د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، متحده ایالات له ایران سره په جګړه کې له شپږو میاشتو راهیسې ښکېل دي او د هغه په وینا، د ایران پوځي ځواک «په بشپړه توګه له منځه تللی» او دغه هېواد «تر ډېره ویجاړ شوی» او ډير ژر به مهم پرمختګونه رامنځته شي.
ټرمپ د چهارشنبې په ورځ وویل، په دې موده کې ۱۸ امریکايي سرتېري وژل شوي، خو د هغه په ادعا، د ایران د مرګژوبلې شمېر ۴۵۰۰ کسانو ته رسېږي. د دغو شمېرو خپلواکه تایید په موجودو سرچینو کې نه دی څرګند شوی.
نوموړي وویل: «ډېر ژر به ووینئ چې پېښې رامنځته کېږي» او زیاته یې کړه چې متحده ایالات به له ایران سره په جګړه کې «ډېر ژر» بریا ترلاسه کړي.
د ټرمپ څرګندونې داسې مهال دي چې د امریکا او ایران ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره د خبرو هڅې روانې دي. د رویټرز د راپور له مخې، ایران د امریکا وروستی وړاندیز ترلاسه کړی، خو د دواړو لورو ترمنځ د اوربند او د فارس خلیج د وضعیت په اړه لا هم اختلافات شته.
د ایران او امریکا ترمنځ روان کړکېچ د هرمز تنګي پر وضعیت هم اغېز کړی او د تېلو نړیوال لېږد یې له ستونزو سره مخ کړی دی.
په افغانستان کې د چین سفیر ژاو شینګ په کابل کې د خپلې درې کلنې دندې په پای کې د چین او افغانستان اړیکې د پراختیا په حال کې بللې او ویلي یې دي چې بیجینګ له شته ننګونو سره سره د دواړو هېوادونو د راتلونکو همکاریو په اړه ډاډ لري.
ژاو شینګ «غرونه او سیندونه پر خپل ځای پاتې کېږي؛ د چین او افغانستان دوستي به هم دوام وکړي» تر سرلیک لاندې په یوه لیکنه کې ویلي چې په افغانستان کې د خپلې درې کلنې دندې پر مهال یې په نویو شرایطو کې د دواړو هېوادونو د اړیکو د پرلهپسې پرمختګ شاهد و او له نږدې یې له افغان ټولنې سره بلدتیا پیدا کړې ده.
د هغه په وینا، چین او افغانستان د جغرافیایي او تاریخي اړیکو له امله تل دوستانه ګاونډیان پاتې شوي او چین د افغانستان له ټولو خلکو سره د دوستۍ پر بنسټ سیاست تعقیب کړی دی.
د چین سفیر ویلي چې په افغانستان کې د طالبانو د حکومت له جوړېدو وروسته، بیجینګ له هغو لومړنیو هېوادونو څخه و چې خپل سفیر یې کابل ته واستاوه. هغه زیاته کړې چې په تېرو درېیو کلونو کې د طالبانو در یاست الوزرا مرستیال، د دغه ډلې د بهرنیو چارو وزیر او نورو لوړپوړو چارواکو یېچین ته سفرونه کړي او د چین د بهرنیو چارو وزیر «وانګ یي» هم په همدې موده کې دوه ځله افغانستان ته سفر کړی دی.
ژاو شینګ دغه دیپلوماتیک تګ راتګ د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي باور د پیاوړتیا لامل بللی او ویلي یې دي چې افغانستان د «یوه چین» له اصل سره ژمن پاتې شوی او چین هم د افغانستان په اړه ځانګړی سیاست تعقیب کړی دی.
د چین سفیر د خپلې لیکنې په بله برخه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي همکاریو د پراختیا یادونه کړې او د افغانستان د صادراتي توکو د ۱۰۰ سلنې لپاره د چین بازار ته د صفر سلنې تعرفې ورکول یې د بیجینګ له مهمو اقداماتو څخه بللي دي.
د ژاو شینګ په وینا، دې سیاست چین ته د افغانستان د صادراتو د زیاتېدو لپاره نوي فرصتونه برابر کړي او د افغانستان جلغوزي، زعفران او وچې مېوې د چین په بازار کې لا ډېر ځای پیدا کړی دی.
