تحقیقات روزنامه بریتانیایی ساندی تایمز نشان میدهد بریتانیا چند ماه از جزئیات کامل توافقنامه امریکا با طالبان بیخبر بود. به گفته این روزنامه، مقامات امریکایی محتوای «ضمایم محرمانه» موافقتنامه دوحه را با بریتانیا و همچنان ناتو شریک نکرده بود.
موافقتنامه دوحه زمینه خروج امریکا از افغانستان را مساعد کرد و دارای ضمامیم محرمانهای نیز بود که نه حکومت اشرف غنی و نه کشورهای متحد امریکا در افغانستان از آن آگاه بودند.
به نقل از ساندی تایمز، این اسناد محرم که تنها طالبان از آن مطلع بودند، «شامل جزییات طرزالعملهای عملیاتی و عملیاتهای ضد تروریزم است.»
یک مقام بریتانیایی که نامی از آن برده نشده، به این روزنامه گفت که امریکاییها چندین ماه طول کشید که در مورد جزییات آن با بریتانیا حرف بزنند.
جنرال نیک کارتر، لوی درستیز بریتانیا از جنرال مارک میلی، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح امریکا در مورد ضمایم محرمانه توافقنامه دوحه خواستار معلومات شد. یک وزیر کابینه بریتانیا گفت که تنها از طریق رابطه نظامیان دو کشور بالاخره حکومت بریتانیا نیز از جزییات بخش محرم توافقات امریکا و طالبان آگاه شد.
به گفته او، «این بیاعتمادی به روابط ویژه دو کشور آسیب زده بود.»
نمایندگان طالبان در نشستهای بینالمللی گفتهاند که از فروپاشی نهادهای دولتی به ویژه در بخش صحت و آموزش جلوگیری کردهاند. به راستی معارف در چه وضعیتی به سر میبرد؟
در ماههای گذشته شهروندان افغانستان از عبدالباقی حقانی به طور کنایه به عنوان وزیر مبارزه با تحصیلات عالی نام میبرند، اما این عنوان از کجا میآید و منظور مردم از این نامگذاری چیست؟
فرار مغزها
همزمان با ورود طالبان به کابل، موجی از مهاجرت گسترده مردم افغانستان به کشورهای جهان آغاز شد. براساس آمارهای منتشر شده، در یک سال گذشته میلیونها شهروند افغانستان سرزمین خود را ترک کردهاند. حجم بزرگی از این آمار جوانانی بودند که در ۲۰ سال گذشته در زمینههای مختلف دانش بشری آموزش دیده بودند.که در ۲۰ سال سرزمین خود را ترک کردهاند.
شبنم صالحی، استاد دانشگاه کابل میگوید در یک سال گذشته حدود ۵۰۰ استاد تنها از دانشگاه کابل کشور را ترک کردهاند. به گفته خانم صالحی طالبان به تازگی حدود ۲۵۰ استاد قراردادی استخدام کردهاند، اما معلوم نیست که معیار گزینش استادان جدید چیست و از طریق چه میکانیزمی شامل دانشگاه شدهاند.
یک استاد دانشگاه کابل که نخواست نامی از او برده شود، گفت که متقاضیان روند جذب کادر علمی در دانشگاهها و موسسات تحصیلات عالی دولتی بعد از طی مراحل در "ریاست استخبارات" و "دفتر والی"، به عنوان استاد دانشگاه جذب شدهاند.
در دو مکتوبی که در اول حوت ۱۴۰۰ از سوی وزارت تحصیلات عالی به ریاست استخبارات طالبان ارسال شده است، دو فرد به عنوان واجدین شرایط شمولیت به حیث کادر علمی دانشگاه معرفی شدهاند.
در این مکتوب دیده میشود که وزارت تحصیلات به استخبارات طالبان تایید کرده است که افراد معرفی شده "تفکر اسلامی" و "پیشینه ضد جهادی" دارند و "ضد مجاهدین" نیستند.
افزون بر این، طالبان در یک سال گذشته به برکناری گسترده استادان دانشگاهها دست زدهاند. در ۲۷ حوت ۱۴۰۱ مکتوبی در رسانهها منتشر شد که نشان میداد طالبان سه استاد زن از جمله رئیس دانشکده علوم اجتماعی این دانشگاه را اخراج کرده است.
در موردی دیگر در ۸ ثور ۱۴۰۱ رسانهها گزارش دادند که طالبان ۵۰ کادر علمی دانشگاه بلخ را به گونه گروهی برکنار کردهاند.
