د امریکا د دفاع وزارت مرستیال مایکل ډفي ویلي چې واشنګټن به په اروپا کې د پرمختللو هوايي دفاعي توغندیو لپاره د ساتنې او ترمیم یو مرکز جوړ کړي. د نوموړي په وینا، واشنګټن دا احتمال هم نه ردوي چې په راتلونکي کې دغه توغندي د امریکا له خاورې بهر هم تولید شي.
د امریکا د دفاع وزارت مرستیال مایکل ډفي د ناټو د سرمشریزې ترڅنګ د دفاعي صنعت په یوه غونډه کې خبریالانو ته وویل چې لا تر اوسه دا نه ده معلومه چې د ساتنې دغه مرکز به په کوم اروپایي هېواد کې جوړېږي.
جرمني، هالنډ، پولنډ او سویډن د دې پروژې شریکان دي. دا پروژه د یوه امریکايي دفاعي شرکت په همکارۍ پر مخ وړل کېږي، چې د «پېټریاټ» هوايي دفاعي سیستم لپاره پرمختللي توغندي تولیدوي. دا توغندي کم موندل کېږي او اوکراین ورته ډېره اړتیا لري.
د ډفي په وینا، د دې پروژې موخه دا ده چې د توغندیو د چمتووالي کچه لوړه شي، د ترمیم موده راکمه شي او د ناټو د غړو هېوادونو عملیاتي وړتیا نوره هم پیاوړې شي.
هغه وویل، « موږ په بشپړ ډول دا امکان پرانیستی پرېږدو چې دغه توغندي د امریکا له پولو بهر هم تولید شي».
په ۲۰۲۴ کال کې جرمني، هالنډ او هسپانیا په اروپا کې د «پېټریاټ» توغندیو د لومړۍ تولیدي فابریکې بنسټ کېښود. دغو هېوادونو د شاوخوا ۵،۱ میلیاردو یورو په ارزښت تړون لاسلیک کړ چې له مخې به تر زر پورې د دغو سیستمونو توغندي واخلي.
دا توغندي به د یوه اروپايي دفاعي شرکت په نوې فابریکه کې، چې د جرمني په سوېل کې جوړیږي، تولید شي. تمه ده تولید د ۲۰۲۶ کال په پای کې پیل او لومړۍ سپارنې د ۲۰۲۷ کال په لومړیو کې ترسره شي.
امریکا هم د هوا ـ هوا توغندیو د ګډ تولید د یوې بلې پروژې د عملي کېدو پر لور نږدې شوې ده. په دې پروژه کې بلجیم، کاناډا، فنلنډ، جرمني، هالنډ، ناروې او بریتانیا ګډون لري.
لا هم نه ده معلومه چې د دغو توغندیو د تولید فابریکه به په کوم اروپایي هېواد کې جوړه شي او دا تړون به څه وخت وروستی شي.
که دا دواړه پروژې عملي شي، نو د امریکا د وسلو جوړوونکو شرکتونو پر فابریکو به فشار کم شي او هغوی به وکولای شي په امریکا کې خپله تولیدي وړتیا نوره هم لوړه کړي.
دغه هوايي دفاعي او هوا ـ هوا توغندي اوس په اوکراین کې خورا اړین دي، ځکه اوکراین له ۲۰۲۲ کال راهیسې د روسیې د پراخ یرغل پر وړاندې جګړه کوي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په وار وار پر اروپایي متحدانو نیوکه کړې چې د خپل امنیت لپاره پر امریکا ډېر تکیه کوي. هغه له اروپایي هېوادونو غوښتي چې د دفاع بودجه لوړه کړي او د امریکا نورې وسلې وپېري. ټرمپ کله ناکله دا ګواښ هم کړی چې امریکا به له ناټو ووځي.
