د پاکستان د پوځ قوماندانانو یوځل بیا په افغانستان کې د بریدونو پر دوام ټینګار کړی

د کابل او د افغانستان د یو شمېر نورو ښارونو اوسېدونکو د دوشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د بازار د معلوماتو له مخې، په کابل کې د یو لیټر پټرولو بیه له ۷۷ تر ۸۱ افغانیو، په هرات کې له ۷۵ تر ۸۰ افغانیو او په حیرتان کې له ۷۷ تر ۸۰ افغانیو پورې رسېدلې ده.

د ډیزلو بیه هم په دغو بازارونو کې هر لیټر له ۶۹ تر ۷۵ افغانیو پورې پلورل کېږي.

د نفتي موادو د بازار سرچینو ویلي، یوازې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د افغانستان په ډېری بازارونو کې د پټرولو بیه د هر لیټر پر سر له درېیو تر پنځو افغانیو لوړه شوې ده.

د افغانستان د نفت او ګازو شرکتونو د ټولنې یوې سرچینې، چې نه یې غوښتل نوم یې خپور شي، ویلي د ایران، امریکا او اسراییل د جګړې پر مهال سوداګرو د نړیوالو لوړو بیو له امله نوي واردات ونه کړل، ځکه اندېښنه یې لرله چې که نړیوالې بیې بېرته راټیټې شي، له درانه مالي زیان سره به مخ شي.

د سرچینې په وینا، له جګړې وروسته که څه هم نړیوالې بیې راټیټې شوې، خو روسیه د اوکراین د بریدونو له امله د خپلو تصفیه خونو د زیان له کبله د سونتوکو له کمښت سره مخ شوې ده.

همدارنګه، له ایران څخه هم افغانستان ته د پټرولو واردات د پخوا په کچه نه دي .

سرچینې زیاته کړې، که پخوانۍ زېرمې نه وای، د سون توکو بیې به تر اوسنیو هم لوړې شوې وای، ځکه طالبان او سوداګر لا هم له همغو زېرمو بازار ته سون توکي وړاندې کوي.

یوې بلې سرچینې خبرداری ورکړی، چې که طالبان د روسیې د وارداتي سون توکو بدیله سرچینه پیدا نه کړي، د پټرولو او ډیزلو بیې به نورې هم لوړې شي.

په همدې حال کې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د نفت او ګازو له سوداګرو سره بېړنۍ غونډه کړې او پکې د سونتوکو د بیو د کنټرول، د کیفیت د ښه والي او د بازار د کمښت د مخنیوي په اړه خبرې شوې دي.

یو شمېر افغانان وایي، د سون توکو د بیو لوړېدو د ترانسپورټ، خوراکي توکو او د ژوند د نورو اړتیاوو لګښتونه هم زیات کړي او ځینو د پټرولو له ټیټ کیفیته شکایت هم کړی دی.

د طالبانو د کانونو او پټرولېم وزارت نن دوشنبه، د چنګاښ پر ۱۵مه په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې دا مهال په بېلابېلو برخو کې د مسیر د چمتو کولو، د نللیکو او اړینو تجهیزاتو د لېږد، د جرونو د کیندلو او د نللیکو د نښلونې او خښولو چارې دوام لري.

دغه راز د پروژې په اوږدو کې د څارنې لپاره ۱۰۸ کیلومټره سړک هم جوړ شوی دی.

د طالبانو د کانونو او پټرولېم وزارت زیاته کړې، چې د نللیکې د خښولو لپاره د ۷۰.۲ کیلومټرو په اوږدوالي جرونه کیندل شوي او تر دې دمه شاوخوا ۳۶ کیلومټره نللیکه تر ځمکې لاندې خښه شوې ده.

د ټاپي پروژې د چارو د لا چټکتیا لپاره، ۸۹.۵ کیلومټره نورې نللیکې هم د پروژې ساحې ته لېږدول شوې دي.

دغه وزارت د ټاپي د ګازو نللیکې پروژه د افغانستان لپاره یوه له مهمو ستراتیژیکو او اقتصادي پروژو بللې ده.

