کاظمي قمي: د خامنه‌يي جنازې ته د طالبانو او مخالفانو ګډه بلنه سیاسي نه بلکې فرهنګي اقدام و

دغه کمېسیون په خپل ورځني کاري راپور کې ویلي چې د دوشنبې په ورځ له بېلابېلو لارو هېواد ته د جبري راستنېدونکو کډوالو لپاره د ثبت، لېږد، مالي مرستو، روغتیايي خدمتونو او عامه پوهاوي په برخو کې خدمات وړاندې شوي دي.

د راپور له مخې، د ننګرهار د تورخم له لارې ۲۳۹ کورنۍ چې ۱۳۱۶ تنه غړي لري، د کندهار د سپین بولدک له لارې ۴۶ کورنۍ چې ۳۵۴ تنه غړي لري، د هرات د اسلام کلا له لارې اووه کورنۍ چې ۲۱ تنه غړي لري او د هلمند د بهرامچې له لارې دوه کورنۍ چې اووه تنه غړي لري، ثبت شوې دي.

کمېسیون ویلي چې د راستنېدونکو د دایمي مېشتېدنې او ځمکو وېش کمېټې په تېره یوه اوونۍ کې ۷۷۶ کورنیو ته د هستوګنې ځمکې نمرې وېشلې دي.

د دغه کمېسیون د معلوماتو له مخې، په ننګرهار کې ۴۵۲، فراه کې ۴۶، هلمند کې ۳۷، فاریاب کې ۱۹۰ او نیمروز کې ۵۱ راستنېدونکو کورنیو ته ځمکې ورکړل شوې دي.

راپور زیاتوي چې د وېشل شوو هستوګنیزو نمرو ټولیز شمېر تر دې مهاله ۵۷ زره او ۱۱۵ ته رسېدلی او د راستنېدونکو مهاجرینو د ثبت، مرستې او مېشتېدنې بهیر لا هم دوام لري.

د دغو ډاکټرانو له ډلې لس تنه د بهاولپور ولسوالۍ د قايداعظم طبي کالج او بهاولپور ښوونیز روغتون کې په تخصصي زده کړو بوخت وو او همالته نیول شوي دي.

یو بل ډاکټر، نورالله، د ساهېوال ولسوالۍ له ساهېوال ښوونیز روغتون څخه نیول شوی دی. ډاکټران وایي، نوموړی هغه مهال ونیول شو چې په عملیاتي خونه کې و، له هغه ځایه وایستل شو او پولیسو له ځان سره یووړ.

د نیول شویو ډاکټرانو نوملړ، د نیولو ویډیوګانې او انځورونه افغانستان انټرنشنل - پښتو ته رسېدلي دي.

ډاکټران وایي، دوی د پنجاب ایالت د «پنجاب ریزېډنسي پروګرام» له لارې په قانوني ډول پاکستان ته تللي او په تخصصي زده کړو بوخت دي، خو د ویزو کې له وخت پایته رسېدو وروسته، سره له دې چې د ویزو د نوي کولو لپاره یې ټول قانوني اسناد سپارلي، تر اوسه یې ویزې نه دي نوي شوې.

د دوی په وینا، د نیولو پر مهال پولیسو یوازې دومره ورته ویلي چې د لوړپوړو چارواکو له خوا ورته امر شوی چې افغان وګړي ونیسي.

افغانستان انټرنشنل - پښتو په دې اړه د پنجاب ایالت د اطلاعاتو له ویاندې عظمی بخاري څخه د نظر غوښتنه کړې، خو هغې تر اوسه ځواب نه دی ورکړی.

دا نیونې په داسې حال کې شوې چې د پاکستان د کورنیو چارو وزارت د (جون په ۲۸مه) په یوه اعلامیه کې ایالتي حکومتونو ته لارښوونه کړې وه چې د جولای له ۱۰مې وروسته دې هغه افغان وګړي ونیول شي چې د استوګنې قانوني اسناد ونه لري یا یې د ویزې موده پای ته رسېدلې وي.

خو دغو ډاکټرانو ویلي، له تېرو شاوخوا شپږو میاشتو راهیسې، د پاکستان او طالبانو د اړیکو له خرابېدو وروسته، افغان محصلان تر فشار لاندې دي او د دوی ویزې نه نوي کېږي.

دوی زیاته کړې چې باید د دوی تخصصي او د طب زده کړې نیمګړې پاتې نه شي او د سیاسي اختلافونو قرباني نه شي. دغو ډاکټرانو پر طالبانو هم غږ کړی چې له پاکستاني چارواکو سره خبرې وکړي او د دوی د ویزو او زده کړو ستونزې هوارې کړي.

فوزیه کوفي په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې په وروستیو کې په بریتانیا کې د رسنیو هغه راپورونه زیات شوي چې پکې د افغانانو له خوا د ترسره شویو جرمونو پر پېښو تمرکز کېږي.

هغې ویلي چې دا ډول تمرکز د پام وړ دی او باید وکتل شي چې ایا دا یوازې د خبري رسنیو عادي کار دی او که د یوې احتمالي سیاسي اجنډا برخه ده.

کوفي په خپل پیغام کې پوښتنه کړې چې ایا دا رسنیز تمرکز د دې لپاره کارول کېږي چې د عامه افکارو لوری بدل کړي او د افغانستان په اړه د راتلونکو پالیسیو لپاره زمینه برابره کړي.

هغې ټینګار کړی چې د رسنیو د راپورونو څرنګوالی کولی شي د خلکو پر ذهنیت او سیاسي بحثونو اغېز ولري، او دا موضوع د جدي غور وړ ده.

