د ناټو مشران سبا په انقره کې د دفاعي لګښتونو، اوکراین او ایران په اړه ناسته کوي

د کمونېست ګوند په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د انقرې د قزل‌ای په مرکزي میدان کې یې لاریون کړی و. د دوی په وینا؛ په دغه لاریون کې د ګوند د ځینو لوړپوړو مسوولانو ترڅنګ تر ۱۰۰ ډېر غړي نیول شوي دي.

خپاره شوي انځورونه ښيي، چې لاریون کوونکو د «وژونکې ناټو له هېواده ووځه» او «ناټو ته هېڅ ځای نه‌شته» په څېر شعارونه ورکول. همدارنګه پولیسو د لاریون کوونکو د خپرولو لپاره له اوښلن ګاز کار اخیستی دی.

په استانبول کې د کمونېست ګوند له‌خوا په یوه جلا اعتراضي لاریون کې سلګونه کسانو د تکسیم له میدان څخه د دولما باغچې تر سیمې پورې لاریون وکړ. همدارنګه په کادیکوی سیمه کې د کیڼ اړخو ډلو له‌خوا دوه نور لاریونونه هم ترسره شول. له پراخ امنیتي حضور سره، سره په استانبول کې د نښتو یا نیونو راپور نه‌دی ورکړل شوی.

د ګوند عمومي منشي کمال اوکویان ویلي، د هېواد په بېلابېلو ښارونو کې خلک د ناټو پر ضد سړکونو ته راوتلي او اجازه به ورنه کړي چې انقره د یادې ټلوالې د کړنو پر وړاندې چوپه خوله پاتې شي.

دغه لاریونونه د ناټو سرمشریزې د جوړېدو په درشل کې رامنځته شوي دي. ټاکل شوې ده، ترکیه د چنګاښ په ۱۶مه او ۱۷مه په انقره کې د ناټو د ۳۲ غړو هېوادونو د مشرانو او د یادې پوځي ټلوالې د شریکو هېوادونو د استازو کوربه‌توب وکړي.

د ترکیې چارواکو د دغه غونډې لپاره په پلازمېنه کې امنیتي تدابیر په جدي ډول سخت کړي دي. د انقرې والي د هر ډول اعتراضي غونډو جوړول منع اعلان کړي، د ښار پراخې برخې یې په امنیتي خنډونو تړلې او ځینې مهمې لویې لارې یې هم بندې کړې دي.

ورته مهال رسنیو د یکشنبې په ورځ راپور ورکړی، د «ترهګرۍ ضد» عملیاتو په لړ کې په ترکیه کې ۳۹ نور کسان نیول شوي دي چې په‌کې څو خبریالان، مدني فعالان او د پوهنتون استادان هم شامل دي. چارواکو تېره میاشت هم په انقره کې په ورته عملیاتو کې ۲۲۵ کسان نیولي وو.

د ترکیې حکومت لاتراوسه د کمونېست ګوند د وروستیو لاریونونو او نیونو د نوې څپې په اړه رسمي څه نه‌دي‌ ویلي.

د رویټرز د راپور له مخې؛ د کیف د پوځي ادارې مشر تیمور تکاچنکو پر ټېلیګرام پاڼه لیکلي، چې په دغه بریدونو کې شاوخوا درې کسان وژل شوي دي. نوموړي تر دې مخکې د ټپیانو شمېر اووه ښودلی و او ویلي یې و، چې یوازې د ښار په تاریخي پوډیلسکي سیمه کې پر څلورو استوګنیزو ودانیو بریدونه شوي دي.

د کییف ښاروال ویټالي کلیچکو هم ویلي، د ژغورنې ځواکونه له هغو ودانیو څخه اوسېدونکي باسي چې د شپنیو بریدونو له امله سختې زیانمنې شوې دي. د هغه په وینا؛ د پوډیلسکي سیمې له یوې استوګنیزې ودانۍ چې یوه برخه یې نړېدلې ۱۵ کسان ژغورل شوي دي.

په دغه کسانو کې درې ښځې او شپږ ماشومان هم شامل دي، چې د ودانۍ له لوړو پوړونو څخه خوندي ځای ته لېږدول شوي دي. د تکاچنکو په وینا؛ د کیف ښار په ختیځه دارنېتسکي سیمه کې درې نورې استوګنیزې ودانۍ هم د بریدونو موخې ګرځېدلې دي.

په کیف کې د رویټرز خبریالانو ویلي، د ښار دننه او شاوخوا څو پرله‌پسې چاودنې اورېدل شوې او د اوکراین هوايي دفاعي سیسټمونه د روسي ډرونونو د شنډولو لپاره فعال شوي وو. دغه بریدونه وروسته له هغې ترسره شوي، چې د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي تر دې مخکې د کیف اوسېدونکو ته د روسیې د احتمالي برید په اړه خبرداری ورکړی و.

هغه له فاکس نیوز سره په مرکه کې د امریکا د ولسمشر د مرستیال جي ډي وېنس هغه وروستۍ څرګندونې رد کړې چې ویلي یې وو، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اسراییل یوازینی متحد دی.

