سره له دې چې د امریکا او ایران ترمنځ دسیمهییزو کړکېچونو له کمېدو وروسته په نړیوال بازار کې د نفتو بیې راټیټې شوې خو په افغانستان کې د تیلو بیې لوړې شوې دي. سرچینې وایي، د روسیې د اکمالاتو کمی، د ایران د وارداتو محدودېدل او د نویو وارداتو ځنډ د بیو د لوړېدو اصلي لاملونه دي.
د کابل او د افغانستان د یو شمېر نورو ښارونو اوسېدونکو د دوشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د بازار د معلوماتو له مخې، په کابل کې د یو لیټر پټرولو بیه له ۷۷ تر ۸۱ افغانیو، په هرات کې له ۷۵ تر ۸۰ افغانیو او په حیرتان کې له ۷۷ تر ۸۰ افغانیو پورې رسېدلې ده.
د ډیزلو بیه هم په دغو بازارونو کې هر لیټر له ۶۹ تر ۷۵ افغانیو پورې پلورل کېږي.
د نفتي موادو د بازار سرچینو ویلي، یوازې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د افغانستان په ډېری بازارونو کې د پټرولو بیه د هر لیټر پر سر له درېیو تر پنځو افغانیو لوړه شوې ده.
د افغانستان د نفت او ګازو شرکتونو د ټولنې یوې سرچینې، چې نه یې غوښتل نوم یې خپور شي، ویلي د ایران، امریکا او اسراییل د جګړې پر مهال سوداګرو د نړیوالو لوړو بیو له امله نوي واردات ونه کړل، ځکه اندېښنه یې لرله چې که نړیوالې بیې بېرته راټیټې شي، له درانه مالي زیان سره به مخ شي.
د سرچینې په وینا، له جګړې وروسته که څه هم نړیوالې بیې راټیټې شوې، خو روسیه د اوکراین د بریدونو له امله د خپلو تصفیه خونو د زیان له کبله د سونتوکو له کمښت سره مخ شوې ده.
همدارنګه، له ایران څخه هم افغانستان ته د پټرولو واردات د پخوا په کچه نه دي .
سرچینې زیاته کړې، که پخوانۍ زېرمې نه وای، د سون توکو بیې به تر اوسنیو هم لوړې شوې وای، ځکه طالبان او سوداګر لا هم له همغو زېرمو بازار ته سون توکي وړاندې کوي.
یوې بلې سرچینې خبرداری ورکړی، چې که طالبان د روسیې د وارداتي سون توکو بدیله سرچینه پیدا نه کړي، د پټرولو او ډیزلو بیې به نورې هم لوړې شي.
په همدې حال کې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د نفت او ګازو له سوداګرو سره بېړنۍ غونډه کړې او پکې د سونتوکو د بیو د کنټرول، د کیفیت د ښه والي او د بازار د کمښت د مخنیوي په اړه خبرې شوې دي.
یو شمېر افغانان وایي، د سون توکو د بیو لوړېدو د ترانسپورټ، خوراکي توکو او د ژوند د نورو اړتیاوو لګښتونه هم زیات کړي او ځینو د پټرولو له ټیټ کیفیته شکایت هم کړی دی.
