د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د چاپېریال ساتنې اداره د هوا، خاورې، اوبو او غږ د کیفیت د معاینې لپاره یو مجهز او معیاري مرکزي لابراتوار فعالوي. ددغه لابراتوار طرحه ددې ډلې د اقتصادي کمېسیون تخنیکي کمېټې ته سپارل شوې او تایید شوې ده.
د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت ویلي، چې د دغه لابراتوار له خدماتو څخه به نه یوازې دولتي ادارې، بلکې خصوصي سکټور، نړیوال سازمانونه او پوهنتونونه هم ګټه پورته کړي.
۳۳ کلن افغان امیرالدین، چې د جرمني په سونهبرګ کې یې پر یوه پولیس افسر د اوسپنې په میله برید کړی و، په جرم خپل اعتراف بېرته اخېستی.نوموړی تورن دی چې له یوه پولیس نه یې مخابره اخېستې، د بل پر زنګون یې غاښ لګولی، بل یې پرمخ په څپېړه وهلی او د یوه بل پولیس مرمۍ ضد واسکټ یې کش کړی و.
که څه هم پر نوموړي د جرمونو درانه شواهد موجود دي، خو هغه خپل لاسلیک شوی اعتراف بېرته اخیستی او په دې توګه یې د محاکمې بهیر څو میاشتې ځنډولی.
د فوکوس انلاین د معلوماتو له مخې، د هغه شړل افغانستان ته نږدې شوي دي.
فوکس انلاین وايي، سره له دې چې شواهد ډېر درانه دي، د سونهبرګ د «اوسپنې میلې بریدګر» خپل لاسلیک شوی اعتراف رد کړ او په دې سره یې پر وړاندې روانه جزايي محاکمه څو میاشتې وځنډوله. له همدې امله، ۳۳ کلن افغان امیرالدین تر اوسه له جرمني نه د شړلو له حکمه خوندي پاتې شوی.
د نوموړي محاکمه چې د ۲۰۲۶ کال د جون په ۳مه ودرول شوه، د اکتوبر په ۶مه بیا پیلېږي او ښايي تر ټولو ژر د نومبر په ۱۷مه پای ته ورسېږي. د سونهبرګ د محکمې رییس یورګ فان رایمرسدال دا موضوع تایید کړې ده. په دې توګه، احتمالي محکومیت به د اصلي پلان په پرتله شاوخوا پنځه میاشتې وروسته صادر شي.
امیرالدین چې په ۱۹۹۳ کال کې د افغانستان په وردګو ولایت کې زېږېدلی، په ۲۰۲۲ کال کې جرمني ته داخل شوی و او د پناه غوښتنه یې کړې وه، خو غوښتنه یې رد شوې وه. سره له دې، د جرمني د کډوالۍ او مهاجرت فدرالي ادارې د هغه د شړلو مخنیوی منلی و او د ۲۰۲۶ کال د سپټمبر تر ۷مې یې د استوګنې لنډمهاله اجازه ورکړې وه.
د فوکوس انلاین د ځانګړو معلوماتو له مخې، بمف تېره اونۍ د هغه د شړلو بندیز لغوه کړ. دغه پرېکړه د جون په ۳۰مه شوې وه. د سونهبرګ سیمهییزې ادارې ته هم خبر ورکړل شوی او تمه ده چې امیرالدین هم له دې پرېکړې خبر شوی وي.
اټکل کېږي چې نوموړی به دبمف پر پرېکړه اعتراض وکړي او قضیه به اداري محکمې ته ولاړه شي.
امیرالدین د ګڼو جرمونو له امله محاکمه کېږي، چې پکې غلا، د شتمنیو زیانمنول، وهلټکول، درغلي، ګواښ او پر دولتي مامورینو برید شامل دي.
د تورونو تر ټولو مهمه برخه د ۲۰۲۶ کال د اپرېل په ۱۰مه د اوسپنې میلې برید دی. هغه په یوه ویډیو کې، چې پر فیسبوک او یوټیوب خپره شوې، د سونهبرګ ښار په منځ کې له ۷۰ سانتيمتره اوږدې او ۲،۷سانتيمتره پنډې اوسپنې میلې سره لیدل کیږي او پر پولیسو وار کوي.
