جماعت الاحرار ډلې مرکزونه وتړي او د فعالیتونو مخه یې ونیسي. سرچینې وايي، چې «طالبان ددې ډلې له فعالیتونو ناخوښه دي».
سرچینو د یکشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د ۲۰۲۵ کال له وروستیو نه د ۲۰۲۶کال تر مې میاشتې پورې د طالبانو استخباراتو څو ځله له ټي ټي پي غوښتنه کړې، چې که له جماعت الاحرار نه ځان نه شي بېلولی، لږترلږه دې په اورکزیو، کورمه او خیبر ولسوالیو کې ددې ډلې د نفوذ مخه ونیسي او امکانات پرې بند کړي.
د سرچینو په وینا، دغه فشار د مې پر ۱۹مه په کورمه کې د ټي ټي پي او جماعت الاحرار ترمنځ یوې خونړۍ نښتې ته لاره پرانېسته، چې په په ترڅ کې یې د قوماندان ممتاز امتي په ګډون د جماعت الاحرار ۱۸ جنګیالي ووژل شول.
یوې سرچینې چې پېښه یې له نږدې څارلې، وویل چې په وژل شویو کسانو کې ځینو د خوست له صبریو او منګلو قبیلو سره تړاو درلود.
د جماعت الاحرار په اړه ویل کیږي، چې خپلو لیکو ته یې ګڼ شمېر افغان جنګیالي جذب کړي او طالبان له دې اړخه اندېښمن دي.
د پاکستان امنیتي چارواکو د کراچۍ له برید وروسته هم ادعا کړې چې په برید کې یې یو ټپي افغان جنګیالی نیولی دی.
د کورمې د برید په ترڅ کې د یرغمل شویو جنګیالیو د خلاصون پرسر خبرو اترو کې یوځل بیا افغان طالبانو ټي ټي پي ته ویلي، چې جماعت الاحرار له کورمې، خیبر او اورکزیو ولسوالیو نه وباسي.
یادې سرچینې له نومښودنې پرته وویل، چې « افغان طالبان پر جماعت الاحرار شکمن دي، چې ښايي د داعش د پیاوړي کېدو لامل وګرځي او یوه برخه یې په داعش د بدلېدو پوتانشیل لري».
د سرچینو په وینا، د ټي ټي پي په پوځي او سازماني تشکیلاتو کې د بلوچستان د ژوب د ولایت له څوکۍ نه د جماعت الاحرار ډلې د یوه مهم قوماندان سربکف مهمند لرې کول هم د افغان طالبانو له ورته اندېښنې سرچینه اخلي.
په ۲۰۲۴ کال کې ټي ټي پي د جماعت الاحرار دغه جګپوړی غړی ، چې د دې ډلې متفکر مغز ګڼل کیږي، بلوچستان ته د ژوب د والي په توګه ولیږه، خو زر یې بېرته له دندې ګوښه کړ. د طالبانو استخبارات داسې ګڼي، چې ګني د جماعت الاحرار په مشرتابه او لیکو کې د داعش د سابقې له امله بلوچستان، مهمند، خیبر،اورکزۍ او کورمه ولسوالۍ د داعش په احتمالي مرکزونو بدلېدای شي.
افغان طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې د کابل له سقوط وړاندې هم د جماعت الاحرار په لیکو کې د جنود خراسان او احرار الهند په څېر ډلو یوځای کېدل د خپلو سیمه ییزو سیاستونو او دداعش مخ پر ودې حرکت له امله نه خوښول او د پاکستان د طالبانو غورځنګ یې دې ته هڅاوه، چې دغه ډلې تر خپل چتر لاندې راولي.
د خیبر پښتونخوا ایالت د سویلي وزیرستان په برمل تحصیل کې د یوه کور پر سر په شکمن ډرون برید کې درې نجونې وژل شوې او د یوې ښځې په ګډون د همدې کورنۍ څلور نور غړي ټپیان شوي دي.
د ځايي سرچینو په وینا، برید د نرګسي سیمې په یوه استوګنیز کور شوی او وژل شوې نجونې د شپږو او ۱۵ کلونو ترمنځ عمرونه لرل.
ځایي خلک وایي، چې ټپیان د درملنې لپاره د واڼه ولسوالۍ روغتون ته لېږدول شوي دي.
تر اوسه پاکستاني چارواکو د پېښې په اړه رسمي دریځ نه دی خپور کړی او نه یې د برید څرنګوالی یا مسول لوری تایید کړی دی.
د سیمې اوسېدونکو د رڼو پلټنو غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې په وروستیو میاشتو کې په برمل او شاوخوا سیمو کې ورته شکمن بې پیلوټه الوتکو بریدونه زیات شوي، چې له امله یې ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتین په یوه تازه ویډیوي پېغام کې ویلي، چې د دوی ملګري د برېتانیا په اکسفورډ پوهنتون کې د جولای په ۱۴مه د دغه غورځنګ د لادرکه غړو په تړاو غونډه جوړوي. هغه وایي، په دغې غونډه کې به د پښتنو د وضعیت په تړاو یو مستند هم خپور شي.
هغه وویل: «زموږ د قیدي ملګرو، لادرکه ملګرو او هم د ټول ملت کوم وضعیت دی، د پنجابي استعمار استعماري چلند دی، نو په همدې اړه به کنفرانس کې خبرې وشي».
د هغه په خبره، په دغه کنفرانس کې به د پښتنو د روان وضعیت او د «پاکستان د ظالمانه چلند» په تړاو یوه ډاکومېنټري هم خپره شي. د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر زیاتوي، چې په دې غونډه کې به یو شمېر نړیوال شخصیتونه هم ویناوې وکړي.
