محبوب شاه محبوب
د افغانستان انټرنشنل - پښتو مشر ایډیټر
لیکوال او څېړونکی
د افغانستان انټرنشنل - پښتو مشر ایډیټر
لیکوال او څېړونکی
نن که تاسې یوې هتۍ ته ورغلي یاست، ښايي هغه توکي چې تل به مو ارزانه رانیول، اوس یې بیې لوړې شوې وي. ډېری کسان باور لري چې بیې یوازې د افغانستان او پاکستان د ستونزو له امله لوړېږي، خو دا یوازې نیمه کیسه ده؛ ځکه په ایران او منځني ختیځ کې کړکېچ د نړۍ په اقتصاد منفي اغېز کړی.
د طالبانو او پاکستان د وروستیو نښتو په ترڅ کې د ټولنیزو رسنیو فضا د ګڼو ادعاوو شاهده ده، له دې بېاساسه خبرو چې ګواکې طالبان تر جمروده رسېدلي، تر هغو افواهاتو پورې چې ویل کېږي د پاکستان پوځیان په جلالاباد کې لیدل شوي، ټولې ادعاوې دي.
د افغانستان او پاکستان د واکمنو اړیکې د وروستیو لسیزو تر ټولو خطرناک پړاو ته رسېدلې دي. دواړه لوري له ۲۰۲۶ کال راهیسې په هغه پوځي کړکېچ کې ښکېل دي چې پاکستان یې «پرانیستی جنګ» بولي او طالبان یې «ځوابي عملیات» ګڼي.
په ننګرهار او پکتیکا کې د پاکستان پر وروستیو بریدونو، چې د ښځو او ماشومانو مرګژوبله پکې ثبت شوې ده، له هند پرته بل هیڅ هېواد غبرګون نه دی ښودلی، حتا روسیه او ایران چې له طالبانو سره نږدې اړیکې پالي.
د ۲۰۲۱ کال په اګست کې پر کابل د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، د افغانستان او پاکستان ترمنځ سیاسي او امنیتي اړیکوپام وړ بدلون موندلی او پر ډېورنډ کرښه د نظامي ترینګلتیاوو کچه لوړه شوې ده.
که د پښتو غزل جاج اخلو نو د حمزه شینواري له نوم سره خامخا مخ کیږو، دا نوم د پښتو غزل د نوي او پښتني رنګ پورې تړلی نوم دی، حمزه او پښتو غزل نه جلا کیږي. د فېبروري ۱۸مه د حمزه شینواري دوه دېرشم تلین دی. حمزه! قدر په خپل کور کې د چا نه وي د عربو خلک کــوم دی، چې حاجیان دي
افغانستان د څو بهرنیو مداخلو او جګړو کوربه پاتې شوی، خو له زیانونو سره، هېڅ حاکم نهدی توانېدلی چې د جنګي غرامت موضوع راپورته کړي. داخلي بېثباتي، کمزوری دولتي بنسټ، پټ توافقات او نړۍوالې انزوا همېشه خاموشي خپره کړې. دا یو تاریخي درس او د افغانستان د انزوا تکرارېدونکی سرنوشت دی.
ایران له امریکا سره د کړکېچ په ترڅ کې د طالبانو د رسمیت پېژندنې تکل کړی. په کابل کې د ایران د سفارت سرپرست وایي: «هېڅ خنډ نه شته» او تهران ډېر ژر پرېکړه اعلانوي. د دواړو لوریو پراخې اپرایتفي اړیکې، سیاسي نږدېوالی او پرلهپسې لیدنې ښيي چې دا به د رسمیت یو نوی پړاو وي.
روسیې په ۲۰۲۵ کال کې د طالبانو حکومت په رسمیت وپېژاند. په مسکو کې د تمې فضا غالبه وه او داسې انګېرل کېده، چې د افغانستان له لوري به منځنۍ اسیا ته امنیتي ګواښونه کم شي، خو د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف تازه څرګندونې ښيي، چې دا محاسبه تر ډېره ناسمه ثابته شوې ده.
د طالبانو د کابیني نهه غړي چې ځانونو ته د شیخ الحدیث، شیخ او مفتي القاب کاروي، په مذهبي برخه کې تخصص نه لري. د اکوړه خټک حقانیه دارالعلوم ویاند وايي، مولوي کبیر، ثاقب، مولوي حکیم شرعي، مولوي امیرخان متقي، عبداللطیف منصور او شهابالدین دلاور یوازې د دیني مدرسو فارغالتحصیلان دي.