هغه د یوه درملتون ښیښې ماتې کړې چې شاوخوا ۳۰ زره یورو زیان یې اړولی و او وروسته یې پر پولیسو برید کړی و.
د سیمې اوسېدونکو د خپلو موبایلونو له لارې د تاوتریخوالي صحنې ثبت کړې وې، چې د هغه نیول هم پکې شامل دي.
له قانوني پلوه د اعتراف بېرته اخیستل د تورن حق دی. په جرمني کې هر تورن کس کولی شي خپل پخوانی اعتراف بېرته واخلي.
د اعتراف له بېرته اخیستلو وروسته باید ټوله قضیه له سره وڅېړل شي. د دې قضیې په اړه د سونهبرګ محکمه باید اوس هر تور جلا جلا وارزوي او ټولټال ۳۵ شاهدان او متخصصین واوري.
نوموړی تورن دی، چې له یوه پولیس نه یې مخابره اخېستې، د بل پولیس پر زنګون یې غاښ لګولی، بل یې پرمخ په څپېړه وهلی او د یوه بل پولیس مرمۍ ضد واسکټ یې کش کړی و.
دغه راز هغه تورن دی، چې د مارچ په ۲۴مه یې د سونهبرګ په سیمهییزه اداره کې د کډوالۍ د څانګې د مسوولې په دفتر کې ګډوډي جوړه کړه، پر هغې یې ور بړچ وهل او د هغې د کمپیوټر تارونه یې وشکول.
د طالبانو د هرات ولایت مقام وایي، د ایران د یوه سوداګریز کنسرسیوم پلاوي له والي اسلام جار سره د کانونو د سپړنې، استخراج، پروسس، د صنعتي فابریکو د جوړولو او پانګونې په اړه خبرې کړې دي. د هرات والي د ایراني پانګوالو د پانګونې هرکلی کړی او د همکارۍ او ملاتړ ډاډ یې ورکړی دی.
د طالبانو د هرات ولایت رسنیز دفتر وايي، چې د ایران د «ازمون فلز پارس» او «اکسیر تلاش نصر» شرکتونو د یوه سوداګریز کنسرسیوم پلاوي هرات ته د سفر پر مهال د کانونو او معدني موادو د سپړنې او ګټې اخیستنې، د صنعتي فابریکو د جوړولو او د اړتیا وړ ماشین الاتو د برابرولو په برخو کې د همکارۍ فرصتونه ارزولي دي.
د خبر له مخې، د پلاوي غړو د خپلو شرکتونو تخنیکي او مسلکي وړتیاوې او کاري پروګرامونه معرفي کړي او د هرات ولایت د کانونو د سپړنې، پروسس او د صنعتي زیربناوو د جوړولو په برخو کې د همکارۍ او پانګونې لپاره یې خپل چمتووالی اعلان کړی دی.
د طالبانو د هرات د والي د دفتر د رسنیز د فتر په وینا، اسلام جار په افغانستان کې د ایراني پانګوالو د لېوالتیا هرکلی کړی او ویلي یې دي، چې د هرات سیمه ییزه اداره چمتو ده د اقتصادي ودې، خلکو ته د کاري فرصتونو د برابرولو او د طبیعي سرچینو د غوره استفادې په موخه د همکارۍ زمینه برابره کړي.
په خیبر پښتونخوا کې مېشتو افغان ډاکټرانو او سوداګرو د طالبانو د کډوالو چارو له استازي سره جلا جلا لیدنې کړې دي. ډاکټرانو د خپلو طبي وسایلو په لېږد کې د همکارۍ او ګمرکي معافیت غوښتنه کړې ده. سوداګرو هم د خپلو اقتصادي فعالیتونو پر وړاندې پرتو خنډونو د هواري یادونه کړې ده.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت نن سې شنبه، د چنګاښ ۱۶مه ویلي،، چې په دې لیدنه کې د افغان ډاکټرانو استازو د خپلې راستنېدنې پر مهال د اسانتیاوو د برابرولو، د طبي وسایلو په لېږد کې د همکارۍ، د روغتیا په برخه کې د اړینو امکاناتو د برابرولو او د ګمرکي معافیت غوښتنه کړې ده.
