سفارت ایران می‌گوید طالبان با بازگشت مهاجرین فاقد مدرک موافقت کرده است

حمید نوری، فرمانده انتظامی زاهدان چهارشنبه، ۱۵ حوت به رسانه‌ها گفت طرح بازداشت و اخراج مهاجران فاقد مدرک اقامت در اولویت دستور کار نیروهای امنیتی سیستان و بلوچستان قرار دارد. او گفت این طرح برای «افزایش احساس امنیت عمومی و رضایت شهروندان» به اجرا درامده است.

پیش از این، علی اکبر حبیبی‌فر فرمانده انتظامی شهرستان زابل استان سیستان بلوچستان ایران گفته بود نیروهای امنیتی در یک هفته گذشته ۱۷۲ مهاجر افغان فاقد مدرک را بازداشت کرده‌اند. این مقام جمهوری اسلامی گفت مهاجران افغان برای اخراج به نهادهای مربوط تحویل داده شدند.

این در حالی است که جمهوری اسلامی اخیرا روند بازداشت و اخراج مهاجران افغان را به شدت افزایش داده است. بر اساس قوانین جدید جمهوری اسلامی، اجاره دادن خانه به مهاجران فاقد مدرک اقامت و به کارگیری این گروه از مهاجران جرم پنداشته شده است. با این حال، دولت ایران تنها در سال جاری بیش از یک میلیون ۲۰۰ هزار مهاجر افغان را به افغانستان بازگردانده است.

سازمان ملل متحد گفته است که تعداد ۱۲۴۵ افغان در ماه جنوری در سراسر پاکستان دستگیر یا بازداشت شدند که بیش از دو برابر مدت مشابه سال گذشته است.

این در حالی است که به گفته سازمان ملل بین‌المللی مهاجرت (IOM)، شمار زیادی از افرادی که بازداشت و اخراج شده‌اند دارای اسناد مهاجرت هستند،‌ به این معنی که آنها به عنوان افرادی که نیاز به حمایت بین‌المللی دارند شناخته می‌شدند.

بی‌بی‌سی نیوز در گزارشی از وضعیت مهاجران افغان در پاکستان از قول سازمان ملل می‌گوید که اسلام‌آباد، پایتخت و شهر همجوار آن راولپندی شاهد افزایش اخراج، دستگیری و بازداشت افغان‌ها است.

بر اساس این گزارش،‌ افغان‌ها زندگی‌شان آکنده از ترس دائمی و یورش‌های تقریبا روزانه پولیس به خانه‌هایشان است.

بسیاری از افغان‌ها گفتند که روند دریافت ویزا دشوار است. برخی افرادی که با بی‌بی‌سی‌ صحبت کرده‌اند از جمله خانواده نبیله‌ی ۱۰ ساله (اسم مستعار) بر این باورند که تنها یک گزینه دارند: مخفی شدن. حامد، پدر نبیله قبل از سقوط افغانستان به دست طالبان در سال ۲۰۲۱ در اردوی ملی افغانستان خدمت می‌کرد. حامد در توصیف شب‌های بی‌خوابی‌اش پیش خبرنگار بی‌بی‌سی، اشک ریخته است.

او گفت: «من به کشورم خدمت کرده‌ام و اکنون بی‌فایده هستم. این شغل مرا محکوم به فنا کرده است.»

خانواده حامد بدون ویزا هستند و در لیست اسکان مجدد نیستند. آنها به خبرنگار بی‌بی‌سی گفتند که آژانس پناهندگان سازمان ملل به تماس‌های تلفنی آنها پاسخ نداده است.

نبیلا در واکنش به اقدامات فزاینده پولیس پاکستان برای بازداشت و اخراج افغان‌ها می‌گوید که آنها نباید مجبور به ترک پاکستان شوند. او به بی‌بی سی گفت: «افغان‌ها را از خانه‌هایشان بیرون نکنید، ما به انتخاب خود اینجا نیستیم، ما مجبوریم اینجا باشیم.»

اما پاکستان عضو کنوانسیون پناهندگان نیست و قبلاً گفته بود که افغان‌های ساکن در این کشور را به عنوان پناهنده به رسمیت نمی‌شناسد.

حکومت پاکستان گفته است که سیاست‌هایش تمام اتباع خارجی غیرقانونی را هدف قرار می‌دهد و ضرب‌الاجل تعیین شده برای خروج آنها نزدیک است. ۳۱ ماه جاری (مارچ) برای افراد فاقد ویزا و ۳۰ جون برای کسانی که نامه اسکان مجدد دارند تعیین شده است.

در میان کسانی که در معرض اخراج از پاکستان قرار دارند، افرادی هستند که برای نیروهای بین‌المللی در افغانستان کار کرده‌اند. بعضی خانواده‌هایی که بی‌بی‌سی با آن‌ها در کمپ حاجی در اسلام‌آباد صحبت کرده گفته‌اند که در مراحل پایان کار برنامه اسکان مجدد امریکا بوده‌اند. اما تعلیق برنامه اسکان مجدد از سوی دونالد ترامپ «اخرین امید» آنها را از بین برده است.