هغه همداراز د انرژۍ، اوبو، کور جوړونې او بنسټیزو پروژو په برخو کې د همکاریو د زیاتېدو خبر ورکړی او لیکلي یې دي چې په ۲۰۲۵ کال کې د دواړو هېوادونو د سوداګرۍ کچه ۱.۸۹ میلیارد ډالرو ته رسېدلې او لا هم د زیاتېدو په حال کې ده.
د چین سفیر ټینګار کړی چې د دواړو هېوادونو همکاري په تدریجي ډول له «ګډ لیدلوري» څخه پر عملي پروژو او لاسته راوړنو بدلېږي او له دې لارې به د دواړو هېوادونو خلکو ته څرګندې ګټې ورسېږي.
ژاو شینګ همداراز د چین او افغانستان د خلکو او کلتوري اړیکو پر پراختیا ټینګار کړی دی.
هغه لیکلي چې اوس ډېر افغان وګړي چین ته سفر کوي او له بلې خوا، چینایي څېړونکي، رسنۍ او نور وګړي هم له جګړې وروسته د افغانستان د بیا رغونې بهیر ته ډېره پاملرنه کوي.
د چین سفیر د خپلې دندې پر مهال د افغانستان یو شمېر ولایتونو، لکه کندهار، بامیان، بلخ او بدخشان ته سفرونه کړي او ویلي یې دي چې دغو سفرونو هغه ته زمینه برابره کړې چې د افغانستان د بېلابېلو سیمو له طبیعي ځانګړتیاوو، منظرو او ټولنیزو جوړښتونو سره لا ډېر بلد شي.
د هغه په باور، د دواړو هېوادونو د خلکو ترمنځ اړیکې ښيي چې د یو بل د کلتور، د پرمختګ د تجربو او ټولنې د پېژندلو لپاره متقابله لېوالتیا شته.
ژاو شینګ د چین او افغانستان د خلکو ترمنځ تاریخي اړیکې د دواړو هېوادونو د اړیکو د پراختیا له مهمو بنسټونو څخه بللې او ویلي یې دي چې دا دوستي او متقابل درک کولای شي د دواړو هېوادونو د اړیکو له پراختیا سره لا هم مرسته وکړي.
د چین سفیر په ورته وخت کې منلې چې د دواړو هېوادونو دوه اړخیزې همکارۍ له یو شمېر ننګونو سره هم مخ دي. هغه امنیت، د مالي سرچینو برابرول او لوژستیکي ستونزې د موجودو خنډونو له ډلې بللي دي.
خو ژاو شینګ ټینګار کړی چې دغه ستونزې باید د چین او افغانستان د همکاریو عمومي بهیر بدل نه کړي.
هغه د دواړو هېوادونو اقتصادي اړیکې یو د بل لپاره بشپړوونکې بللې او ویلي یې دي چې د چین او افغانستان خلک دواړه د سولې او پرمختګ غوښتونکي دي. د هغه په وینا، که دواړه لوري په حوصله او دوام سره د همکاریو پر لاره خپل سفر ته دوام ورکړي، د چین او افغانستان اړیکې کولای شي په راتلونکي کې لا ډېرې لاسته راوړنې ولري.
ژاو شینګ په افغانستان کې د خپلې دندې په پای کې د دغه هېواد د خلکو ستاینه کړې چې د ښه ژوند د ترلاسه کولو لپاره هڅې کوي او ویلي یې دي چې لا هم د افغانستان د راتلونکي په اړه «لوړ باور او لوړې هیلې» لري.
هغه د افغانستان اوسنی سوله او ثبات یوه داسې لاسته راوړنه بللې چې په ډېرو ستونزو ترلاسه شوې ده او ټینګار یې کړی چې له جګړې وروسته د بیا رغونې د بهیر بشپړول او د باکیفیته پرمختګ ترلاسه کول لا هم ډېر وخت او هڅو ته اړتیا لري.
د چین د سفیر په وینا، دغه بهیر د افغانستان د خلکو له ګډو هڅو پرته ممکن نه دی او له دې سره سره د نړیوالې ټولنې لا ډېر زغم او ملاتړ هم مهم دی.
ژاو شینګ هیله څرګنده کړې چې په کابل کې د خپلې دندې پر مهال یې هڅې، که څه هم محدودې وې، د چین او افغانستان ترمنځ د متقابل درک د زیاتېدو، د عملي همکاریو د پراختیا او د افغانستان د بیا رغونې له بهیر سره په مرسته کې اغېزمنې شوې وي.