پښتین زیاتوي: «په تېرو میاشتو کې زموږ ملګري قیدیان شوي او لادرکه شوي دي. په دې اړه خبرې کول دي او همدا راز د پنجابي استعمار لهخوا د عامو خلکو ځورولو په اړه به هم خبرې وشي. اکاډمیکې ویناوې به وشي او حل لارو باندې به خبرې وشي».
منظور پښتین همدا راز په ویډیويي پېغام کې خبر ورکړ، چې د دوی د غورځنګ د وژل شوي غړي ګیلهمن وزیر د تلین په تړاو به هم پرېکړې وشي او په ټولو هېوادونو کې به د دوی ملاتړي دغه ویرجنه ورځ ونمانځي.
د خيال محمد نورزي په نوم يو تن چې ځان د پيټياېم غړی معرفي کوي، د غورځنګ د زنداني او لادرکه مبارزينو په اړه ویلي: «علي وزير له ۷۰۲ ورځو، حاجي صمد له ۵۵۴ ورځو او عثمان زيارمل له ۳۱ راهيسې په زندانونو کې دي. نورالله ترين او حنیف پشتين له ۲۳۶، ۲۳۶ ورځو، فريد اپريدی له ۴۷ ورځو او زبېر شاه اغا له ۸ ورځو راهيسې لادرکه دي».
د پښتون ژغورنې غورځنګ په برېتانیا، امریکا، کاناډا او یو شمېر اروپايي هېوادونو کې فعال غړي لري چې وخت ناوخت د پاکستاني حکومت له لوري له پښتنو سره د ناسم چلند په تړاو لاریونونه او اعتراضیه غونډې کوي.
د خيبرپښتونخوا پخواني اعلی وزير امير حيدر خان هوتي ويلي، د پاکستان له جوړېدو راهيسې د ده تر حکومت پورې پر دغه ايالت څه کم ۱۰۰ ميليارده کلدارې پور وو، خو د تحریک انصاف په حکومت کې د دغه پور کچه زر ميلياردو کلدارو ته رسېدلې ده.
نوموړي د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۳مه) يوې غونډې ته په وينا کې ويلي: «زما حکومت چې پای ته رسېدو نو هاغه وخت له ۱۹۴۷م کال نه راواخله تر ۲۰۱۲م کال پورې پر پښتونخوا ایالت ټول پور څه کم ۱۰۰ ميلیارده کلدارې وو او زما نه وروسته په دې ۱۳ کلونو کې نن پر دې ایالت پور ۱۰۰۰ ميليارده کلدارو ته ورسېدو».
حيدر هوتي زیاته کړه، پر دې هم نهپوهېږي، چې دغه پيسې کوم ځای مصرف شوي او په وینا یې، که په دې ايالت کې لګول شوې وای، نو نن به حالت دا نهوو.
نوموړي د تحریک انصاف ګوند د مخکيني اعلا وزير علي امين ګنډاپور په اړه وويل: «ګنډاپور په خپله په اسمبلۍ کې په خپله وينا کې وويل، چې په ایالت کې نيمګړې پرمختيايي پروژې پرتې دي او تاسو نوې پروژې اعلانوئ اول دا زړې بشپړې کړئ بيا نوې پروژې پيل کړئ».
هوتي د علي امين ګنډاپور د یادو خبرو په پخلي سره ویلي: «علي امين هم دا خبره په داسې وخت کې کوي چې کله په خپله د اعلی وزير له څوکۍ کوز شوی دی کله چې په څوکۍ ناست وو د پوهنتون د ځمکې پلورلو خبرې کولې او نن ورته احساس وشو».
هغه زياته کړه: «کله چې د عوامي نشنل ګوند حکومت وو ما له هغې وروسته نوې پروژې پيل کړې چې اول مې د متحده مجلس عمل پروژې بشپړې کړې».
د تحريک انصاف حکومت د هوتي تورونو ته تر دې کوم غبرګون نه دی ښودلی.
ياده دې وي، امير حيدر خان هوتي دا څرګندونې په داسې وخت کې کړي، چې په دې وروستيو کې د تحريک انصاف ګوند ایالتي حکومت د ۲۰۲۶م او ۲۷م لپاره کلنۍ بودجه وړاندې کړې او ورسره یې سلګونه پراختیايي پروژې هم اعلان کړي، خو د تحریک انصاف پر حکومت نيوکې کيږي، چې تش اعلانونه یې کړي او د پروژو لپاره ورسره پیسې نهشته.
د پاکستان د خزانې وزیر محمد اورنګزیب په ملي اسمبلۍ کې د بودجې وړاندې کولو پر مهال ويلي وو، چې سږ کال د دفاعي بودجې لپاره ۳۰۰۰ میلیارده روپۍ ځانګړې شوې دي. په تېر مالي کال (۲۰۲۵-۲۰۲۶) کې د دفاعي بودجې په برخه کې د ۲۰،۲ سلنه زیاتوالي په راوستلو سره ۲۵۵۰ میلیارده روپۍ دغې برخې ته ځانګړې شوې وې، خو له بیا کتنې وروسته بیا دا اندازه ۲۵۹۵ میلیارده روپیو ته لوړه شوه.
د راپورونو له مخې، د پاکستان دفاعي بودجې ته له ايالتونو څخه برخه ورکړل شوې ده.
عوامي نشنل ګوند د تحریک انصاف په ایالتي حکومت هغه وخت هم نيوکې کړې وې چې د ایالت له پراختيايي بودجې څخه یې ۱۰۹ ميليارده کلدارې مرکزي حکومت ته ورکول منلي وو.