تر دې مخکې، د ایران دولتي رسنیو راپور ورکړی و چې په دغه چاودنه کې لږ تر لږه یو کس وژل شوی او ۱۴ نور ټپیان دي. دا پېښه په داسې حال کې شوې چې د ایران او امریکا ترمنځ په ایران کې د وروستیو لاریونونو پر ضد ایران سخت دریځۍ له امله او هم د ایران د اټومي پروګرام پر سره کړکېچ زیات شوی دی.
د اوروژنې ادارې مشر محمد امین لیاقت د ایران نیمه رسمي خبري اژانس «مهر» ته په یوه خپره شوې ویډیو کې کې ویلي چې پېښه د ګاز ډبې لیک کېدو له امله رامنځته شوې او دوی به په څو ساعتونو کې نور جزییات وړاندې کړي.
امریکا: د ایران اقتصاد سقوط کړی او د انټرنېټ بندیز میلیونه کاروبارونه تباه کړي
د دغه وزارت د فارسي څانګې (USA Beh Farsi) لهخوا په ایکس کې خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د انټرنېټ بندېدل یوازې د خلکو د غږ د چوپولو هڅه نه ده، بلکې د ایران ډیجیټلي اقتصاد ته یې دروند ګوزار ورکړی. د خبرپاڼې له مخې، د انلاین سوداګریو پلور تر ۸۰ سلنې پورې راکم شوی او تر ټولو زیات زیان کوچنیو کاروبارونو ته اوښتی دی.
خبرپاڼه زیاتوي، چې د اسلامي جمهوریت د «بېپروا او ناسمو اقتصادي سیاستونو» له امله اوس د ایران نږدې نیمايي کاري فرصتونه له جدي ګواښ سره مخ دي، هغه څه چې کولی شي د بېکارۍ او فقر څپه نوره هم پراخه کړي.
په همدې تړاو د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د ایران د اقتصادي سقوط لامل د رژیم بهرني پوځي لګښتونه بللي دي. نوموړي ویلي دي:«د ایران د اقتصاد د ړنګېدو دلیل دا دی چې هغوی خپلې ټولې پیسې او سرچینې د وسلو په جوړولو او په ټوله نړۍ کې د ترهګرو ډلو په ملاتړ لګوي، پر دې سربېره چې دا سرچینې بېرته په خپله ټولنه کې پانګونه کړي.»
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ټینګار کوي، چې د تهران حکومت پر ځای د خلکو د ژوند د ښه کولو، خپل تمرکز پر امنیتي او پوځي پروژو ساتلی، چې پایله یې اقتصادي سقوط او د عادي وګړو لا زیات ځپل دي.
د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر: هیله لرو چې امریکا پر ایران برید ونه کړي
فیدان وویل چې د پنجشنبې په ورځ یې د امریکا له ځانګړي استازي سټیو ویتکاف سره خبرې کړې دي او له امریکايي چارواکو سره به خپلې سلا مشورو ته دوام ورکړي.
احمد علمالهدی: امریکا د ایران پر ضد په احتمالي برید کې جدي نه ښکاري
د هغه په وینا، که د ایران پر وړاندې د برید ګواښ رښتینی او جدي وای، نو امریکا به له دې ډېر پوځي چمتووالی نیولی وای. علمالهدی زیاته کړه چې دا وضعیت ښيي واشنګټن یوازې سیاسي فشارونه او رواني جګړه مخته وړي، نه عملي پوځي اقدام.
د عباس عراقچي په وینا، که امریکا ګواښونه پرېږدي، ایران هېڅکله هم مذاکره نه ده پرېښې او نه به یې پرېږدي. هغه ټینګار وکړ چې تهران د «عادلانه او منصفانه» خبرو اترو ته د ننوتلو بشپړ چمتووالی لري.
عراقچي زیاته کړه: «موږ په هېڅ صورت د حکم او تحمیل منلو ته تیار نه یو.»