هغه په پای کې د پامیر او هندوکش غرونو ته په اشاره لیکلي چې لکه څنګه چې «غرونه او سیندونه پر خپل ځای پاتې کېږي، د چین او افغانستان دوستي به هم دوام وکړي». هغه هیله څرګنده کړې چې دا دوستي به د وخت په تېرېدو لا پیاوړې شي او د افغانستان خلک به لا سوکاله راتلونکی ولري.
روسیې ناټو ته خبرداری ورکړی، چې که د بالتیک سمندر پر غاړه د روسیې د کالینینګراد سیمې د منزوي کولو یا محاصرې هڅه وشي، مسکو به د خپلو سیمو د دفاع لپاره له اټومي وسلو په ګډون له ټولو ممکنه وسایلو کار واخلي. خو ناټو د مسکو اټومي څرګندونې «غیرمسوولانه» بللې دي.
روسیې دا خبرداری وروسته له هغې ورکړی، چې په دې وروستیو کې د بالتیک سمندر په شاوخوا کې د ناټو او روسي ځواکونو ترمنځ تحرکات زیات شوي دي. د مسکو د جیوپولیټیک وضعیت پر بنسټ، کالینینګراد د روسیې هغه ستراتیژیکه خاوره ده چې له اصلي جغرافيا څخه لرې د لیتوانیا او پولنډ ترمنځ پرته ده. روسیې څرګنده کړې، که چېرې لوېدیځوال یا د ناټو غړي هېوادونه له دې سيمې سره د ټرانزیټي یا سمندري لارو د تړلو او محاصرې هڅه وکړي، مسکو به د خپل ملي امنیت او خاورې د ساتلو لپاره له خپلو ټولو شته پوځي امکاناتو په ګډون له اټومي وسلو ګټه استفاده وکړي.
بل خوا، د ناټو تړون چارواکو د مسکو دا نوې څرګندونې په کلکه رد کړې او د روسیې دا ډول اټومي ژبه او خبرداری یې «غیرمسوولانه» او د سیمې د امنیت لپاره نااراموونکی بللی دی.
د ناټو د مسوولانو په وینا، د دوی هېڅ راز پلان نشته چې د کالینینګراد سمندري یا ځمکنۍ لارې بندې کړي او د مسکو دا ډول پیغامات يوازې رواني جګړه ده چې غواړي د لوېدیځ ترمنځ ویره جوړه کړي.
په ورته مهال په ویانا کې مېشت د اټومي وسلو شنونکي او پخواني روسیې ډيپلوماټ نیکولای سوکوف د رویټرز اژانس سره په خبرو کې ویلي، چې د روسیې دغه خبرداری ښايي په مسکو کې د هغو سخت دریځو د نفوذ زیاتېدل په ګوته کړي چې د لوېدیځ د اقداماتو پر وړاندې د سخت دریځ غوښتونکي دي. د راپورونو لهمخې په دغو اقداماتو کې اوکراین ته د وسلو رسول، پر مسکو د نویو بندیزونو لګول، د روسي بېړیو درول، د کالینینګراد شاوخوا پوځي تمرینونه او استخباراتي الوتنې شاملې دي.
سوکوف وايي، روسیه د لا زیاتو اقداماتو تمه لري، چې د بالتیک سمندرګي محاصره هم پکې شامله ده. د هغه په وینا، که څه هم اروپايي هېوادونه ښايي دغه اقدام د جګړې له کچې ټیټ وبولي، روسیه یې ښايي ښکاره جګړه وګڼي او د دواړو لورو د ناسمې محاسبې خطر شته.
د روسیې پر خبرداري سربېره تر اوسه درېیو اروپايي هېوادونو کې د روسیې سفارتونو په تېرو درېیو ورځو کې داسې څرګندونې کړې چې ناټو یې د پوځي تمرینونو او د کالینینګراد اړوند د سناریوګانو د طرحې له امله د کړکېچ په زیاتولو تورنه کړې ده.
د روسیې او اروپا اړیکې په ۲۰۲۲ کال کې پر اوکراین د روسیې له پراخ برید وروسته لا له وړاندې خرابې شوې وې، خو د رویټرز په وینا، سږ کال لا پسې ترینګلې شوې دي.
اسوشیټیډ پرېس خبري اژانس د امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی چې واشنګټن په قطر کې د السیلیه کمپ فعالیت د نورو نهو میاشتو لپاره غځوي. په دغه کمپ کې له زرو ډېر افغانان اوسېږي چې د امریکايي ځواکونو پخواني همکاران او د امریکايي سرتېرو د کورنیو غړي هم پکې شامل دي.
