طالبانو د تېلو بیو د کنټرول او کیفیت په تړاو له سوداګرو سره ناسته کړې
د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې خونې ویلي چې د بیلابیلو ولایتونو له سوداګرو سره یې د تېلو د بیو د کنټرول او د کیفیت د ښه والي په اړه ناسته ترسره کړې ده. طالبان وایي چې ددغه ناستې هدف د نرخونو ثابت ساتل وو.
د یادې خونې مشر سید کریم هاشمي ویلي چې د دې ناستې موخه دا ده چې په بازار کې د تېلو کمښت رامنځته نه شي، د تیلو وړاندې کول منظم پاتې شي او خلک له ستونزو سره مخ نه شي.
همداراز نوموړي له سوداګرو غوښتي چې لوړ کیفیت لرونکي تېل وارد کړي او د بازار معیارونه په پام کې ونیسي.
بلخوا د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال اسماعیل خیرخواه ویلي چې باید د بېکیفیته تېلو د واردولو مخه ونیول شي او د بازار د کیفیت څارنه جدي ونیول شي.
د یادې خونې په وینا، که څه هم د نړۍ په کچه د تیلو بازار د نړیوالو بدلونونو له امله اغېزمن شوی، خو افغانستان لا هم په نسبي توګه مناسبې بیې لري.
دا په داسې حال کې ده چې څو ورځې وړاندې د ننګرهار او کندهار یو شمېر موټرچلوونکو افغانستان انټرنشل ته ویلي و چې په وروستیو ورځو کې د تېلو بیه ناڅاپي لوړه شوې ده او د هر لیټر په نرخ کې شاوخوا ۹ تر ۱۰ افغانۍ زیاتوالی راغلی دی. د دوی په وینا، مخکې یو لیټر تېل په ۶۷ افغانۍ پلورل کېدل، خو اوس یې بیه ۷۶ افغانیو ته رسېدلې ده.
بلخوا د نړیوالو راپورونو له مخې، د امریکا او ایران ترمنځ د شخړو او د هرمز تنګي د تړل کېدو اندېښنو له امله د نړۍ د تېلو په بازار کې بې ثباتي رامنځته شوې وه، خو وروسته د دواړو هېوادونو ترمنځ د تفاهم له لاسلیک وروسته بیې راټیټې شوې. د راپورونو له مخې، د برنټ خامو تېلو بیه ۲.۲ سلنه کمه شوې او د هر بېرل بیه ۷۷.۷ ډالرو ته رسېدلې ده.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
