وزارت تحصیلات عالی طالبان اعلام کرد که درسهای سمستر بهاری دانشجویان پسر در مناطق سرد سیر، ۱۵ حوت آغاز میشود. این وزارت در مورد شروع درسهای دانشجویان دختر اظهار نظر نکرده است. پیش از این، مقامات طالبان گفته بودند که ممنوعیت تحصیلات عالی دختران موقتی است.
وزارت تحصیلات عالی طالبان قبلاً دختران را از رفتن به دانشگاهها محروم کرده بود. این وزارت همچنین به دانشگاههای خصوصی دستور داده است در آزمون بهاری کانکور، دختران را ثبتنام نکنند.
این درحالیست که طالبان پس از تسلط بر افغانستان، دروازههای مکاتب دخترانه بالاتر از صنف ششم را بست.
با وجود درخواستهای بینالمللی و انتقادهای گسترده از طالبان، این گروه اعمال سیاستهای سخت گیرانه علیه زنان و محرومیت دختران از آموزش ادامه داده است.
دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان میگوید طی یک ماه، مکاتب و دانشگاهها در سرتاسر افغانستان باز میشوند، اما میلیونها دختر از آن محروم اند. یوناما روز سهشنبه در توییتی از طالبان خواست که همین اکنون برای حمایت از زندگی، معیشت و آینده در افغانستان اقدام کند.
یوناما ممنوعیت آموزش دختران را نقض حقوق بشر و «صدمه زدن به خود» توصیف کرده است.
طالبان با بازگشت دوباره شان به قدرت، مکاتب بالاتر از صنف ششم و دانشگاهها را به روی دختران بستند.
نهادهای حقوق بشری اقدامات طالبان را مصداق آپارتاید جنسیتی خوانده است.
گروه طالبان در چند روز گذشته عکسها و ویدیوهای زیادی از چهره جدید پل سوخته در غرب کابل، پس از جمعآوری معتادان نشر کرده است. یکی از این حرکتهای نمایشی، گذاشتن چند میز در وسط خیابان و قرار دادن کتابهایی بر روی میزهاست. طالبان نام این حرکت را نمایشگاه سه روزه کتاب گذاشتهاند.
یک کاربر توییتر گفته است قرار دادن میزهایی برای کتاب خواندن در وسط یک خیابان پر رفت و آمد، نشان میدهد که افراد طالبان چقدر با فرهنگ کتابخوانی بیگانهاند.
در ویدیوهایی که رسانههای تحت کنترل طالبان نشر کردهاند، با چند مرد مصاحبه شده که در وصف کتابخوانی و تاثیر آن بر رشد فرهنگ سخن میگویند؛ بعد هم مینشینند تا دوربین از آنها در حال کتابخواندن فیلم بگیرد.
در عکسهایی که از "نمایشگاه کتاب" طالبان در پل سوخته نشر شده، حدود ده زن هم در پشت میزها دیده میشوند.
این عکسها در حالی نشر میشود که گروه طالبان دختران بالاتر از ۱۳ سال را از ادامه آموزش منع کرده و بسیاری از زنان را خانهنشین کرده است.
کاربران شبکههای اجتماعی، با اشاره به برخورد سخت گروه طالبان با زنان و دختران در یک و نیم سال گذشته، این گروه را به دو رویی و خودنمایی متهم میکنند.
پل سوخته در غرب کابل، در سالهای گذشته محل تجمع دهها معتاد به مواد مخدر بوده است. شهرداری کابل در هفتههای اخیر این معتادان را از پل سوخته جمع کرد و دستی به سر و روی این محله کشیده است.
پل خوشبختی؟
چهره جدید پل سوخته، البته با استقبال عدهای مواجه شده است که حکومت قبلی را به فساد و بیتوجهی متهم میکنند.
یکی از کسانی که از چهره جدید پل سوخته (حتی پیش از تکمیل نوسازی آن) ذوقزده شده، یک یوتیوبر است که پل سوخته را "پل نیویورک" نامیده است. او میگوید: "پل سوخته پل نیویارک معرفی شده است، پل خوشبختیها، پل مقبول، پل زیبا...".
برخی کاربران شبکههای اجتماعی به همدیگر یادآوری میکنند که نباید فریب چند عکس خوشرنگ از پل سوخته را خورد و آن را نشانه آبادانی دانست.
به باور برخی کاربران، همانگونه که حضور چند زن در حال کتاب خواندن در وسط خیابان، نشانه توجه طالبان به فرهنگ کتابخوانی یا بهبود شرایط زنان نیست، رنگ و رخ جدید پل سوخته هم، نباید حملات انتحاری و مسلحانه سالهای پیش در این منطقه از غرب کابل را از یاد ببرد یا نگاهها را از فرمانهای زنستیزانه طالبان منحرف کند.