دوو امریکايي چارواکو اسوشیټیډ پرېس ته ویلي چې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو به د السیلیه په کمپ کې د افغانانو د اوسېدو موده د نورو نهو میاشتو لپاره وغځوي. ټاکل شوې وه چې دغه مرکز د چهارشنبې په ورځ، د تلې په اتمه، وتړل شي.
اوس مهال په دغه کمپ کې یو زر او ۳۹ افغان پناهغوښتونکي اوسېږي او امریکا ته د لېږد په تمه دي. د دوی یوه برخه له ۲۰۰۱ څخه تر ۲۰۲۱ کال پورې د ژباړونکو یا په نورو برخو کې له امریکايي ځواکونو سره کار کړې او یو شمېر نور یې د امریکايي سرتېرو د کورنیو غړي دي.
د «افغان ایواک» سازمان د شمېرو له مخې، د کمپ له اوسېدونکو څه باندې ۷۰ سلنه ښځې او ماشومان دي.
د کمپ د فعالیت غځول په دې معنا نه دي چې د دغو افغانانو برخلیک روښانه شوی دی. د امریکا حکومت لا هم هڅه کوي داسې هېوادونه پیدا کړي چې د دوی د منلو لپاره چمتو وي. مارکو روبیو د روان کال په جون میاشت کې کانګرېس ته ویلي وو چې واشنګټن په دې اړه له څو هېوادونو سره خبرې کوي.
تر دې مخکې د کانګو دیموکراتیک جمهوریت نوم هم د دغو افغانانو د یوې برخې د احتمالي لېږد لپاره د یوه انتخاب په توګه مطرح شوی و.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې هڅه کوي د دغو کسانو لپاره داسې حللاره پیدا کړي چې وکولای شي له افغانستان څخه بهر نوی ژوند پیل کړي. دغه وزارت زیاته کړې چې په راتلونکو نهو میاشتو کې به د السیلیه کمپ د اوسېدونکو د رضاکارانه لېږد لپاره هڅې هم دوام ولري.
خو امریکا ته د دغو کسانو د لېږد امکان ډېر کم ښکاري. ډونالډ ټرمپ له سپینې ماڼۍ ته تر بېرته ستنېدو وروسته، د افغانانو د بیا مېشتولو هغه پروګرام ودرولو چې د جو بایډن د ولسمشرۍ پر مهال پیل شوی و. د ټرمپ حکومت امریکا ته د افغان وګړو پر سفر هم بندیز لګولی دی.
د «افغان ایواک» سازمان په وینا، د ۲۰۲۵ کال له اکتوبر راهیسې یوازې پنځه افغانان د پناهغوښتونکو د منلو له پروګرامونو له لارې امریکا ته داخل شوي دي.
د «افغان ایواک» مشر شان وندایور د کمپ د فعالیت غځول د دغه کمپ د اوسېدونکو لپاره ښه خبر بللی دی. د هغه په وینا، دغه پرېکړه لږ تر لږه د دې اندېښنه کموي چې دوی به ژر افغانستان ته بېرته ولېږل شي. خو وندایور ټینګار کړی چې د دې ستونزې د حل لپاره باید یوه دایمي حللاره وموندل شي.
د افغانانو د امریکا ته د لېږد ملاتړو فعالانو خبرداری ورکړی چې که بل هېواد د دغو کسانو منلو ته چمتو نه شي، افغانستان ته د هغوی بېرته ستنېدل له خطر سره مخ کېدای شي. د کمپ ډېر اوسېدونکي په تېرو وختونو کې له امریکايي ځواکونو سره د خپلې همکارۍ له امله ښايي افغانستان ته د بېرته ستنېدو په صورت کې د طالبانو له ګواښ سره مخ شي.
د «کالیبر» د راپور له مخې، د سعودي عربستان پر ښارونو او مهمو تاسیساتو د حوثیانو د وروستیو بریدونو له زیاتېدو وروسته د سعودي عربستان، ترکیې او پاکستان ترمنځ د «مکې دفاعي تړون» د عملي کېدو په اړه پوښتنې راپورته شوې دي.
راپور وايي، د حوثیانو له لوري پر ریاض او د ینبع بندر په ګډون د سعودي عربستان پر ستراتیژیکو تاسیساتو بریدونو د سره سمندرګي او بابالمندب تنګي امنیتي وضعیت نور هم ترینګلی کړی دی.