تغییر نصاب
در ۱۵ حوت ۱۴۰۰ منبعی از وزارت تحصیلات عالی اسنادی را در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار داد که نشان میداد طالبان تغییرات گستردهای در نصاب درسی دانشگاهها وارد کردهاند.
پیش از این مضمون ثقافت اسلامی در ۸ کریدت در تمام دانشکدههای دانشگاههای افغانستان به گونه اجباری آموزش داده میشد. اکنون طالبان تدریس اجباری ثقافت اسلامی را از ۸ کریدت به ۲۴ کریدت افزایش بخشیدهاند.
براساس برنامهای که طالبان تهیه کردهاند مضامینی مثل نظام عقیدتی اسلام، تلاوت و تجوید قرآن، نظام عبادات اسلامی، سیرت نبوی، نظام اخلاقی اسلام، نظام اجتماعی، مضمونی موسوم به آگاهی فکری، ادیان و مذاهب، نظام سیاسی، نظام اداری اسلام، نظام اقتصادی اسلام، جزوه درسی موسوم به قرآن و علوم معاصر و تمدن اسلامی شامل نصاب شده است.
رامین کمانگر، مولف تحقیق "گونهشناسی جریانهای فعال در دانشگاهها" میگوید این تغییر به اعتبار نظام آموزشی و مدارک صادره فارغالتحصیلی آن صدمه زده و آینده تحصیلی دانشجویان با مشکل مواجه میسازد. او تاکید میکند که از پیامدهای دیگر این تلاش عقبماندگی بیشتر در بعد داخلی و انزوای بیشتر در بعد خارجی است. به گفته او نصاب مورد نظر طالبان شکافهای اجتماعی، به ویژه شکافهای مبتنی بر مذهب و جنسیت، را بیشتر فعال ساخته و جامعه را بیشتر درگیر تضاد و تنش میکند.
جاسوسی، بازجویی و لتوکوب در محیط اکادمیک
یک دانشجوی دانشگاه کابل میگوید طالبان او را فقط به این دلیل مورد بازجویی قرار دادهاند که در محوطه دانشگاه با همصنفیهایش عکاسی کرده است. دانشجویان دانشگاهها به طور جداگانه گفتند فضای جاسوسی در محیط اکادمیک در حدی حاکم شده که همه به همدیگر مشکوکاند و همه از همدیگر میترسند.
دانشجویان دختر میگویند هر بار طالبان هشدار میدهند که اگر به هدایات این گروه عمل نکنند، کارت آنها سلب و خودشان از دانشگاه اخراج خواهند شد.
به گفته یک استاد دانشگاه کابل، محتسبین وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان بر دروازههای دانشگاه میایستد تا نحوه پوشش دختران را هنگام ورود به دانشگاه بررسی کند. این استاد میگوید اگر پوشش یا رفتار یکی از این دختران مورد تایید محتسبین این وزارت نباشد، آنها به گونه خودکامه دانشجوی مورد نظر را "از دانشگاه اخراج میکنند."
در یک سال گذشته بارها گزارشهایی به دست آمده که دانشجویان ولایتهای مختلف از سوی طالبان مورد تهدید، بازپرسی، بازداشت، لتوکوب و توهین و تحقیر قرار گرفتهاند.
در یکی از این موارد طالبان شب چهارشنبه، ۱۷ حمل وارد خوابگاه پسرانه دانشگاه بدخشان شدند و دهها دانشجوی این دانشگاه را "به اتهام شرکت نکردن در نماز تراویح" مورد ضربوشتم قرار دادند. روز پنجشنبه این دانشجویان در اعتراض به برخورد طالبان دست به اعتراض زدند و خیابان عمومی مقابل دانشگاه بدخشان را بستند.
در موردی دیگر، طالبان عصر روز جمعه، ۲۷ جوزا در ولایت تخار ۳۰ دانشجوی دختر دانشگاه دولتی این ولایت را بازداشت کردند. این دانشجویان دختر به اتهام بیرون شدن از خوابگاه دانشگاه، بازداشت شده بودند و مورد بازپرس قرار گرفتند.