دبیرکل سازمان ملل میگوید که ۸۸ میلیون کودک دختر و پسر در جهان به دلیل درگیری، تاثیرات تغییرات اقلیمی و آوارگی از رفتن به مکتب محرومند. آنتونیو گوترش در کنفرانس تامین مالی حمایت بینالمللی برای آموزش در جنیوا گفت دهها میلیون کودک دیگر فقط به صورت پراکنده به آموزش دسترسی دارند.
دبیرکل سازمان ملل متحد در یک پیام ویدیویی تاکید کرد که هیچ کس نباید از فرصت یادگیری محروم شود. او خاطر نشان کرد که امروز ۲۲۲ میلیون کودک از آموزش مناسب برخوردار نیستند.
به گفته آقای گوترش، برای کمک به این کودکان، ۱۸ کشور و نهادهای خصوصی تخصیص ۸۲۶ میلیون دالر را در روز افتتاحیه کنفرانس حمایت بینالمللی از آموزش متعهد شدند.
دبیرکل سازمان ملل در این کنفرانس صندوق حمایت از آموزش سازمان ملل گفت که از زمان تاسیس آن در سال ۲۰۱۷، هشتاد و هفت هزار معلم را آموزش داده و به ۷ میلیون کودک در دسترسی به آموزش کمک کرده است.
سمیه فاروقی، سرگروه تیم رباتیک دختران افغانستان نیز در این کنفرانس با داستان دردناک خود در مورد آموزش در شرایط بحرانی در افغانستان گفت زمانی که طالبان قدرت را در آگست ۲۰۲۱ به دست گرفتند او مجبور به فرار از کشور شد در حالی که بسیاری از دوستانش در افغانستان به حال خود رها شدند.
این زن رباتساز ۲۰ ساله که اکنون به عنوان کنشگر حقوق زنان نیز فعالیت دارد گفت که دوستان او پس از ممنوعیت حضور در کلاس توسط طالبان، اکنون قادر به تحصیل نیستند.
کاپیتان تیم دختران رباتیک افغانستان به یوان نیوز گفته است: «وضعیت بسیار بدتر از آن چیزی است که در اخبار و رسانههای اجتماعی میبینید. هر روز از دوستانم پیامهایی دریافت میکنم که آنها بدون توجه به سن و بدون رضایت مجبور به ازدواج میشوند.»
او افزود: «من احساس مسئولیت عمیقی برای حمایت از خواهرانم که هنوز در افغانستان هستند، دارم. دیدن شرایط دشواری که آنها با آن روبه رو هستند، دلخراش است، اما این عزم من را برای مبارزه برای حقوق آنان و کمک به ساختن آیندهای بهتر برای همه زنان افغانستان تقویت میکند.»
سمیه فاروقی که اصالتاً اهل هرات افغانستان است، اکنون در دانشگاه علم و صنعت میسوری در امریکا در رشته مهندسی مکانیک تحصیل میکند.
رویترز گزارش داد که با ممنوعیت آموزش دختران، ثبتنام دختران در مدارس دینی افغانستان به صورت چشمگیری افزایش یافته است. منصور مسلم، مدیر یک مدرسه دینی در کابل به این خبرگزاری گفته است که با بسته شدن مکاتب دخترانه، تعداد دختران دانشآموز در این مدرسه ۴۰ درصد افزایش یافته است.
کارمندان یک مدرسه دینی در قندهار نیز به رویترز گفتند که تعداد دانشآموزان در این مرکز دینی در سال گذشته دو برابر شده و به حدود ۴۰۰ نفر رسیده است.
یکی از این دانشآموزان به رویترز گفته است: "میخواهم تحصیلم را تمام کنم. من میخواستم در آینده پزشک شوم، اما اکنون فکر میکنم غیرممکن است. اگر به مدرسه بیایید، فقط میتوانید معلم شوید."
طالبان پارسال دانشآموزان دختر را از ورود به مکاتب بالاتر از صنف ششم منع کردند.
این گروه با دستور دیگر در ماههای اخیر، مانع ورود دختران و زنان به دانشگاهها و موسسات تحصیلات عالی شدند.
گروه طالبان تنها چند روز پس از این تصمیم، طی فرمان دیگری زنان افغانستان را از کار در سازمانهای غیردولتی منع کرد.
