جلاوطنۍ کې د افغانانو عالي شورا: نړۍ دې له پاکستانه د افغان کډوالو د جبري ایستلو مخه ونیسي

یونیسف د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۴مه) په ایکس خواله رسنۍ کې ویلي، دغه پروژه د اوبو له ککړتیا څخه د رامنځته کېدونکو ناروغیو د مخنیوي او د ماشومانو او کورنیو د روغتیا د خوندي کولو لپاره مهمه ونډه لري.

د دې بنسټ په وینا، پاکو اوبو ته لاسرسی د اوبو له لارې د لېږدېدونکو ناروغیو ګواښ کموي او د کورنیو د روغتیايي وضعیت په ښه والي کې مرسته کوي.

یونیسف د خپلې خبرتیا په ترڅ کې د نورستان د اته کلنې نجلۍ، تمنا، خبرې هم خپرې کړې دي. هغې ویلي: «پخوا اوبه ترخې وې او موږ به یې ناروغولو، خو اوس پاکې اوبه لرو او زه ډېره خوشحاله یم.»

د یونیسف په خبره، دا پروژه د اروپايي ټولنې په مالي ملاتړ پلې شوې او په افغانستان کې د زیان‌منو سیمو لپاره د پاکو اوبو د برابرولو د هڅو یوه برخه ده.

افغانستان په وروستیو کلونو کې د پرله‌پسې وچکالیو، د ورښتونو د کمښت او د اقلیمي بدلون له اغېزو سره مخ دی، چې له امله یې په ځانګړي ډول په کلیوالو سیمو کې میلیونونه خلک د څښاک پاکو اوبو ته د لاسرسي له ستونزو سره مخ شوي دي.

نړیوالو مرستندویو بنسټونو څو ځله خبرداری ورکړی چې د وچکالۍ دوام، د نفوس زیاتوالی او د اوبو د زېربناوو کمزورتیا د افغانستان د اوبو بحران لا پسې ژور کړی او پاکو اوبو ته لاسرسی یې د هېواد له مهمو بشري ننګونو څخه ګرځولی دی.

د راپور له مخې دغې ادارې د یکشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۱۴مه، په یوې خپرې کړې اعلامیه کې ویلي چې دغه عملیات د سرخان‌دریا ولایت د امو سیند پولې ته څېرمه د سرحدي ځواکونو او پولیسو په ګډه همغږۍ ترسره شوي دي.

د خبرپاڼې له مخې، امنیتي ځواکونو یوه ډرون څرخکه، چې دوه کیلو او ۳۲ ګرامه تریاک ورسره تړل شوي وو، تر پولې د اوښتو مخکې کشف او ضبط کړه.

د ازبکستان د دولتي امنیت ادارې ویلي چې نشه‌يي توکي د ډرون څرخکې له بدنې سره تړل شوي وو او ټاکل شوې وه په ناقانونه توګه د ازبکستان خاورې ته ولېږدول شي.

ازبک چارواکو ویلي، د دوی په باور د دې هڅې تر شا ناپېژانده کسان، چې ښايي د افغانستان وګړي وي، لاس لري، خو د هغوی د هویت یا د احتمالي نیولو په اړه یې نور جزییات نه دي خپاره کړي.

ازبکستان په وروستیو کلونو کې څو ځله خبرداری ورکړی چې له افغانستان سره پر ګډه پوله د نشه‌يي توکو د قاچاق هڅې زیاتې شوې دي او ویلي یې دي چې د خپلو جنوبي پولو د امنیت او څارنې تدابیر یې نور هم پیاوړي کړي دي.

په همدې تړاو د طالبانو د امربالمعروف، نهی‌ عن‌المنکر او شکایتونو اورېدلو وزیر محمد خالد حنفي یو نیم دقیقه‌يي غږیز کلپ د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون خپور کړی، خو یاد ټلویزیون په دې اړه چې دغه څرګندونې یې څه وخت او چېرې کړي، څه نه‌دي ویلي، مګر نوموړي نن (یکشنبه د چنګاښ ۱۴مه) په کندوز کې د بدخشان، تخار، بغلان او کندوز ولایتونو له دیني علماوو، قومي مخورو، متنفذینو او مسوولینو سره د همغږۍ غونډه درلوده.

خالد حنفي په دې غږیز کلپ کې ویلي، د مسلمانانو په اړوندو حکومتونو کې چې «امربالمعروف او نهې عن‌المنکر» نه‌وي هغه ته «اسلامي نظام» نه‌ویل کېږي او زیاته یې کړه: «اسلامي نظام هغه نظام ته وايي، چې په هغه کې امربالمعروف او نهې عن‌المنکر وي او اسلامي نظام عبارت ده له امربالمعروف او نهې عن‌المنکر څخه. د مسلمانانو په حکومت کې چې امربالمعروف او نهې عن‌المنکر نه‌وي، هغه ته په شریعت کې اسلامي نظم نه‌ویل کېږي».

هغه ادعا کړې، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو مخکې افغانستان کې «عیسویت» ته د بلنې ګڼ مرکزونه وو، خو د دوی په راتګ سره ټول «ختم» شوي او په وینا یې: «په افغانستان کې خو یوه فتنه نه‌وه؛ له فتحې مخکې دلته سلګونه د عیسایانو دعوتګرانو مراکز وو. نن د هغوی دعوت، د هغوی مراکز هغه مکمل د افغانستان له نقشې ختم شوي دي. صفر ضرب صفر».