د راپور له مخې، د مکې دفاعي تړون د «ګډې دفاع» پر اصل ولاړ دی او له همدې امله د وروستیو بریدونو په تعقیب داسې راپورونه خپاره شوي چې ښايي پاکستان د ریاض په غوښتنه پر حوثیانو هوايي بریدونه وکړي او ترکیه هم سعودي عربستان ته پوځي مرسته برابر کړي.
راپور زیاتوي، د ترکیې، پاکستان او سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزیرانو د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې د ۸۱مې غونډې په څنډه کې لیدنه کړې او په یوه ګډه اعلامیه کې یې د سعودي عربستان پر زیربناوو د حوثیانو بریدونه غندلي دي.
په اعلامیه کې د سعودي عربستان د ملاتړ لپاره د بېړنۍ غونډې د جوړېدو اعلان هم شوی دی.
راپور د فرانسې د ولسمشر امانویل مکرون وروستیو څرګندونو ته هم اشاره کوي چې ویلي یې دي، فرانسه به د سعودي عربستان د انرژۍ او ترانسپورټي تاسیساتو د ساتنې لپاره پوځي پرسونل، راداري سیسټمونه او هوايي دفاعي تجهیزات دغه هېواد ته واستوي.
د قرغزستان سیاسي شنونکی او د نړیوالو اړیکو د تحلیل مرکز مشر اېدل عثمانبېتوف وايي، د حوثیانو وروستیو بریدونو سیمهییز وضعیت نور هم پېچلی کړی او ښايي د مکې تړون له نظري پړاو څخه عملي پړاو ته داخل شي.
د هغه په وینا، د تړون غړي هېوادونه کولای شي سعودي عربستان ته د هوايي ځواک، استخباراتي همکارۍ، لوژستیک او پوځي تجهیزاتو په برخو کې ملاتړ برابر کړي، خو لا هم د مستقیمې پوځي مداخلې د کچې په اړه څه ویل وختي دي.
عثمانبېتوف باور لري چې د وضعیت راتلونکی به تر ډېره د امریکا په دریځ پورې تړلی وي، ځکه واشنګټن تر اوسه د مستقیمې لویې پوځي مداخلې پر ځای د ایران د مهارولو لپاره اقتصادي فشارونو ته لومړیتوب ورکړی دی.
هغه وايي، د مکې تړون د بشپړ فعالېدو، د بابالمندب د لارې د بېرته پرانیستو، د حوثیانو د شاتګ، یا هم د یوې اوږدې نیابتي جګړې او سیاسي جوړجاړي سناریوګانې ټولې ممکنې دي.
د راپور له مخې، د سعودي عربستان، ترکیې، چین، هند او نورو لویو اقتصادونو لپاره د نړیوالو سوداګریزو لارو او مهمو سمندري تنګیو خوندیتوب ستر اهمیت لري.
بل لور ته، د ګرجستان سیاسي شنونکی او د منځني ختیځ چارو کارپوه واسیلي پاپاوا وايي، د ریاض، انقرې او اسلاماباد له لوري د حوثیانو پر ضد د یوې پراخې ګډې پوځي حملې احتمال کم ښکاري.
د هغه په وینا، مکې تړون د دودیزو پوځونو او متعارفو ګواښونو لپاره جوړ شوی، حال دا چې حوثیان د غیرمتعارف او نامتقارن جنګ تګلارې کاروي.
پاپاوا وايي، پاکستان له ایران سره اوږده پوله لري او د بلوچستان د امنیتي ستونزو له امله نه غواړي له تهران سره مستقیم ټکر ته داخل شي.
هغه زیاتوي، ترکیه هم له ایران سره د کردانو د مسلې او نورو سیمهییزو موضوعاتو له امله عملي اړیکې ساتي او نه غواړي دغه اړیکې زیانمنې شي.
د هغه په باور، د ترکیې او پاکستان ونډه به تر ډېره د وسلو، پوځي روزنې او ډیپلوماټیک ملاتړ تر کچې محدوده وي.
پاپاوا وايي، سعودي عربستان به د خپلو تاسیساتو دفاع ته دوام ورکړي، خو د فرانسې او نورو بهرنیو شریکانو له ملاتړ سره.
نوموړي خبرداری ورکړی چې منځنی ختیځ ښايي د ټیټې کچې، خو اوږدمهالې شخړې پر لور روان وي؛ داسې شخړه چې سیاسي او اقتصادي لګښتونه به یې د ټولو ښکېلو لورو لپاره درانه وي.