دغه بنسټ په خپل تازه اونیز راپور کې وایي چې شاوخوا ۲۵۰ زره افغان متحدین لا هم د امریکا د کډوالۍ په بېلابېلو پروګرامونو کې د ځنډ، بندښت او قانوني ابهام له امله له نامعلوم برخلیک سره مخ دي. راپور کې همدارنګه د نوو حقوقي وسیلو، د کانګرس د اقداماتو او د بشري ملاتړ د دوام لپاره د فشار پر زیاتېدو ټینګار شوی دی.

افغان ایواک په راپور کې ویلي چې تېرې اوونۍ د افغان متحدینو د ملاتړ په برخه کې د عملي اقداماتو او نوو ابتکاراتو شاهده وه، خو د کډوالۍ بهیر لا هم له جدي ستونزو سره مخ دی.

په راپور کې ویل شوي چې دغه بنسټ د «V-PRIC» په نوم یو نوی معلوماتي او لارښود سیستم فعال کړی، چې هدف یې د افغانانو او نورو کډوالو لپاره د ویزې او بیا مېشتېدو د ټولو شته لارو روښانه کول دي.

افغان ایواک دغه سیستم د «د هغه نظام لپاره نقشه چې په خپله یو پېچلې ګډوډي ګرځېدلی» بللی او ویلي یې دي چې دا وسیله به خلکو ته اجازه ورکړي چې د خپلې قضیې له مخې دقیق او مستند معلومات ترلاسه کړي.

په راپور کې د افغان ایواک له قوله راغلي: «موږ دا سیستم جوړ کړی څو خلک په هغه ګډوډه پروسه کې چې واشنګټن نوره هم پېچلې کړې، خپله لاره پیدا کړي.»

راپور زیاتوي چې دې بنسټ همدارنګه د کار جوازونو په اړه یو تشریحي لارښود هم خپور کړی، څو کارفرمایان پوه شي چې پناه‌غوښتونکي او منل شوي کډوال په قانوني ډول د کار اجازه لري.

افغان ایواک ټینګار کوي چې د معلوماتو د ناسمې پوهې له امله ډېر افغانان د کار له فرصتونو محروم پاتې کېږي، حال دا چې قانون هغوی ته د کار حق ورکړی دی.

په راپور کې د بشري ملاتړ د دوام تر څنګ د کانګرس له غړو څخه غوښتل شوي چې د قطر په السیلیه کمپ کې د پاتې شاوخوا ۱۱۰۰ افغانانو د وضعیت په اړه بېړني اقدامات وکړي. راپور وایي چې د قطر د انتقال مهال‌وېش ۲۰۲۶ کال ټاکل شوی، خو د قانوني خوندیتوب لپاره لا هم بېړنۍ اړتیا شته.

افغان ایواک همدارنګه د محمد نذیر پکتیاوال د مړینې په اړه د تازه څېړنو یادونه کړې او ویلي یې دي چې د دې قضیې په اړه لا هم ځوابونه نه دي ورکړل شوي.

په راپور کې د امریکا د سترې محکمې د وروستۍ پرېکړې هرکلی شوی چې د تابعیت د حق اصل یې تایید کړ، خو ټینګار شوی چې لا هم له ۲۵۰ زرو څخه ډېر افغان متحدین د بیا مېشتېدو په انتظار کې پاتې دي.

افغان ایواک ویلي، د افغانستان د بیا مېشتېدو پروګرامونه، په ځانګړي ډول (ایس ای وي) او د کډوالو پروګرامونه، له جدي ځنډ او محدودیتونو سره مخ شوي چې د زرګونو کورنیو راتلونکی یې نامعلوم کړی دی.

راپور په پای کې د دې ټینګار کوي چې د افغان متحدینو ملاتړ یوازې د پالیسۍ موضوع نه ده، بلکې د هغو ژمنو عملي کول دي چې د جګړې پر مهال ورکړل شوې وې، او دا بهیر باید د سیاسي اختلافاتو قرباني نه شي.

ټرمپ دا څرګندونې د دوشنبې په ورځ د «روز ګارډن کلب» د غرمې ډوډۍ په مراسمو کې وکړې او ادعا یې وکړه چې امریکا د ایران سمندري او هوايي ځواک، رادارونه او لوړپوړي مشران له منځه وړي دي.

هغه وویل: «اوس وایي چې وضعیت یې ډېر ښه دی، خو داسې نه ده. هغوی په شدت غواړي یوې هوکړې ته ورسېږي، خو باید وګورو چې څه پېښېږي.»

د امریکا ولسمشر ټینګار وکړ چې هر ډول هوکړه باید داسې وي چې ایران د اټومي وسلو له ترلاسه کولو منع کړي.

ټرمپ زیاته کړه: «ایران باید اټومي وسله ونه لري، موضوع همدومره ساده ده. که غواړئ د ونډو یو ډېر بد بازار ووینئ، نو پرېږدئ چې اټومي وسله وکارول شي؛ هغه وخت به در وښیم چې بد بازار څه ته وایي».

هغه وویل، له ایران سره د هغو موضوعاتو په اړه هم توافقات شوي چې ډېرو کسانو باور نه درلود چې تهران به یې ومني.

ټرمپ د خپلو خبرو په پای کې وویل: «باید وګورو چې څه پېښېږي، خو موږ به په هر صورت کې بریالي شو؛ یا به په ښه لاره وي او یا به په داسې لاره چې ښه نه وي».