خداحافظی‌ یک سفیر

اس‌اندپی گلوبل روز دوشنبه به نقل از منابع بلندپایه نزدیک به صنعت نفت اوزبیکستان گزارش داد که توافقنامه‌ای میان طالبان و اوزبیکستان امضا شده است.

به گفته این منبع، «نفت خام افغانستان از بندر حیرتان از طریق رودخانه آمودریا و با استفاده از واگن‌های ریلی متعلق به شرکت سانِگ به اوزبیکستان منتقل خواهد شد.»

این منبع افزود که ارسال نفت خام از پیش آغاز شده و مذاکرات شامل توافق بر سر ۱۰۰ هزار تن نفت خام بوده است، هرچند حجم نهایی توافق شده هنوز روشن نیست.

افغانستان از مدت‌ها پیش مقادیر کمی نفت در حوضه آمودریا در شمال کشور تولید کرده است. اما توانایی پالایش نفت خام را نداشته و به‌طور عمده به سوخت از کشورهای همسایه مانند ترکمنستان، ایران و اخیراً قرقیزستان وابسته بوده است.

بر اساس آمارها، قرقیزستان در نیمه اول سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۵ میلیون لیتر سوخت به افغانستان صادر کرده است.

پس از سرنگونی حکومت قبلی تحت حمایت امریکا در سال ۲۰۲۱، طالبان با اوزبیکستان، ترکمنستان، قزاقستان و قرغیزستان و روسیه روابط نزدیکی برقرار کرده‌است.

روسیه نیز بخشی از نیازمندی‌های نفتی افغانستان را تامین می‌کند و شرکت‌های روسی تلاش دارند با دور زدن تحریم‌های غرب فروش نفت خود را افزایش دهند.

سعید هاشمی، تحلیلگر شرکت ایرانی آروین انرژی گفت که افغانستان در یک بحران انرژی طولانی‌مدت قرار داشته است که احتمالاً به دلیل مشکلات اخیر تامین سوخت در ایران بدتر شده است.

هاشمی برآورد کرده که دیزل جنراتورها حدود یک سوم برق پایتخت کابل و قندهار را تامین می‌کند. او افزود که روزانه چندین میلیون لیتر با یارانه‌های دولتی از مرزهای ایران به خارج از کشور قاچاق می‌شود.

پالایشگاه فرغانه تنها پالایشگاه در اوزبیکستان است که توان فنی پالایش نفت خام افغانستان را دارد و این تاسیسات دوران شوروی به‌طور خاص برای انواع مختلف نفت خام طراحی شده است.

عبدالله عارف‌اوف، نخست‌وزیر اوزبیکستان، ۲۷ اسد به کابل آمد و قراردادهایی به ارزش ۲.۵ میلیارد دالر را با طالبان امضا کرد.

دفتر معاون اقتصادی رئیس‌الوزرای طالبان اعلام کرد که ۱۲ تفاهمنامه به ارزش ۱.۴ میلیارد دالر در زمینه سرمایه‌گذاری و ۲۳ تفاهمنامه به ارزش ۱.۱ میلیارد دالر در بخش تجارتی امضا شده است.

اوزبیکستان اخیرا دیپلومات طالبان را به عنوان کاردار در سفارت افغانستان در تاشکند پذیرفته است.

رینا امیری پایان آزار جنسیتی و احترام به حقوق افغان‌ها را هدف مشترک برای آینده افغانستان دانست.

نماینده ویژه امریکا در امور زنان افغانستان روز دوشنبه، این اظهارات را به مناسبت پنجاه‌وهفتمین نشست شورای حقوق بشر درباره وضعیت افغانستان بیان کرد.

در این نشست کشورها از قانون امر به معروف طالبان شدیداً انتقاد کردند. نماینده آلمان گفت که وضعیت حقوق بشر در افغانستان وخیم است و هیچ تغییری نکرده است.
امیری پیش از این نیز گفته بود که هرگونه عادی‌سازی روابط با طالبان مشروط به پایان دادن به سیاست‌های افراطی این گروه علیه زنان باشد.

او هفته گذشته در گفت‌وگو با روزنامه هیل گفت که سیاست‌های زن‌ستیزانه‌ طالبان، همچون دور نخست حاکمیت این گروه، در نهایت به طرد طالبان خواهد انجامید.

به تازگی برخی کشورها از جمله امارات متحده عربی، متحد امریکا در خاورمیانه، نماینده طالبان را به عنوان سفیر و سرپرست سفارت افغانستان پذیرفتند.

منابع از خوست به بخش پشتوی افغانستان اینترنشنال گفتند که این درگیری‌ها حوالی ساعت یک امروز در سرحد، در ولسوالی زازی‌میدان این ولایت رخ داده است.

منابع گفتند این درگیری‌ها پس از آن آغاز شد که طالبان در حال ساخت تاسیسات در خاک خود بودند که مورد حمله نیروهای مرزی پاکستان قرار گرفتند.

این دومین درگیری طالبان و پاکستانی‌ها در سه روز گذشته است. روز شنبه، ۱۷ سنبله دو طرف درگیری خونینی در مرز دو کشور در ولایت خوست داشتند. طالبان و پاکستان درباره این درگیری اظهارنظر نکردند اما منابع گفتند دستکم هشت عضو طالبان کشته شدند و ۵ نفر در یک پاسگاه امنیتی پاکستان زخم برداشتند.

منابع در خیبرپختونخوا نیز درگیری مرزی روز دوشنبه را تایید کردند و گفتند که هر دو طرف از سلاح‌های سنگین استفاده کردند.

ظاهراً، نیروهای هوایی پاکستان نیز در منطقه حضور داشته و پروازهایی انجام داده‌است.