روز سهشنبه، ۱۹ ثور ۱۴۰۱ مکتوبی از وزارت تحصیلات عالی طالبان در رسانهها منتشر شد که در آن از نمایندگان طالبان در دانشگاهها خواسته شده از ترفیع، انتخاب و تبدیلی "افراد مفسد، نااهل و مخرب جلوگیری شود."بود "گذشته استادان را مورد بررسی جدی قرار دهند." در این مکتوب از نمایندگان طالبان در دانشگاهها خواسته شده
سرنوشت دانشکده هنرهای زیبا
علی امید، استاد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه کابل میگوید از نخستین روزهای بازگشایی دروازه دانشگاهها، اعضای طالبان که در دروازه دانشگاهها موظف شده بودند برخورد نادرست در برابر استادان و دانشجویان دانشکده هنرهای زیبا داشتند.
به گفته آقای امید هنگامی که سربازان طالبان کارت دانشجویان را در دروازه دانشگاه بررسی میکردند، نمیتوانستند نفرت خود در برابر استادان و دانشجویان دانشکده هنر را پنهان کنند.
به گفته او دیپارتمنتهای مجسمهسازی و موسیقی به کلی از بین رفته و اکنون هیچ دانشجو و استادی ندارد. طالبان نام برخی از دیپارتمنتهای دانشکده هنر را تغییر دادهاند زیرا به نظر آنها "نام مناسب" نداشتهاند.
شماری از صنفهای این دانشکده تجزیه شده و دانشجویان آن به صنوف دیپارتمنتهای دیگر فرستاده شدهاند تا با تغییر رشته، به تحصیل خود ادامه دهند.
علی امید میگوید روزی در یکی از ایستهای بازرسی طالبان در دشت برچی طالبان از من پرسیدند: "چه کاره هستی؟" گفتم: "استاد هستم." آنها از من خواستند کارت هویت خود را نشان بدهم. کارتم را به آنها دادم. زمانی که چشم آنها به نام دانشکده هنر افتاد، سرباز طالبان کارت را دور انداخت و گفت: "افسوس که عفو عمومی اعلام شده، اگر نه دو مرمی به پیشانیات میزدم."
برخی جمهوریخواهان در کانگرس امریکا یکشنبه گفتند کماندوهای سابق افغان که توسط امریکا آموزش دیدند، میتواند از سوی چین، روسیه و ایران استخدام شوند و اسرار عملیاتی و استخباراتی نیروهای امریکایی را فاش کنند. آنها از حکومت بایدن خواستند تا این نیروهای خاص را از افغانستان خارج کند.
به نقل از رویترز، نمایندگان جمهوریخواه در کمیته روابط خارجی کانگرس در گزارشی که در مورد اولین سالگرد سقوط کابل تهیه کرده اند، گفتند که «این موضوع از آن رو مایه نگرانی است که شماری از نیروهای نظامی افغان به ایران فرار کرده اند.»
آنها از حکومت بایدن انتقاد کردند که تخلیه تمام کماندوهایی را که از سوی امریکا آموزش نظامی دیده بودند، در اولویت قرار نداد.
در گزارش این اعضای کمیته، سوءاستفاده از نیروهای خاص افغان توسط کشورهای چین و ایران و روسیه به عنوان «خطر عمده برای امنیت ملی» توصیف شده است. زیرا، این کشور از «تاکتیکها، تکنیکها و طرز العملهای ارتش و سازمانهای استخباراتی امریکا مطلع خواهند شد.»
این نمایندگان باور دارند که کمبودها در روند خروج و تخلیه شتاب زده امریکا از افغانستان، ناشی از عدم آمادگی لازم حکومت بایدن در آستانه سقوط کابل به دست طالبان بود و در این جریان مجبور به گرفتن تصمیمهای شتاب زده شد.
بهدنبال سرکوب زنان معترض، رینا امیری، نماینده ویژه امریکا در امور زنان و حقوق بشر میگوید که این "زنان شجاع" بخاطر تظاهرات صلحآمیز با خطر روبهرو اند. او در توییتی نوشت که زنان تنها برای این مبارزه میکنند که بخشی از جامعه افغانستان باشند و جهان باید در کنار آنان بایستد.
طالبان روز شنبه زنان معترض در کابل را با تیرااندازی هوایی متفرق کردند و نگذاشتند که به تظاهرات شان ادامه بدهند.
گروه طالبان در مدت یک سال محدودیتهای شدیدی بر زنان و دختران افغانستان وضع کرده اند.
زنان و دختران از کار، آموزش و آزادیهای فردی محروم شدهاند.