با این حال، یک سخنگوی سفارت امریکا در اسلام‌آباد به بی‌بی‌سی گفته که «در ارتباط نزدیک» با حکومت پاکستان «درباره وضعیت افغان‌هایی است در مسیرهای اسکان مجدد ایالات متحده» قرار دارند.

اداره طالبان قبلا به بی‌بی‌سی گفته بود که همه‌ افغان‌هایی که به افغانستان برمی‌گردند می‌توانند «بدون هیچ ترسی در کشور زندگی کنند.» طالبان ادعا می‌کند که این پناهندگان «مهاجران اقتصادی» هستند.

اما گزارش سازمان ملل در سال ۲۰۲۳ تضمین‌های طالبان را مورد تردید قرار داد. این گزارش نشان داد که صدها نفر از مقام‌های دولتی سابق و نیروهای مسلح علیرغم عفو عمومی کشته شده‌اند.

پاکستان در یک سال گذشته و با افزایش تنش با طالبان در افغانستان اخراج مهاجران افغان را شدت بخشید.

طبق گزارش بی‌بی‌سی، از سپتامبر ۲۰۲۳، زمانی که پاکستان طرح بازگرداندن اتباع خارجی غیرقانونی از این کشور را آغاز کرد، تا اکنون ۸۳۶ هزار و ۲۳۸ نفر به افغانستان بازگردانده شده‌اند.

او در جریان بازدید از اردوگاه مهاجران در مشهد گفت که شماری از افغان‌هایی که با مجوز وارد ایران می‌شوند پس از پایان مدت ویزایشان، از این کشور خارج نمی‌شوند.

در ماه‌های اخیر مدیر کل اتباع و مهاجران خارجی استانداری خراسان رضوی گفت که روزانه حدود سه هزار مهاجر افغان پس از بازداشت از مرز دوغارون اخراج می‌شوند.

استاندار خراسان رضوی تاکید کرده است که ورود افغان‌های دارای مجوز قانونی در ایران هم قابل تامل است. به باور او افغان‌هایی که می‌خواهند قانونی وارد ایران شوند باید برای هدف مشخصی بیایند. او افزود «اگر می‌خواهد نیروی کار باشد، باید ویزای کار داشته باشد، اگر در قالب گردشگری می‌خواهد وارد شود، باید در قالب یک تور یا سازمان بیاید.»

استاندار خراسان رضوی به رسانه‌های ایرانی گفت که باید امیدوار بود تا وضعیت افغانستان به لحاظ اجتماعی و اقتصادی بهتر شود تا تردد‌ها کاهش یابد.

او همچنین گفت «ما علاقه‌مند هستیم در مرز افغانستان شرایطی را فراهم کنیم که به لحاظ اقتصادی زمینه سرمایه‌گذاری‌های مشترک ایجاد شود تا حتی نیروی کاری که از افغانستان وارد می‌شود، در آن مناطق اقامت داشته باشد.»

به گزارش رسانه‌های ترکیه، گارد ساحلی این کشور این پناهجویان را که قصد داشتند به‌گونه «غیرقانونی» از ترکیه به اروپا مهاجرت کنند، شناسایی کرده‌ است.

طبق گزارش‌ها، این پناهجویان پس از تکمیل معاینات صحی، به مراکز نگهداری و اخراج مهاجرین در شهر ایزمیر منتقل شده‌اند. پولیس اعلام کرد که اقدامات لازم در خصوص این رویداد آغاز شده است.

عملیات شناسایی و بازداشت پناهجویان بدون اسناد اقامت معتبر در سراسر ترکیه همچنان ادامه دارد. پولیس این کشور روز دوشنبه نیز ۲۰ پناهجوی افغان را در شهر ساکاریا بازداشت کرد.

رسانه‌های ترکیه روز یکشنبه گزارش دادند که ساکنان محله اکیازی حضور این پناهجویان افغان را به پولیس اطلاع داده و نیروهای امنیتی این افراد را بازداشت کردند.

این پناهجویان پس از تکمیل مراحل اداری، برای اخراج به افغانستان ابتدا به اداره مهاجرت و سپس به مرکز اخراج اتباع خارجی در شهر ساکاریا منتقل شده‌اند.

عملیات شناسایی و بازداشت پناهجویان بدون اسناد اقامت معتبر در سراسر ترکیه همچنان ادامه دارد و تاکنون صدها پناهجوی افغان را بازداشت و به افغانستان برگردانده است. علاوه بر بازداشت فزاینده پناهجویان خارجی به‌ویژه پناهجویان افغان در ترکیه، گزارش‌های مبنی بر رفتار خشونت‌آمیز پولیس ترکیه با پناهجویان افغان نیز منتشر شده است.