د یاد وزارت په وینا، د دې پروژې په بشپړېدو سره به د انرژۍ د لېږد، د ترانزیټي عوایدو د زیاتوالي، د کارموندنې د فرصتونو د رامنځته کېدو او د اقتصادي ودې په برخه کې پرمختګونه وشي.

د افغانستان برېښنا شرکت د معلوماتو له مخې، ددغه شرکت اجرایوي رییس عبدالحق همکار د روسیې د څلورو شرکتونو له مسوولانو سره په ګډه ناسته کې له حرارتي ګاز او ډبرو سکرو څخه د برېښنا د تولید او په افغانستان کې د شته تولیدي فابریکو د سیستمونو د بدلون او بیارغونې په اړه خبرې کړې دي.

د یاد شرکت رییس ویلي چې په افغانستان کې د برېښنا د تولید، د تولیدي فابریکو د بیارغونې او د سیستمونو د عصري کولو په برخو کې د پانګونې شته اسانتیاوې د دواړو لوریو د ګټو لپاره مهمې دي اود افغانستان برېښنا شرکت به دده په وینا، له ټولو پانګوالو سره هر ډول همکاري ته چمتو وي.

شرکت د روسي شرکتونو د مسوولانو له قوله ویلي، چې هغوی له ډبرو سکرو څخه په نوي عصري سیستم د ګاز، برېښنا او تودوخې د تولید، د حرارتي برېښنا د تولید فابریکو د اساسي بیارغونې او د ظرفیت د لوړولو په برخه کې د همکارۍ یادونه کړې ده.

د شرکت په وینا، دغو شرکتونو دغه راز د فابریکو لپاره د نویو توربینونو د نصب او د پرزو د تولید په اړه معلومات شریک کړي او د برښنا شرکت د پانګونې د جلب او ملاتړ ریاست سره یې د ګډو ناستو ترڅنګ، د برېښنا د تولید فابریکو د تخنیکي مطالعاتو لپاره خپلې لومړنۍ ارزونې پیل کړې دي.

د روسیې او طالبانو اړیکې په دې وروستیو کې نږدې شوې او د یاد هېواد د تاتارستان سیمې کمپنۍ له طالبانو سره په یو شمېر پروژو کې په خبرو بوختې دي.

د دغو سرچینو په وینا، لږ تر لږه دوه چورلکې چې په درنو پوځي تجهیزاتو سمبال دي، له پرون راهیسې د فاتح مرکز او ځواکونه له اسمانه څاري.

یوې سرچینې وویل چې دغې چورلکې د دوشنبې په ماسپښین په لنډمهاله توګه د نسي ولسوالۍ په مرکز کې ناسته وکړه او درې طالب چارواکي ترې ښکته شول.

د دغو چارواکو د هویت په اړه معلومات نشته.

افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي انځورونه هم د نسي ولسوالۍ دپاسه د طالبانو د پوځي چورلکو الوتنې ښيي.

یادې ډلې د افغانستان انټرنشنل-پښتو د یوه تحلیل او رپوټ له خپرېدو وروسته ویلي، چې په تېر کې هم ددوی په تړاو ځینې ناکامې هڅې شوې، خو په وینا یې بریالۍ شوې نه دي.

یادې ډلې ویلي، چې ددوی منشور، تګلار او مبارزه د ورځې د رڼا په څېر څرګند دي او د دوی یوازینی او وروستی هدف په پاکستان کې د «بشپړ، ریښتیني او څرګند اسلامي نظام» نافذول دي او له دغه هدف څخه به «یو انچ هم» شاته نه شي.

افغانستان انټرنشنل ددوشنبې په ورځ طالبانو او ټي ټي پي ته د نږدې سرچینو له قوله رپوټ ورکړی و، چې افغان طالبانو له ټي ټي پي نه غوښتنه کړې، چې په کورمه، خیبر او اورکزۍ ولسوالۍ کې د جماعت الاحرار د فعالیتونو مخه ونیسي.

سرچینو دغه راز ویلي و، چې د افغان طالبانو اداره د یادې ډلې له فعالیتونو ناخوښه ده او د سرغړوونکې ډلې په توګه یې ارزوي.

جماعت الاحرار په خپله اعلامیه کې دغه څرګندونې رد کړې دي.