یونس قانونی، از اعضای شورای مقاومت ملی افغانستان در نشست مجازی رهبری شورا هشدار داد اگر طالبان به جنگ اصرار کند و به خواست مردم تمکین نکند مقاومت در برابر این گروه سراسری خواهد شد. احمد مسعود هم گفت که تشکیل شورای رهبری مقاومت گام نخست برای مبارزه گستردهتر در برابر طالبان است.
آقای مسعود گفت که برای حل مشکل افغانستان جبهه مقاومت ملی در تلاش انسجام همه گروهها است. او در این نشست افزود که شورای مقاومت ملی یک ائتلاف بزرگ است و تشکیل آن گام اولیه برای مقاومت گستردهتر در برابر طالبان و تروریزم است. رهبر جبهه مقاومت ملی گفت: "اگر ما برنخیزیم و قیام نکنیم، هیچ کشوری به کمک ما نمیآید."
در این نشست مجازی که به صورت زنده از تلویزیون افغانستان اینترنشنال پخش شد، چهرههای سرشناس سیاسی مخالف طالبان جمله عبدالرشید دوستم، محمد محقق، صلاحالدین ربانی، احمد مسعود، اسماعیل خان، عطا محمد نور و یونس قانونی شرکت داشتند.
آقای قانونی که ریاست این جلسه را بهدست داشت در پاسخ به سوال خبرنگار افغانستان اینترنشنال گفت که این شورا میکوشد در گام اول از طریق فشارهای سیاسی طالبان را به تغییر روش وادارد تا به خواست مردم تن دهند. او تاکید کرد که اگر طالبان در برابر خواست مردم تمکین نکنند و به جنگ و کشتار مردم ادامه دهند، چارهای جز مقاومت و گسترش آن به سراسر افغانستان باقی نمیماند.
آقای قانونی افزود که شواری عالی مقاومت ملی افغانستان، چتری برای همه نیروهای مخالف اشغال افغانستان توسط طالبان خواهد بود. او گفت: "بزرگان سیاسی که این چتر را ایجاد کردهاند، در کنار همه نیروها قرار دارند و بدون اختلاف، صف واحدی تشکیل دادهاند."
این سیاستمدار مخالف طالبان همچنین گفت که این شورا تصمیم گرفته است که همه نیروها را در داخل و خارج کشور هماهنگ کند تا به گروه طالبان فشار حداکثری وارد کنند.
او در نشست مجازی این شورا گفت: "اگر اشرف غنی به توصیههای این رهبران گوش میکرد، افغانستان با فاجعه ۱۵ آگست مواجه نمیشد."
معاون پیشین رئیسجمهور افغانستان همچنین طالبان را یک گروه نامشروع در سطح داخلی و بینالمللی خواند و گفت که افغانستان در اثر یک توطئه سقوط کرد.
در این نشست بخشهایی از منشور شورای عالی مقاومت ملی افغانستان نیز خوانده شد.
در این منشور آمده است که با افراطگرایی دینی و گروههای تروریستی مبارزه میشود، زبانهای ملی افغانستان محترم شمرده میشود و این زبانها در نمادهای ملی مانند سرود ملی و پول بازتاب میيابد.
در حکومت مورد نظر شورای مقاومت ملی افغانستان، تجدیدنظر در واحدهای اداری افغانستان ضروری است، والیها و ولسوالها و همچنین شوراهای ولایتی و شوارهای ولسوالیها انتخابی میشوند و گزینه مورد نظر این شورا برای دولت، تشکیل نظام جمهوری اسلامی پارلمانی، انتخابی و غیرمتمرکز است.
خبرگزاری باختر گزارش داده است که دستکم ۱۷ نفر در اثر سیلاب در ولسوالیهای شینواری و سیاهگرد ولایت پروان جان باختند و شماری هم ناپدید شدهاند. مقامهای طالبان گفتند ممکن است آمار تلفات افزایش یابد. دهها منزل مسکونی در اثر سیلاب تخریب و شاهراه پروان- بامیان هم بسته شده است.
از روز پجشنبه هفته گذشته ده ولایت افغانستان از جمله پروان و میدان وردک شاهد بارندگی و سیلاب بوده است.
شرفالدین مسلم، معین وزارت دولت در امور رسیدگی به حوادث طالبان روز شنبه به افغانستان اینترنشنال گفت که در دو روز گذشته ۱۳ نفر به شمول ۴ زن و ۵ کودک جان باختهاند.