د ایران پوځ: موږ د سپاه تر څنګ ولاړ یو
سپاه پاسداران د ترهګر سازمان په توګه؛ ایران د اروپايي ټولنې پرېکړه په سختو ټکو وغندله
د ایران بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ماخوستن (د سلواغې ۹مه) په یوې اعلامیې کې ویلي، دا اقدام یوازې د یوې رسمي ادارې پر ضد نه، بلکې د ایران د ملت پر ضد دی. په اعلامیې کې ټینګار شوی، چې سپاه پاسداران انقلاب اسلامي د هېواد د رسمي وسلهوالو ځواکونو نه بېلېدونکې برخه ده او د اساسي قانون لهمخې د ملي حاکمیت ساتنې، ملي امنیت، سیمهییز ثبات او د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې په برخه کې مهم او ټاکونکی رول لري. تهران وایي، چې د ترهګرۍ روښانه بېلګه داعش ده، چې د ځینو اروپايي هېوادونو او د امریکا د سیاستونو او ایتلافونو پایله ده.
د ایران بهرنیو چارو وزارت زیاتوي، یوې رسمي حاکمیتي ادارې ته د «ترهګر» نوم ورکول په نړۍوالو اړیکو کې یو خطرناک بدعت دی او دا د نړۍوالو قوانینو له بنسټیزو اصولو، لکه د دولتونو د حاکمیت درناوی او د هېوادونو په کورنیو چارو کې د نهمداخلې له اصل څخه ښکاره سرغړونه ده.
په اعلامیه کې د اروپايي ټولنې دغه پرېکړه پاروونکې، غیرمسوولانه او سپکوونکې بلل شوې زیاته شوې، چې دا اقدام د «اشغالګر او نسلوژونکي اسراییلي رژیم» او د هغه د ملاتړو د رضایت لپاره طرحه او عملي شوی دی. د ایران بهرنیو چارو وزارت خبرداری ورکړی، چې دا ډول چلندونه د نړۍوال نظام حیثیت کمزوری کوي او نړۍ د بېقانونۍ او د «ځنګل د قانون» پر لور بیايي.
اعلامیه همدارنګه د اروپايي ټولنې د غړو هېوادونو پوځي فعالیتونو ته اشاره کوي او وایي، چې د لوېدیځو اېتلافونو او ناټو په چوکاټ کې په افریقا، عراق او افغانستان کې د دوی پوځي ماموریتونو ته په کتو، د «ترهګرۍ» مفهوم باید تر هر څه زیات د دغو ځواکونو د کړنو په اړه وڅېړل شي، ځکه چې د پراخو ملکي تلفاتو او ترسره شویو جنایتونو مسوولیت هم ور پورې تړلی دی.
د ایران بهرنیو چارو وزارت د اروپايي چارواکو هغه ادعاوې چې د ایرانیانو د بشري حقونو په اړه اندېښنه ښيي، «منافقانه» بللې دي او ټینګار یې کړی، چې اروپايي هېوادونه باید د ۱۹۸۰ لسیزې په جریان کې د صدام حسین د «رژیم» لهخوا پر ایران د تحمیلي جګړې د ملاتړ او همدارنګه په تېرو دوو لسیزو کې پر ایرانیانو د «غیرانساني» بندیزونو په لګولو او پلي کولو کې د خپلې ونډې په اړه حساب ورکړي.
په پای کې، د ایران د بهرنیو چارو وزارت د دې پرېکړې سیاسي، حقوقي او امنیتي پایلو بشپړ مسوولیت د اروپايي سیاستجوړونکو او طرحهکوونکو پر غاړه اچولی او ټینګار یې کړی، چې تهران به په ټینګ هوډ سره د هر ډول بهرنۍ لاسوهنې پر وړاندې له خپل ملي حاکمیت او ملي امنیت څخه دفاع کوي او د دې «غیرقانوني او د ایران ضد» اقدام پر وړاندې به د ایرانیانو د مشروع ګټو او حقونو د ساتنې لپاره ټول اړین تدابیر عملي کړي.
د اذربایجان د بهرنیو چارو وزیر: هېچا ته اجازه نهورکوو چې زموږ له خاورې پر ایران برید وکړي
نوموړي په ټینګار سره ویلي: «اذربایجان به هېڅکله اجازه ور نهکړي چې د کوم دولت لهخوا د دې هېواد فضايي حریم یا خاوره د ګاونډي ایران او یا کوم بل هېواد پر ضد د نظامي عملیاتو لپاره وکارول شي».
