فضلي: پاکستان د واشنګټن د غوښتنو له مخې په سیمه‌ییزو سیاستونو کې رول لوبوي

په خبرپاڼه کې راغلي چې مولانا اسلام‌جار په ترکمنستان کې د تاپي پروژې له ریس بګنج عبدالله‌یوف، د ترکمنستان د قونسلګرۍ له مرستیال او د هرات د بهرنیو چارو وزارت د استازولۍ له ریس سره د تاپي پروژې د پلي کېدو د چټکتیا او د افغانستان او ترکمنستان ترمنځ د اقتصادي همکاریو د پراختیا په اړه غږیدلي دي.

خبر پاڼه زیاتوي چې اسلام‌جار په دې ناسته کې ترکمنستاني چارواکو ته د «افغان–ترکمن» په نوم د ګډ نندارتون د جوړېدو وړاندیز کړی، چې د افغانستان د تورغونډۍ او د ترکمنستان د سرحداباد په سیمه کې دې ترسره شي. هغه ویلي چې دا نندارتون کولی شي د سوداګریزو اړیکو په پراختیا، د کورنیو تولیداتو په معرفي کولو او د دواړو هېوادونو د اقتصادي همکاریو په پیاوړتیا کې مهم رول ولوبوي.

بل لور ته، ترکمنستاني چارواکو د تاپي پروژې ریس بګنج عبدالله‌یوف او د ترکمنستان د قونسلګرۍ مرستیال د ګډ نندارتون د وړاندیز په اړه ویلي چې دا طرحه به له خپلو اړوندو ترکمن چارواکو سره شریکه کړي او له ارزونې وروسته به د عملي کېدو په اړه پرېکړه وشي.

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت ټولو ايالتونو ته لارښوونه کړې چې د جولای له لسمې وروسته هره ورځ افغان کډوال ونیسي او د نیول شویو کسانو راپورونه مرکز ته واستوي.

دغه پرېکړې په پاکستان، په ځانګړي ډول د بلوچستان په مرکز کوټه کې د افغان کډوالو ترمنځ د اندېښنې څپه خپره کړې ده.

محمد غوث، چې ۴۲ کاله وړاندې د جګړو او بې‌وزلۍ له امله کوټې ته کډه شوی، افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل چې د ژوند ټولې شتمنۍ یې په پاکستان کې د مزدورۍ له لارې برابرې کړې دي.

هغه وايي: «کلونه مو د خټو په یوه کوچني کور کې ژوند وکړ. فکر مو کاوه همدا به زموږ دایمي کور وي، خو له تېرو درېیو کلونو راهیسې هره ورځ په وېره ژوند کوو. اوس له کوره هم نه شو وتلی، ځکه هر وخت دا ویره راسره وي چې پولیس به مو ونیسي او افغانستان ته به مو وشړي.»
محمد غوث زیاتوي، که افغانستان ته ستون شي، هلته نه کور لري او نه هم د ژوند د پیل کومه وسیله.

سلطان، چې هغه هم په کوټه کې مزدوري کوي، وايي څو میاشتې مخکې یې احساس کاوه چې د افغان کډوالو پر ضد عملیات کم شوي او ژوند یو څه عادي شوی، خو د حکومت تازه اعلان یې ټولې هیلې له منځه یوړې.

هغه وايي: «موږ دومره پیسې هم نه لرو چې د ستنېدو کرایه پرې ورکړو.

که افغانستان ته ولاړ شو، هلته نه کار شته او نه کاروبار نو ژوند به مو له ستونزو سره مخ شي.

هغه زیاته کړه :حکومتونه باید د انساني خواخوږۍ پر بنسټ پرېکړې وکړي، نه دا چې د میلیونونو خلکو ژوند له ناورين سره مخ کړي.»

سلطان زیاتوي چې د ده د کورنۍ ټول غړي له سخت رواني فشار سره مخ دي او د خپل راتلونکي په اړه هېڅ ډاډ نه لري.

په همدې حال کې، ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی چې له پاکستانه د افغان کډوالو پراخې ستنېدنې د افغانستان پر لا دمخه نازک بشري وضعیت نور فشار هم زیات کړی دی.

