طالبانو د تېلو بیو د کنټرول او کیفیت په تړاو له سوداګرو سره ناسته کړې

په خبرپاڼه کې راغلي چې مولانا اسلام‌جار په ترکمنستان کې د تاپي پروژې له ریس بګنج عبدالله‌یوف، د ترکمنستان د قونسلګرۍ له مرستیال او د هرات د بهرنیو چارو وزارت د استازولۍ له ریس سره د تاپي پروژې د پلي کېدو د چټکتیا او د افغانستان او ترکمنستان ترمنځ د اقتصادي همکاریو د پراختیا په اړه غږیدلي دي.

خبر پاڼه زیاتوي چې اسلام‌جار په دې ناسته کې ترکمنستاني چارواکو ته د «افغان–ترکمن» په نوم د ګډ نندارتون د جوړېدو وړاندیز کړی، چې د افغانستان د تورغونډۍ او د ترکمنستان د سرحداباد په سیمه کې دې ترسره شي. هغه ویلي چې دا نندارتون کولی شي د سوداګریزو اړیکو په پراختیا، د کورنیو تولیداتو په معرفي کولو او د دواړو هېوادونو د اقتصادي همکاریو په پیاوړتیا کې مهم رول ولوبوي.

بل لور ته، ترکمنستاني چارواکو د تاپي پروژې ریس بګنج عبدالله‌یوف او د ترکمنستان د قونسلګرۍ مرستیال د ګډ نندارتون د وړاندیز په اړه ویلي چې دا طرحه به له خپلو اړوندو ترکمن چارواکو سره شریکه کړي او له ارزونې وروسته به د عملي کېدو په اړه پرېکړه وشي.

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت ټولو ايالتونو ته لارښوونه کړې چې د جولای له لسمې وروسته هره ورځ افغان کډوال ونیسي او د نیول شویو کسانو راپورونه مرکز ته واستوي.

دغه پرېکړې په پاکستان، په ځانګړي ډول د بلوچستان په مرکز کوټه کې د افغان کډوالو ترمنځ د اندېښنې څپه خپره کړې ده.

محمد غوث، چې ۴۲ کاله وړاندې د جګړو او بې‌وزلۍ له امله کوټې ته کډه شوی، افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل چې د ژوند ټولې شتمنۍ یې په پاکستان کې د مزدورۍ له لارې برابرې کړې دي.

هغه وايي: «کلونه مو د خټو په یوه کوچني کور کې ژوند وکړ. فکر مو کاوه همدا به زموږ دایمي کور وي، خو له تېرو درېیو کلونو راهیسې هره ورځ په وېره ژوند کوو. اوس له کوره هم نه شو وتلی، ځکه هر وخت دا ویره راسره وي چې پولیس به مو ونیسي او افغانستان ته به مو وشړي.»
محمد غوث زیاتوي، که افغانستان ته ستون شي، هلته نه کور لري او نه هم د ژوند د پیل کومه وسیله.

سلطان، چې هغه هم په کوټه کې مزدوري کوي، وايي څو میاشتې مخکې یې احساس کاوه چې د افغان کډوالو پر ضد عملیات کم شوي او ژوند یو څه عادي شوی، خو د حکومت تازه اعلان یې ټولې هیلې له منځه یوړې.

هغه وايي: «موږ دومره پیسې هم نه لرو چې د ستنېدو کرایه پرې ورکړو.

که افغانستان ته ولاړ شو، هلته نه کار شته او نه کاروبار نو ژوند به مو له ستونزو سره مخ شي.

هغه زیاته کړه :حکومتونه باید د انساني خواخوږۍ پر بنسټ پرېکړې وکړي، نه دا چې د میلیونونو خلکو ژوند له ناورين سره مخ کړي.»

سلطان زیاتوي چې د ده د کورنۍ ټول غړي له سخت رواني فشار سره مخ دي او د خپل راتلونکي په اړه هېڅ ډاډ نه لري.

په همدې حال کې، ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی چې له پاکستانه د افغان کډوالو پراخې ستنېدنې د افغانستان پر لا دمخه نازک بشري وضعیت نور فشار هم زیات کړی دی.

د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، یوازې په ۲۰۲۵ کال کې شاوخوا یو میلیون افغانان له پاکستانه په جبري یا ناوړه شرایطو کې افغانستان ته ستانه شوي او په ۲۰۲۶ کال کې هم تر اوسه ۵۳۱ زره او ۸۰۰ کسان بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.

ملګرو ملتونو ویلي، دغه بهیر په داسې وخت کې روان دی چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سیاسي او امنیتي ترینګلتیا زیاته شوې او په افغانستان کې بشري وضعیت، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو لپاره، نور هم خراب شوی دی.

د راپور له مخې، تورخم، چې له پاکستانه د افغان کډوالو د ستنېدو تر ټولو لویه لار ده او تر کړکېچ وړاندې پرې شاوخوا ۸۰ سلنه کډوال اوښتل، د مارچ په ۳۱مه په محدود ډول بېرته پرانیستل شوه.