منابع در خوست گفتند که به دلیل درگیری‌های چند روز گذشته، مردم محلی خانه‌های خود را ترک کرده‌اند.

در بیانیه‌ای که وزارت خارجه امریکا روز دوشنبه منتشر کرد، آمده است که یک روز پیش از سقوط حکومت افغانستان، انتونی بلینکن، وزیر خارجه امریکا، با اشرف‌غنی تماس تلفنی داشت.

غنی در این گفت‌وگو اظهار کرده بود که تا «دم مرگ» می‌جنگد و اجازه نمی‌دهد کشورش به دست طالبان بیافتد، اما روز بعد از افغانستان بیرون شد.

جمهوری‌خواهان کانگرس می‌گویند که خروج بدون قید و شرط امریکا زمینه سقوط دولت پیشین افغانستان را مساعد کرد. مایکل مکال، رئیس کمیته روابط خارجی روز گذشته به شبکه سی‌بی‌اس گفت حکومت بایدن با توجه به شرایط افغانستان از این کشور خارج می‌شد.

وزارت خارجه امریکا افزود که حکومت افغانستان تا ۶ اگست ۲۰۲۱ تمام ولایات را تحت کنترول داشت، اما در طول یک هفته ولایات به سرعت سقوط کردند و در ۱۵ اگست با فرار اشرف غنی، طالبان وارد کابل شدند.

وزارت خارجه امریکا با گزارش کانگرس موافق است که موافقتنامه دوحه به پیروزی طالبان کمک کرد. وزارت خارجه، این موافقنامه را معیوب خواند. زیرا، مذاکرات میان افغان‌ها را مختل کرده و «طالبان را در قوی‌ترین موقعیت خود در ۲۰ سال اخیر قرار داد.»

وزارت خارجه امریکا با استناد به اظهارات جنرال مکنزی، فرمانده سنتکام، بیان کرد که «امضای توافق دوحه تاثیر بسیار منفی بر دولت افغانستان و نیروهای نظامی آن داشت.»

این وزارتخانه به تبعات خروج نیروهای امریکایی از افغانستان نیز پرداخت و گفت که تصمیم به خروج از افغانستان «آسان» نبود و حکومت بایدن آن را از حکومت ترامپ به‌ میراث برده‌ بود.

کانگرس امریکا بایدن را متهم کرده که بدون توجه به مشورت‌های نظامی و نهادهای امریکایی به‌دلایل شخصی تصمیم به خروج از افغانستان گرفته است. با این حال، وزارت خارجه امریکا تاکید کرد که رئیس‌جمهور بایدن بر اساس منافع مردم امریکا، به طولانی‌ترین جنگ این کشور پایان داد.

این وزارتخانه کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان را به ارائه اطلاعات نادرست، سیاسی و مبتنی بر حدس و گمان متهم کرد و گفت: «اطلاعات نادرست درباره نقش و تلاش‌های وزارت خارجه موجب شده تا شهرت کارکنان غیرسیاسی و فداکار آن لکه‌دار شود.»

کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا به ریاست مایکل مکال، پس از دو سال تحقیق گزارش طولانی خود را درباره خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و پیامدهای آن منتشر کرد.

در این گزارش گفته شده که بایدن بدون مشورت با نهادهای امریکایی و با توحه به منافع سیاسی خود تصمیم به خروج از افغانستان گرفت.

در گزارش گفته شده که حکومت بایدن در زمان خروج امریکا از افغانستان، تصمیم تخلیه غیرنظامیان از این کشور را بسیار دیر گرفت.

همچنین بر اساس این گزارش، حکومت امریکا در برقراری ارتباط بین وزارتخانه‌ها در واشنگتن و مقامات در افغانستان ناکام ماند.

به دنبال انتشار این گزارش کاخ سفید نشست خبری برگزار کرد و گفت که گزارش جدید نکته‌ای تازه به گزارش اولیه کمیته نمی‌افزاید.

جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید گفت که گزارش کمیته یک‌جانبه است.

او گفت که حکومت ترامپ در حالی توافقنامه را با طالبان امضا کرد و متعهد به خروج از افغانستان از جمله پایگاه بگرام شد که حکومت اشرف غنی بی نهایت ضعیف شده بود و طالبان در اوج قدرت خود قرار داشتند.

کربی افزود که حکومت ترامپ پنج هزار جنگجوی طالبان را از زندان آزاد کرد.

او خروج امریکا از افغانستان را مسئولانه و مطابق برنامه حکومت ترامپ خواند.

رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا در واکنش به اظهارات کربی گفت که هیچ یک از مقام‌های امریکایی بابت خروج و وضعیت پس از آن توبیخ نشده است.

او روز دوشنبه در صفحه خود در اکس نوشت: «در حالی‌که سایر متحدان ناتو مقامات را به دلیل فاجعه در افغانستان برکنار یا توبیخ کردند، حتا یک مدیر حکومت بایدن و هریس مواخذه نشده‌است.»

او افزود: «در واقع بسیاری از آنها ارتقا یافته‌اند.»

جمهوری‌خواهان باور دارند که در جریان آشفته خروج امریکا ۱۳ سرباز این کشور در افغانستان کشته شد و بسیاری از متحدان امریکایی مانند مترجمان و همکاران سابق ارتش، در افغانستان جا ماندند.

مایکل مکال گفت که برنامه خروج ترامپ بر اساس شرایط افغانستان و تعهد طالبان به موافقتنامه دوحه بود.

او در گزارش خود گفت که پس از خروج امریکا، افغانستان دوباره به محل فعالیت گروه های تروریستی تبدیل نشده است.