تاجران محلی به روزنامه پاکستانی دان گفتند نقص فنی در دستگاه اسکن باعث شده واردات کالا از افغانستان از طریق تورخم بهطور موقت متوقف شود. به گفته این افراد، مسئولان مرزی طالبان و پاکستان تنها به موترهای خالی که در طرف افغانستان گیر افتاده بودند، اجازه ورود به پاکستان را میدادند.
منابع رسمی درباره این خبر هنوز چیزی نگفتهاند و هنوز مشخص نیست مشکلی که روز سهشنبه در دستگاه اسکن گمرک بروز کرد، هنوز برطرف شده است یا نه.
گذرگاه تورخم در هفته سوم فبروری بهدلیل اختلافات بر سر ساخت یک پوسته بازرسی از سوی طالبان در مرز بسته و باعث شد هزاران لاری در دو سوی این گذرگاه گیر بمانند.
بازرگانان محلی به این روزنامه گفتند که از زمان بازگشایی مرز این دومین بار است که دستگاه اسکن دچار نقص شده و باعث توقف واردات زغال سنگ، سنگ صابون، میوههای تازه و خشک از افغانستان به پاکستان میشود.
این بازرگانان ادعا کردند که با وجود خطاهای مکرر در دستگاه اسکن، ماموران گمرکی، هشت هزار روپیه از هر وسیله نقلیه اعم از بار و خالی دریافت میکنند.
سخنگوی وزارت خارجه طالبان روز پنجشنبه اعلام کرد، محمدرضا بهرامی، مدیرکل آسیای جنوبی وزارت خارجه ایران با امیرخان متقی، وزیر خارجه این گروه در کابل دیدار کرد. به گفته حافظ ضیا احمد، دو طرف درباره «تحولات اخیر، آب و وضعیت مهاجران افغان» در ایران گفتوگو کردند.
او آقای بهرامی را «مشاور وزیر خارجه ایران» توصیف کرد. خبرگزاری ایرنا در دلو ۱۴۰۳ گزارش داد که عباس عراقچی، بهرامی را به عنوان مدیرکل آسیای جنوبی وزارت امور خارجه منصوب شد.
بهرامی تجربه دو دوره سفارت در افغانستان را در کارنامه خود دارد.
ضیا احمد در صفحه اکس نوشت که در این دیدار علیرضا بیکدلی، سرپرست سفارت جمهوری اسلامی در کابل نیز حضور داشت.
سخنگوی وزارت خارجه طالبان این دیدار را فصل جدیدی در روابط جمهوری اسلامی با طالبان توصیف کرده و گفته است که امیر خان متقی روابط طالبان با جمهوری اسلامی را رو به رشد خواند و تاکید کرد که هر دو طرف از فرصتهای موجود نهایت استفاده را ببرند.
ضیا حمد افزود که آقای بهرامی نیز «به نوبت خود از آخرین دیدار عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران به کابل یاد کرده و از آن سفر به عنوان «مرحله جدیدی از روابط دوجانبه یاد و تاکید کرد که هر دو کشور میتوانند به خوبی امور دوجانبه را مدیریت کنند».
سفارت جمهوری اسلامی ایران هنوز درباره سفر مدیر کل آسیای جنوبی وزارت خارجه ایران به کابل چیزی نگفته است.
نوذر نعمتی، جانشین فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی، گفت که انسداد و دیوارکشی مرزی با افغانستان از شتاب خوبی برخوردار است. او گفت انسداد، صرف دیوارکشی و جدار مرزی نیست، بلکه مجموعهای از مولفههاست که همزمان در حال اجرا است.
نوذر نعمتی پنجشنبه، ۱۴ حمل به رسانهها گفت انسداد مرز مشترک با افغانستان بر عهده نیروهای زمینی این کشور است. به گفته او، فرایند انسداد مرز از استان خراسان رضوی آغاز به استانهای جنوبی و قسمتهایی از سیستان و بلوچستان ختم میشود.
جانشین فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی گفت: «اولویت مرز با خراسان رضوی است و همه کارگاههای ما در این استان در جوار مرز افغانستان استقرار یافته و اقدامات مربوط به انسداد را پیگیری میکنند».
این مقام ارتش جمهوری اسلامی همچنین از آمادگیهای رزمی این نیروی زمینی خبر داد و گفت این نیروها در کمتر از یک ماه، چهار رزمایش را در شمالشرق، غرب و جنوبشرق ایران انجام داده است.
یک فرمانده نیروی مرزی ایران در ۱۲ جدی گفته بود که مرزهای این کشور با افغانستان به طور شبانه روزی با استفاده از تجهیزات الکترونیکی هوشمند رصد و کنترول میشود. علی کریمی همچنین گفته بود در کار دیوارکشی در مرز دو کشور پیشرفت زیادی شده است.
صادق نوری، جانشین قرارگاه شمال شرق نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی در اواخر ماه جدی اعلام کرد که ۷۵ کیلومتر از کار دیوار مرزی افغانستان و ایران تکمیل شده است.او گفت است که این دیوار سمنتی چهار متر ارتفاع دارد.