د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له لوري د هرمز تنګي د پرانېستلو او د جګړې د پای ته رسولو لپاره د ایران د وړاندیز شوې طرحې له ردولو وروسته، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ټینګار کړی، چې یوازې ډیپلوماسي کولای شي له واشنګټن او اسراییل سره روانه شخړه حل کړي.
عراقچي د شنبې په ورځ (د تلې ۴مه) په خپلو ټولنیزو پاڼو کې لیکلي، چې د دوی شرایط روښانه دي او د هرمز تنګي د پرانېستلو لپاره هر ډول اقدام د دغو شرایطو په پوره کېدو پورې تړلي دي.
بلخوا د ایران ولسمشر مسعود پزشکيان له الجزیره ټلوېزیوني شبکې سره په مرکه کې ویلي، چې تهران له امریکا غواړي پخوانۍ اټومي هوکړې ته بېرته ستنه شي او پر خپلو ژمنو ودرېږي.
د ایران چارواکو دغه سولهییز وړاندیز د روانې اونۍ په پیل کې په نیویارک کې د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې پر مهال وړاندې کړی او ویلي یې وو، چې دغه طرحه د قطر د منځګړو له لارې امریکایانو ته لېږدول شوې ده.
خو ډونالډ ټرمپ د شنبې په ورځ (د تلې ۴مه) په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل، چې دا طرحه یې رد کړې او زیاته یې کړه، چې ایران د سختې ماتې او بېوسۍ له امله غواړي سمدستي د هرمز تنګي د پرانېستلو لپاره معامله وکړي.
په ورته وخت کې د والسټریټ ژورنال د راپور له مخې، ټرمپ په خصوصي توګه شک ښودلی چې ایران به د ده غوښتنې پوره کړي او خپلو کارکوونکو ته یې ویلي، چې د نومبر میاشتې له منځمهاله ټاکنو وروسته د بمباریو د نوي پړاو پیل کېدل ممکن دي.
سره له دې چې ټرمپ په علني توګه دا طرحه رد کړې، خو د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي، چې منځګړو لا تر اوسه په رسمي توګه د امریکا د رد ځواب دوی ته نهدی رسولی او دوی د وروستي او پرېکنده نظر په تمه دي، څو پر بنسټ یې پرېکړه وکړي.
دا په داسې حال کې ده، چې د هُرمز په تنګي کې پر بېړیو د ایران د بریدونو له امله امریکا پر تهران سخت اقتصادي بندیزونه لګولي، څو د بریدونو مخه ونیسي. د تیلو پر دغې حیاتي لارې د جګړې اغېزو د نړۍ اقتصاد او د تېلو جریان زیانمن کړی او د اسلامي جمهوریت چارواکو په دې اړه له خپلو سعودي سیالانو سره هم خبرې کړې دي.
د عباس عراقچي په وینا، په وړاندیز شوې طرحه کې د هرمز تنګي د پرانېستلو او په سیمه کې د جګړې د درېدو لپاره د اوو ورځو مهلت ټاکل شوی، څو دواړه لوري پر نورو موضوعاتو، لکه د اټومي پروګرام په اړه خبرې پیل کړي.
مسعود پزشکيان هم د امریکا له سيبياېس شبکې سره په مرکه کې ویلي، چې تهران د اټومي پروګرام په اړه خبرو ته چمتو دی، خو د زورواکۍ او فشار لاندې به هېڅ پرېکړه ونهکړي.
د امریکا، اسراییل او ایران تر منځ مستقیمه نظامي جګړه د ۱۴۰۴ کال په کب میاشت کې پر تهران کې د امریکا او اسراییل د ګډو هوایي بریدونو پر مهال د علي خامنهيي له وژل کېدو وروسته پیل شوه. د دغه اووه میاشتني کړکېچ په لړ کې، چې د زرګونو کسانو د وژل کېدو او د ایران د ځواکونو د کمزوري کېدو لامل شوي، د تېر کال د چنګاښ میاشتې د اسلاماباد هوکړهلیک هم نقض شوی چې له امله یې ۱۷ ورځنۍ سخته جګړه ونښته. امریکا په دغې موده کې په ایران کې پر پوځي اهدافو خپلو بریدونو ته دوام ورکړی او په مقابل کې سپاه پاسداران په کویټ، اردن او بحرین کې د امریکا پر اډو بریدونه کړي دي.