د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، یوازې په ۲۰۲۵ کال کې شاوخوا یو میلیون افغانان له پاکستانه په جبري یا ناوړه شرایطو کې افغانستان ته ستانه شوي او په ۲۰۲۶ کال کې هم تر اوسه ۵۳۱ زره او ۸۰۰ کسان بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.

ملګرو ملتونو ویلي، دغه بهیر په داسې وخت کې روان دی چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سیاسي او امنیتي ترینګلتیا زیاته شوې او په افغانستان کې بشري وضعیت، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو لپاره، نور هم خراب شوی دی.

د راپور له مخې، تورخم، چې له پاکستانه د افغان کډوالو د ستنېدو تر ټولو لویه لار ده او تر کړکېچ وړاندې پرې شاوخوا ۸۰ سلنه کډوال اوښتل، د مارچ په ۳۱مه په محدود ډول بېرته پرانیستل شوه.

ملګرو ملتونو ټینګار کړی چې د افغان کډوالو ستنېدنه باید خوندي، داوطلبانه او باعزته وي او له راستنېدونکو او کوربه ټولنو سره د بشري مرستو دوام حیاتي ارزښت لري.

بل لور د پاکستان د کورنیو چارو وزارت مرستیال وزیر طلال چوهدري ویلي، له دغه هېواده د ناقانونه کډوالۍ کچه ۴۷ سلنه راټیټه شوې او د ناقانونه کډوالۍ پر ضد د اسلام‌اباد تګلاره د نورو هېوادونو لپاره په یوه بېلګه بدله شوې ده.

هغه زیاتوي پاکستان د ناقانونه کډوالۍ، د انسانانو د قاچاق او د کډوالو د قاچاقي شبکو پر ضد د اغېزمنو اقداماتو له امله د پام وړ بریاوې ترلاسه کړې دي.
هغه ناقانونه کډوالي یوه نړیواله ستونزه وبلله او ویې ویل، دا ننګونه د هېوادونو له پولو اوړي او هېڅ هېواد نه شي کولی په یوازې ځان ورسره مبارزه وکړي.

دغه پروګرام زیاتوي چې دا کورونه د سویلي کوریا په مالي ملاتړ د «REVIVE» پروژې له لارې جوړ شوي دي.

د یاد پروګرام په وینا، دغه کورونه چې د سیمه‌ییزو معیارونو له مخې او د خلکو په ګډون جوړ شوي، یوازې د سرپناه لپاره نه دي، بلکې د دې لپاره هم ډیزاین شوي چې کورنۍ د راتلونکو طبیعي پېښو پر وړاندې لا ښه چمتووالی ولري.

د افغانستان په ختیځ کې د تېر کال زلزلې زرګونو کسانو ته مرګ ژوبله واړوله او نږدې یو میلیون خلک یې اغېزمن کړل چې تر اوسه هم د یادې زلزلې اغیزې او تاوانونه په بشپړ ډول له منځه ندي تللي.

د قلعه عبدالله مرستیال کمېشنر منور مګسي د افغانستان انټرنشنل پښتو سره په خبرو کې د پېښې پخلی کړی دی.

د نوموړي په وینا، په وژل شویو کسانو کې عبیدالله، ایمل، شاهد او ضیاءالرحمان شامل دي.
مرستیال کمېشنر وويل چې دا پېښه د قبایلي دښمنۍ له امله رامنځته شوې ده.
چارواکو د پېښې په اړه نورې پلټنې پیل کړې دي.

نوموړي دا څرګندونې د اتریش په پلازمېنه ویانا کې د د کډوالو د قاچاق پر ضد نړیوال ایتلاف غونډې ته د وینا پر مهال کړې دي.

هغه ناقانونه کډوالي یوه نړیواله ستونزه وبلله او ویې ویل، دا ننګونه د هېوادونو له پولو اوړي او هېڅ هېواد نه شي کولی په یوازې ځان ورسره مبارزه وکړي.

طلال چوهدري د هېوادونو ترمنځ د لا پراخې همکارۍ غوښتنه وکړه او ټینګار یې وکړ چې د کډوالو د قاچاق شبکو د له منځه وړلو او د انسانانو د قاچاق د مخنیوي لپاره ګډې نړیوالې تګلارې او همغږي اړینې دي.