هغه وویل، اورشلیم لا هم د نړۍ په بېلابېلو برخو کې ګڼ ملګري لري، خو د واشنګټن او اسراییل ترمنځ اړیکې ځانګړی ارزښت لري.

د اسراییل لومړي وزیر زیاته کړه: «امریکا له اسراییل ستر متحد نه لري او اسراییل هم له امریکا ستر متحد نه لري.»

نتنیاهو د ایران د اټومي پروګرام په اړه وویل، هغه او د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ګډ اهداف لري، خو ټینګار یې وکړ چې که واشنګټن له تهران سره اټومي هوکړې ته هم ونه رسېږي، تر هغه چې دی د اسراییل لومړی وزیر وي، اجازه به ورنه کړي چې ایران اټومي وسله ترلاسه کړي.

هغه د امریکا او اسراییل ترمنځ د ایران په تړاو د احتمالي اختلافاتو په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل، دواړه هېوادونه غواړي ایران خپل د اټومي وسلو پروګرام پرېږدي، غني شوي اټومي مواد له منځه ولاړ شي او د یورانیمو د غني کولو تاسیسات یې ړنګ شي.

نتانیاهو زیاته کړه، د هغه په باور، ډونالډ ټرمپ فکر کوي چې پر ایران د اسراییل او امریکا له ګډو فشارونو وروسته، د خبرو اترو له لارې هم د دغو موخو د ترلاسه کولو لپاره کافي فشار او زمینه رامنځته کېدای شي.

هغه وویل، اسراییل د ټرمپ له دې لیدلوري درناوی کوي او هیله لري چې د مذاکراتو له لارې خپلو موخو ته ورسېږي.

د ترکیې کمونېست ګوند د یکشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۱۴مه، په خپره کړې اعلامیه کې ویلي چې لاریون د انقرې په «کېزیل‌آی» میدان کې ترسره شو او د ګوند له سلو ډېر غړي، د یو شمېر مسوولانو په ګډون، د امنیتي ځواکونو له خوا ونیول شول.

د راپورونو له مخې، لاریونوالو د «قاتل ناټو، زموږ له هېواده ووځه» او «ناټو ته ځای نشته» په څېر شعارونه ورکول او د ناټو د سیاستونو پر ضد یې اعتراض کاوه.

د ترکیې پولیسو د لاریون د خورولو لپاره له اوښکې بهوونکي ګاز څخه هم کار واخیست.

بلخوا، په استانبول کې هم سلګونه کسانو د تقسیم له میدان څخه تر ډولمه‌باغچې سیمې پورې لاریون وکړ. همداراز د ښار په کادیکوی سیمه کې د کیڼ اړخو ډلو له لوري دوه نورې اعتراضي غونډې هم ترسره شوې، چې د پراخ امنیتي حضور سره سره له نښتې پرته پای ته ورسېدې.

د ترکیې د کمونېست ګوند عمومي منشي کمال اوکویان ویلي، معترضان د ناټو پر ضد د اعتراض لپاره د هېواد په بېلابېلو سیمو کې راټول شوي او اجازه به ورنه کړي چې انقره د دغه پوځي ایتلاف پر وړاندې چوپ پاتې شي.

ټاکل شوې چې ترکیه د روانې اوونۍ د سې‌شنبې او چهارشنبې په ورځو کې د ناټو د ۳۲ غړو هېوادونو د مشرانو او د دې ایتلاف د شریکو هېوادونو د چارواکو کوربه وي.

د راپور له مخې دغې ادارې د یکشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۱۴مه، په یوې خپرې کړې اعلامیه کې ویلي چې دغه عملیات د سرخان‌دریا ولایت د امو سیند پولې ته څېرمه د سرحدي ځواکونو او پولیسو په ګډه همغږۍ ترسره شوي دي.

د خبرپاڼې له مخې، امنیتي ځواکونو یوه ډرون څرخکه، چې دوه کیلو او ۳۲ ګرامه تریاک ورسره تړل شوي وو، تر پولې د اوښتو مخکې کشف او ضبط کړه.

د ازبکستان د دولتي امنیت ادارې ویلي چې نشه‌يي توکي د ډرون څرخکې له بدنې سره تړل شوي وو او ټاکل شوې وه په ناقانونه توګه د ازبکستان خاورې ته ولېږدول شي.

ازبک چارواکو ویلي، د دوی په باور د دې هڅې تر شا ناپېژانده کسان، چې ښايي د افغانستان وګړي وي، لاس لري، خو د هغوی د هویت یا د احتمالي نیولو په اړه یې نور جزییات نه دي خپاره کړي.

ازبکستان په وروستیو کلونو کې څو ځله خبرداری ورکړی چې له افغانستان سره پر ګډه پوله د نشه‌يي توکو د قاچاق هڅې زیاتې شوې دي او ویلي یې دي چې د خپلو جنوبي پولو د امنیت او څارنې تدابیر یې نور هم پیاوړي کړي دي.