هغوی ټینګار کړی، چې د دغو اسانتیاوو برابرول او د ګمرکي تعرفو معاف کول کولای شي د کډوالو د بېرته راستنېدنې او هېواد کې د هغوی د کارموندنې په برخه کې اغیزناک تمام شي.
افغان سوداګرو په دغو ناستو کې د خپلو سوداګریزو او اقتصادي فعالیتونو پر وړاندې پرتو فرصتونو او خنډونو باندې خبرې کړې دي.
هغوی د خپلو کاري وسایلو او پانګې په لېږد کې د اسانتیا او همکارۍ غوښتنه کړې او ټینګار یې کړی، چې د شته ستونزو حلول به د کډوالو او کوربه ټولنو د کاري بوختیاوو او اقتصادي وضعیت له ښهوالي سره مرسته وکړي.
د طالبانو د کډوالو وزارت په وینا، استازي یې ژمنه کړې، چې د کډوالو د ستونزو د هواري او هېواد ته د هغوی د باعزته لېږد لپاره به لازمې اسانتیاوې برابرې کړي.
پاکستاني چارواکو ویلي، چې د جولای له ۱۰مې نېټې به د پېښور ښار په بېلابېلو سیمو کې د افغان کډوالو او د هغوی د سوداګریزو فعالیتونو پرضد پراخ او سخت عملیات پیل شي.
پاکستان په دې وروستیو کې پر افغان کډوالو قیودات او د هغوی د اخراج بهیر چټک کړي او ګڼ شمېر داسې افغانان هم د نیول کېدو شکایت کوي، چې په دغه هېواد کې د استوګنې د قانوني اسنادو درلودو یادونه کوي.
د افغانستان کرېکټ بورډ او لوبغاړو د شاپور ځدراڼ پر مړینه خواشینې ښودلې او د افغان کرېکټ په تاریخ کې یې د هغه رول مهم ګڼلی.
کرېکټ بورډ د تسلیت په پیغام کې لیکلي: «شاپور ځدراڼ د افغان کرېکټ د بنسټ اېښودونکو لوبغاړو څخه و، چې ژمنتیا، تعهد او نه ستړې کېدونکو هلو ځلو یې زموږ په هېواد کې د لوبې په وده او پرمختګ کې مهم رول لوبولی دی».
کرېکټ بورډ زیاته کړې، چې نړۍوال سټېج ته د افغان کرېکټ په رسېدو کې د شاپور ځدراڼ رول، هڅې او کار ځانګړی و. کرېکټ بورډ کاږلي: «له شک پرته د لوبو له نړۍ ورهاخوا هم شاپور ځدراڼ د ډېرو افغان ځوان لوبغاړو او په ټوله نړۍ کې د کرېکټ مینهوالو لپاره د الهام ریښتینې سرچینه وه. د هغه د مبارزې روحیې، هوډ او له کرېکټ لوبې سره مینې ډېرو ته هیلې او امیدونه ورکړل او یو نسل یې وهڅاوه؛ ترڅو لوی خوبونه وویني او د افغانستان د کرېکټ په راتلونکي باور ولري».
افغان کرېکټ لوبغاړو د شاپور نږدې ملګرو او د هغه د لوبې مینهوالو هم د نوموړي پر مړینه خواشینې ښودلې. د افغان ملي لوبډلې پیلیز توپ وهونکي رحمان الله ګربز د تسلیت په پيغام کې لیکلي: «شاپور ځدراڼ به د خپل وطن پالنې، زړورتیا او نه ستړې کېدونکو خدمتونو له امله تل د افغانانو په زړونو کې ژوندی وي».
راشد خان هم په دې اړه لیکلي: «د افغانستان د کرېکټ ملي لوبډلې د سختو ورځو لوبغاړی او ملي اتل شاپور ځدراڼ د ورپېښې ناروغۍ له کبله له فاني نړۍ سترګې پټې کړې. خدای دې موږ ټولو ته صبر راکړي».