ملګرو ملتونو ټینګار کړی چې د افغان کډوالو ستنېدنه باید خوندي، داوطلبانه او باعزته وي او له راستنېدونکو او کوربه ټولنو سره د بشري مرستو دوام حیاتي ارزښت لري.

بل لور د پاکستان د کورنیو چارو وزارت مرستیال وزیر طلال چوهدري ویلي، له دغه هېواده د ناقانونه کډوالۍ کچه ۴۷ سلنه راټیټه شوې او د ناقانونه کډوالۍ پر ضد د اسلام‌اباد تګلاره د نورو هېوادونو لپاره په یوه بېلګه بدله شوې ده.

هغه زیاتوي پاکستان د ناقانونه کډوالۍ، د انسانانو د قاچاق او د کډوالو د قاچاقي شبکو پر ضد د اغېزمنو اقداماتو له امله د پام وړ بریاوې ترلاسه کړې دي.
هغه ناقانونه کډوالي یوه نړیواله ستونزه وبلله او ویې ویل، دا ننګونه د هېوادونو له پولو اوړي او هېڅ هېواد نه شي کولی په یوازې ځان ورسره مبارزه وکړي.

دغه پروګرام زیاتوي چې دا کورونه د سویلي کوریا په مالي ملاتړ د «REVIVE» پروژې له لارې جوړ شوي دي.

د یاد پروګرام په وینا، دغه کورونه چې د سیمه‌ییزو معیارونو له مخې او د خلکو په ګډون جوړ شوي، یوازې د سرپناه لپاره نه دي، بلکې د دې لپاره هم ډیزاین شوي چې کورنۍ د راتلونکو طبیعي پېښو پر وړاندې لا ښه چمتووالی ولري.

د افغانستان په ختیځ کې د تېر کال زلزلې زرګونو کسانو ته مرګ ژوبله واړوله او نږدې یو میلیون خلک یې اغېزمن کړل چې تر اوسه هم د یادې زلزلې اغیزې او تاوانونه په بشپړ ډول له منځه ندي تللي.

د پولنډي چارواکو په وینا، دا کسان د بودزیسکو په سرحدي سیمه کې د لنډمهالي کنټرول پر مهال وموندل شول. په نیول شویو کې ۳۰ پاکستانیان، ۱۵ افغانان او ۹ بنګله‌دېشیان شامل دي.

چارواکو ویلي، موټر د رومانیا د یوه ۳۷ کلن موټرچلوونکي و او لومړنۍ څېړنې ښيي چې نوموړي کډوال له لاتویا څخه د لیتوانیا له لارې پولنډ ته لېږدول.

د راپورونو له مخې، تر اداري چارو وروسته به نیول شوي کډوال بېرته لیتوانیا ته وسپارل شي او د رومانیايي موټرچلوونکي پر ضد به هم قانوني دوسیه پرانیستل شي.

پولنډي رسنیو ویلي، دا په وروستیو میاشتو کې د لیتوانیا له لارې پولنډ ته د داخلېدو پر مهال د نیول شویو کډوالو تر ټولو لویه ډله ده.

د پولنډ د سرحدي ځواکونو د شمېرو له مخې، روان کال تر اوسه شاوخوا ۷۶۰ کسان د لیتوانیا له لارې پولنډ ته د ناقانونه ننوتلو پر مهال نیول شوي دي.

راپور زیاتوي چې ګڼ افغانان د افغانستان د روان اقتصادي او بشري وضعیت له امله لا هم د اروپا پر لور د کډوالۍ خطرناکې لارې غوره کوي.

د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۶ کال د بشري مرستو د پلان له مخې، په افغانستان کې نږدې ۲۱،۹ میلیونه کسان بشري مرستو ته اړتیا لري.

مرستندویه بنسټونه خبرداری ورکوي چې ناقانونه کډوالي خلک د انساني قاچاق، خطرناکو سفرونو او نیول کېدو له جدي ګواښونو سره مخ کوي.

دغه دفتر د یو پیغام په خپرولو ویلي، چې جګړې یوازې کورونه او بنسټیز تاسیسات نه ویجاړوي، بلکې د خلکو ورځنی ژوند ګډوډوي، وېره او ناامني زیاتوي او په ځانګړي ډول د ماشومانو پر رواني روغتیا ژورې منفي اغېزې پرېږدي.

اوچا ټینګار کړی چې ملکي وګړي باید هېڅکله د جګړو قرباني نه شي او د نړیوال بشري قوانینو له مخې باید په هر ډول شرایطو کې خوندي وساتل شي.

دغه ادارې له ټولو ښکېلو لورو غوښتنه کړې چې د نړیوالو بشري قوانینو درناوی وکړي او د ملکي وګړو د ژوند خوندیتوب ته لومړیتوب ورکړي.

اوچا د بېلګې په توګه یادونه کړې چې د خوست ولایت د سپېرې ولسوالۍ یو شمېر اوسېدونکي وايي، د وروستیو هوايي بریدونو وروسته یې د شپې ارام خوب له لاسه ورکړی، ماشومان یې د هرې الوتکې یا لوړ غږ له اورېدو سره وېرېږي او خلک لا هم د رواني فشار او ناامنۍ احساس کوي.