بسیاری از سازمانهای امدادی مجبور شدند تا بسیاری از کمکهای اساسی را در بحبوحه بحران انسانی در افغانستان به حالت تعلیق درآورند.
عبدالمتن قانعی، سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان به رویترز گفته است که طالبان مخالف تحصیلات متوسطه و عالی دختران نیست.
او مانند دیگر مقامات طالبان، مواردی چون مشکل شرعی در آموزش مختلط و عدم رعایت حجاب مد نظر طالبان از سوی دختران و نبود همراهی محرم را از دلایل بسته ماندن مکتبهای دخترانه عنوان کرده است.
این مقام طالبان گفته است که مدرسههای دینی برای دختران در هر سنی باز است.
افرادی که در ۱۰ ولایت افغانستان با رویترز مصاحبه کرده، گفتهاند مراجعه دختران به مدارس دینی اغلب به خاطر آموزش، دوستیابی و خروج از خانه صورت میگیرد.
دولت پیشین افغانستان در ابتدای سال ۲۰۲۱ از ثبت حضور ۵ هزار مدرسه دینی در کشور خبر داد.
مطابق با این آمار، در مجموع حدود ۳۸۰ هزار شاگرد در این مدارس ثبتنام کرده بودند که حدود ۵۵ هزار تن آنان را زنان تشکیل میدادند.
اشلی جکسون، یکی از مدیران مرکز پژوهش درباره گروههای مسلح به رویترز گفته است در حالی که مدارس دینی نمیتواند جای مکتب رسمی را بگیرد، اما یکی از آخرین راههای یادگیری برای دختران و زنان باقی مانده است.
او افزود: «گزینهها برای تحصیل زنان در حال از بین رفتن هستند. بیاعتمادی عمیقی نسبت به بخش آموزش رسمی علیرغم شمولیت آموزشهای دینی در مکاتب وجود دارد.»
چهار مقام طالبان که به دلیل حساسیت موضوع حاضر به افشای هویتشان نشدند به رویترز گفتهاند که از آموزش دختران حمایت میکنند و دستور ممنوعیت آموزش دختران از سوی هبتالله آخندزاده، رهبر مخفی طالبان و مشاوران نزدیک به او گرفته شده است.
مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان در خطبههای نماز جمعه بار دیگر به طالبان توصیه کرده است که «حتی برای یک روز هم راه علمآموزی زنان را نگیرید.» این روحانی ایران همچنین از طالبان خواست که از «اقوام و مذاهب دیگر در حکومت خود استفاده کنند و شایستهگان را روی کار بیاورند.»
مولوی عبدالحمید گفت که انتقادهایش از طالبان «سازنده» است.
او پیش از این نیز از طالبان خواسته بود ممنوعیت آموزش دختران را لغو کند.
امام جمعه اهل سنت زاهدان همچنین خطاب به طالبان گفت که حمایتهای پیشی او از این گروه، به دلیل این بوده که جهاد هر کشوری را علیه نیروهای «اشغالگر» حق میداند و معتقد است هیچ کشوری، اسلامی یا غیر اسلامی اجازه ندارد در خاک دیگران وارد شده و در سرنوشت آنها دخالت کند.
مولوی عبدالحمید ادامه داد: «حمایت ما از طالبان معنوی بود و برایشان دعا کردیم و این جهاد را حق میدانستیم. امروز هم که طالبان بر این کشور حاکم شدند و حکومت اسلامی تشکیل دادند، به آنها توصیه میکنم حتی برای یک روز هم راه علمآموزی زنان را نگیرید، اجازه بدهید زنان با حفظ شرایط اسلامی درس بخوانند.»
این روحانی اهل سنت ایران افزود که او به «انتقاد سازنده» معتقد است و «طالبان بدانند که ما دشمن نیستیم، ما خیرخواهیم.»
امام جمعه اهل سنت زاهدان گفت: «من میدانم که طالبان در فکر اند که جلوی آموزش زنان و دختران به دانشگاه باز باشد، ولی میخواهند شرایط را مساعد کنند.»
با این حال، او میگوید نباید حتی یک روز جلوی آموزش دختران را گرفت، «اگر مفاسد هم وجود داشته باشد، باید مفاسد را اصلاح کنید.»
طالبان با بازگشت دوباره شان به قدرت، محدودیتهای گستردهای بر زنان وضع کرده است.
این گروه مکاتب بالاتر از صنف ششم و دانشگاهها را به روی دختران بسته است.
بسیاری از کشورهای اسلامی به اضافه سازمان همکاری اسلامی تصمیم طالبان به ممنوعیت آموزش دختران را محکوم کردهاند.