همدارنګه افغان لوبغاړو رحمت شاه، حشمت الله شهیدي، ابراهیم ځدراڼ، مجیب ځدراڼ، نجیب الله ځدراڼ، افتاب عالم، سمیعالله شینواري، الله محمد غضنفر، اکرام علي خېل، ضیاء الرحمان اکبر او ګڼو لوبغاړو د خواشینۍ او تسلیت پیغامونه خپاره کړي او د نوموړي کارنامې یې ستایلې دي.
ګلبدین نایب لیکلي: «څه ووایم؟ هغه نور نهشته.زما ورور، زما ملګری». پر خواله رسنیو زرګونه مینهوالو د شاپور ځدراڼ له تصویرونو سره د خواشینۍ او تسلیت پیغامونه خپاره کړي دي.
د افغانستان د کرېکټ ملي لوبډلې پخوانی چټک توپ اچوونکی شاپور ځدراڼ د ۳۹ کلونو په عمر د ورپېښې ناروغۍ له امله د هند په یوه روغتون کې ومړ. شاپور ځدراڼ له تېرو نږدې شپږو میاشتو راهیسې د هند پلازمېنې ډيلي په یوه روغتون کې تر درملنې لاندې و.
د افغانستان کرېکټ بورډ ویلي، چې د ځدراڼ د جنازې وخت او ځای به د نوموړي له کورنۍ سره تر مشورې وروسته روښانه شي.
د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت خبر ورکړی، چې د تېر ښوونیز کال پرمهال یې هېواد ته د ۸۲زره تازه ستنو شویو کډوالو ماشومانو لپاره په بېلابېلو ښوونځيو کې د زدهکړو زمینه برابره کړې.
خو ډېری خلک د راستنېدونکو زدهکوونکو د جذب لپاره د ښوونځیو ظرفیت، د درسي خونو کمښت، د ښوونکو اړتیا، درسي مواد او د زدهکړې کیفیت له مهمو ننګونو ګڼي.
حمدالله فطرت زیاته کړې، چې د تېر ښوونیز کال پرمهال د هېواد په کچه له ۸۲زره ۸۳۲ ستانه شويو څخه د ښوونیزې سویې ازموینه اخیستل شوې او بېلابېلو ښوونځيو ته ورپېژندل شوي دي. د هغه په خبره؛ ستنو شویو کورنیو ته د زدهکړو فرصتونو برابرلو لړۍ لاهم دوام لري.
هغه وایي، د ستنو شویو ماشومانو لپاره د کډوالۍ اسنادو نشتوالی د دوی د زدهکړو لپاره خنډ نهدی. هغه په دې اړه ویلي: «هغه ستانه شوي ماشومان چې د کډوالۍ پرمهال ښوونیز اسناد نهلري، د اسنادو نشتوالی یې د زدهکړو خنډ نهدی، د کډوالۍ وزارت سره ځانونه تثبیتولای شي او هغوی ورته ځانګړی مکتوب ورکوي».
که څه هم طالبان په ښوونځیو او مدرسو کې د لسګونه زره ستنو شویو زدهکوونکو د شاملېدو خبره کوي؛ خو د پوهنې برخې کارپوهان ټینګار کوي چې یوازې ښوونځي ته شاملول بسنه نهکوي، بلکې د زدهکړې کیفیت، دوام او مناسب چاپېریال هم مهم دی.
ډېری ستنې شوې کورنۍ اندېښنه ښيي، که د راستنو شویو ماشومانو د زدهکړې اړتیاوو ته پاملرنه ونه شي؛ ښايي یوشمېر ماشومان له زدهکړې پاتې او یا د ښوونیز نظام له ستونزو سره مخ شي.
افغانستان لا له وړاندې د ښوونیزو امکاناتو له کمښت، د ښوونکو د اړتیا او د زدهکوونکو د زیاتوالي له ننګونو سره مخ دی. د راستنېدونکو زدهکوونکو زیاتوالی د پوهنې پر نظام د لا ډېرو خدمتونو او پلان جوړونې اړتیا رامنځته کړې ده.