د ایران د پارلمان رییس: سپاه پاسداران د ترهګرو ضد ځواکونه دي
نوموړي پر خپلې اېکسپاڼې لیکلي:«سپاه پاسداران په نړۍ کې یو له تر ټولو ځواکمنو او اغېزناکو تروریزم ضد ځواکونو څخه دي؛ یوازې هغه کسان د داعش ترهګرو پر وړاندې د سپاه پاسداران له مبارزې څخه انکار کولی شي، چې په خپله د ترهګرو تر څنګ ولاړ وي. له ترهګرو څخه ملاتړ به اروپايي هېوادونو ته له پښېمانۍ پرته بله هېڅ پایله ونهلري».
مسعود پزشکيان د پنجشنبې په ماښام، د سلواغې پر ۹مه په جلا جلا ټيلیفوني اړيکو کې د قطر له امیر شيخ تميم بن حمد آل ثاني او د پاکستان له لومړي وزیر شهباز شريف سره د امريکا د وروستیو خوځښتونو په تړاو خبرې وکړې.
د پزشکیان له دفتره خپرې شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د ایران ولسمشر په دغو خبرو کې د قطر او پاکستان له تلپاتې او ورورولۍ څخه مننه وکړه او هيله يې وښوده، چې د اسلامي هېوادونو ترمنځ يووالی، همغږي او همکاري لا پياوړې شي. هغه د نړۍوال قانون پر بنسټ د عزتمندې ډېپلوماسۍ د ملاتړ، د برابر دريځ او د ګواښ او زور زياتي د مخنيوي په اړه د ايران د اسلامي جمهوريت پر اصولي تګلارې ټينګار وکړ او ويې ويل: «که امريکايي لوری په رښتيا د خبرو اترو او واقعي ډېپلوماسۍ غوښتونکی وي، بايد په عمل کې هم دې لارې ته ژمن پاتې شي او له تحريک کوونکو کړنو لاس واخلي».
پزشکيان وويل، چې د ايران اسلامي جمهوريت هېڅکله د جګړې پيل کوونکی نهدی. هغه زیاته کړه، ايران له شخړو هرکلی نهکوي او باور لري، چې جګړه د هېڅ يوه لوري په ګټه نهده، خو دا اجازه به هم چا ته ورنهکړي، چې د خبرو اترو په بهير کې د ايران د ملت امنيت تر ګواښ يا تېري لاندې راشي. د ایران د ولسمشر په خبره: «که اړتيا پېښه شي، په بشپړ ځواک به له خپل ځانه دفاع وکړي».
د تهران خبرپاڼه کې راغلي، په دغو ټيلیفوني اړيکو کې د قطر امير او د پاکستان لومړي وزير هم د ايران د اسلامي جمهوريت د امنيت، خپلواکۍ او ځمکنۍ بشپړتيا پر ضد د هر ډول اقدام، لکه جګړه، بنديزونه او سياسي لاسوهنې، سخت مخالفت څرګند کړ او د خپلو هېوادونو د دولتونو او ملتونو د ايران له دولت او ملت سره د ملاتړ او یووالي اعلان يې وکړ.
شيخ تميم بن حمد آل ثاني او شهباز شريف د ستونزو د حل لپاره د سياسي لارو او خبرو اترو د زمينې برابرولو په موخه د ډيپلوماټيکو هڅو پر دوام ټينګار وکړ او خبرداری يې ورکړ، چې هر ډول تاوتريخوالی او شخړه کولای شي ټوله سيمه د پراخ تاوتريخوالي او بېثباتۍ په يوه نوي کړاو کې ورګډه کړي.
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف هم په یوې اعلامیه کې د دغو ټيلیفوني خبرو پر مهال د مسایلو د حل لپاره ډېپلوماټیک تعامل مهم بللی او ټینګار یې کړی، چې کړکېچونه باید د خبرو اترو له لارې حل شي. هغه ویلي، ډېپلوماټیک تعامل یوازنۍ لاره ده، چې سیمه کې پرې ثبات ټینګیدای شي او د هر ډول ناورین مخه پرې نیول کېږي.