د طالبانو دغه وزیر همداراز ادعا وکړه، چې په افغانستان کې یهودیت او نورو دینونو ته د بلنې په بدل کې پیسې هم ورکول کېدې او په وینا یې: «هغوی چې دلته ۲۰ کاله سرمایه ګذاري وکړه؛ دا یوازې سرمایه ګذاري نه‌وه، دلته فزیکي یرغل نه‌وو، دلته نظریاتي، فکري او عقیدوي یرغل هم وو. یو طر ته یهودیت او عیسویت ته بلنه ورکول کېده بل طرف ته پیسې هم ورکول کېدې. نن د امربالمعروف او نهې عن‌المنکر په برکت د هغوی پوچ تبلیغ ختم شو».

د طالبانو د امربالمعروف او نهې عن‌المنکر وزارت بیا د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې خالد حنفي د کندوز ولایت په مرکز کې د بدخشان، تخار، بغلان او کندوز ولایتونو له دیني عالمانو، قومي مخورو، متنفذینو او مسوولینو سره په کتنه کې د امربالمعروف، نهی عن المنکر د شرعي قانون د تطبیق، د منکراتو د مخنیوي او د معروفاتو د اقامې په اړه د همغږۍ غونډه ترسره کړې ده.

نوموړي په دې کتنه کې څرګنده کړې، که څوک په داسې حال کې مړ شي، چې د دین له احکامو ناخبره وي: «نو د الله تعالی پر وړاندې به موږ د خپل مسوولیت په اړه ځواب ویونکي یو، ځکه چې د دین او شریعت د بشپړه تطبیق لپاره اللهﷻ اوس تاسو ته هره اسانتیا برابره کړې ده».

د ایدهي بنسټ په وینا، دا جسدونه پر سړکونو، د سیندونو پر غاړو، بوټو او خالي کورونو کې موندل شوي، چې د دې لاوارثه مړو د پېژندنې ترڅنګ د مړینې لامل هم نامعلوم دی.

د پاکستاني رسنۍ «جيو نيوز» د راپور له مخې، ايدهي بنسټ ويلي، د جولای میاشتې په څلورو ورځو کې تر اوسه د ۳ سړیو جسدونه موندل شوي دي.

یاد بنسټ زياته کړې، تراوسه چې د څومره مړو شویو ښځو او سړیو مړي موندل شوي پېژندنه یې نه ده شوې او دا ټول جسدونه په لاوارثه حالت کې ترلاسه شوي دي.

ايدهي خيريه بنسټ ويلي، د روان کال د جنورۍ په میاشت کې د ۳۱ سړیو او ۲ښځو، په فبروري میاشت کې د ۲۳ سړیو او یوې ښځې، په مارچ کې د ۲۲ سړیو او ۳ښځو، په اپرېل کې د ۳۰ سړیو، په می میاشت کې د ۴۰ سړیو او په جون میاشت کې د ۴۱ سړیو او ۷ښځو جسدونه په لاوارثه حالت کې موندل شوي، چې په دوی کې ډېری کسان په نشو روږدي هم ښودل شوي دي.

د ايدهي بنسټ له مخې دا بنسټ په۱۹۵۱م کال کې عبدالستار ايدهي جوړ کړی، او له هغه وخته راهيسې په پاکستان او بيا په نړیواله کچه په خيريه کارونو کې برخه اخلي، د دې بنسټ د ځمکني امبولانس خدمتونه یې د یوه کارول شوي هیلټن پیک‌اپ موټر څخه پیل شول چې په لومړي امبولانس بدل شو او نوم یې «د غریبو ناروغانو امبولانس» کېښودل شو.

د بنسټ په وېب پاڼه د ورکړل شوو معلوماتو له مخې، د ایدهي د امبولانسونو لښکر په بې ساري ډول پراخ شوی او اوس په ټول پاکستان کې له ۱۸۰۰څخه ډېر وسایط لري. ددې ترڅنګ ايدهي بنسټ ۲۸ د ژغورنې کښتۍ او درې فضايي امبولانسونه هم لري.

دغه غورځنګ د یکشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۱۴مه، په خپره کړې اعلامیه کې ویلي چې د انځوریزو ډیزاینونو د یوې ټولګې په خپرولو سره یې له هغو میلیونونو افغان ښځو او نجونو سره خپل پیوستون څرګند کړی چې له زده کړو بې‌برخې شوې دي.

په اعلامیه کې راغلي چې زده کړه د هر انسان بنسټیز حق او د پرمختګ، عدالت او تلپاتې سولې اساسي بنسټ دی، او له زده کړو د نجونو محرومول د افغانستان راتلونکی له جدي ګواښ سره مخ کوي.

د افغانستان د ښځو غږ غورځنګ ټینګار کړی چې هغه ټولنه چې نیمایي وګړي یې له زده کړو بې‌برخې وي، هېڅکله نه شي کولای رښتینی پرمختګ او تلپاتې ثبات ته ورسېږي.

دغه غورځنګ له ملي او نړیوالو بنسټونو او همداراز د بشري حقونو له فعالانو غوښتي چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو د بېرته پرانیستلو لپاره عملي او اغېزمن ګامونه پورته کړي.

د اعلامیې له مخې، زده کړه، کار او ازادي د ښځو بنسټیز حقونه دي او د دغو حقونو تر تأمینېدو پورې به د ښځو غږ غورځنګ خپلو مدني او دادغوښتونکو فعالیتونو ته دوام ورکړي.