با وجود روابط نزدیک ایران با طالبان، جمهوری اسلامی از نفوذ گروههای تروریستی و قاچاقچیان مواد مخدر از خاک افغانستان نگران است. علاوه بر این، موج ورود پناهجویان افغان نیز یکی از نگرانیهای جدی ایران به شمار میرود. مقامات جمهوری اسلامی اعلام کردهاند که در حدود هزار کیلومتر مرز این کشور با افغانتسان و بخشی از مرز با پاکستان را دیوارکشی و مسدود میکنند.
جیونیوز روز پنجشنبه به نقل از وزارت داخله پاکستان گزارش داد که این کشور عملیات گستردهای را برای بازداشت و اخراج افغانهای فاقد مدارک قانونی در سراسر پاکستان آغاز کرده است. پاکستان روند بازداشت و اخراج مهاجران افغان را بهدلیل تعطیلات عید فطر به تاخیر انداخته بود.
طاهر خان، خبرنگار پاکستانی نیز گزارش داد که که ۶۰ تبعه افغان در اسلامآباد و راولپندی بازداشت شدهاند. او در اکس نوشت که مقامات پاکستان مرحله دوم بازگشت پناهجویان افغان دارای کارت ایسیسی را روز پنجشنبه، چهاردهم حمل، آغاز کرده است.
حکومت پاکستان تعداد کل مهاجران افغان را سه میلیون نفر اعلام کردهه و گفته آنها امسال طبق برنامه اخراج اتباع خارجی غیرقانونی، به افغانستان بازگردانده خواهند شد.
اتباع افغان مقیم پاکستان شامل چهار دستهاند. دسته اول شامل اتباع افغان است که به دلیل بیثباتی در افغانستان به پاکستان گریختند و وضعیت رسمی پناهندگی دریافت کردند. پاکستان برای این پناهندگان که رقم آن حدود ۱.۳ میلیون نفر اعلام شده، کارت پیاوآر صادر کرده است. این کارتها تنها یک بار صادر شدند و بهطور دورهای تمدید میشوند که اعتبار فعلی آنها تا ۹ سرطان ۱۴۰۴ است.
دسته دوم شامل اتباع افغان است که کارت شهروندی افغان (ایسیسی) دریافت کردهاند. حدود ۸۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۱۶ این کارت را دریافت کردند و اکنون در معرض اخراج قرار دارند.
دسته سوم شامل اتباع افغان است که پس از تسلط طالبان در سال ۱۴۰۰ به پاکستان گریختند.
دسته چهارم شامل اتباع افغان بدون مدرک است که هیچ یک از مدارک فوق را ندارند. این گروه همچنین شامل افرادی میشود که در پاکستان ازدواج کرده و کارتهای هویت جعلی دریافت کردهاند.
حکومت پاکستان پس از تصمیم برای اخراج مهاجران افغان، ۵۴ اردوگاه برای اسکان موقت آنان در سراسر کشور ایجاد کرده است. این اردوگاهها شامل ۴۳ کمپ در ایالت خیبر پختونخوا، ۱۰ کمپ در پنجاب و یک کمپ در بلوچستان است.
این اردوگاهها خدماتی مانند غذا، سرپناه، آموزش ابتدایی و مراقبتهای بهداشتی ارائه میدهند، اما سازمانهای حقوق بشری درباره شرایط آنها ابراز نگرانی کردهاند.
اقدامات حکومت پاکستان موجب نگرانی گسترده در میان مهاجران افغان شده است، بسیاری از آنها دههها در پاکستان زندگی کردهاند و اکنون از اخراج ناگهانی میترسند.
سازمان ملل و گروههای حقوق بشری درباره بازگرداندن اجباری مهاجران ابراز نگرانی کرده و از پاکستان خواستهاند به قوانین بینالمللی پایبند باشد.
همچنین، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل تأکید کرده است که بازگرداندن مهاجران افغان باید بهصورت داوطلبانه و با عزت انجام شود.
قیصرخان افریدی، سخنگوی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در پاکستان در گفتوگو با جیونیوز هشدار داد که وضعیت رو به وخامت حقوق بشر در افغانستان، بازگشتکنندگان را در معرض خطرات جدی قرار میدهد.
هرچند حکومت طالبان از بازگشت مهاجران افغان استقبال کرده است، اما این گروه نیز خواهان بازگشت تدریجی و طالبانه است.
سیانان به نقل از مقامات امریکایی دخیل در مذاکرات با طالبان نوشت که این گروه تلاشهای خود برای جلب رضایت ترامپ را افزایش داده است. به گفته این مقامات، طالبان برای برقراری روابط رسمی با دولت ترامپ و ایجاد دفتر سیاسی این گروه در امریکا، تلاش میکند.
شبکه خبری سیانان روز پنجشنبه، ۱۴ حمل نوشت که در دو ماهی که از ریاستجمهوری دونالد ترامپ میگذرد، طالبان تلاشهای خود را برای جلب نظر دولت ترامپ شدت بخشیده است.
با وجود تلاشهای طالبان، منابع آگاه از جریان مذاکرات امریکا با طالبان به سیانان گفتهاند که ایالات متحده همچنان طالبان را یک سازمان تروریستی میشناسد.
یک مقام امریکایی مذاکرات دولت ترامپ با طالبان را مقدماتی خوانده و گفته است: «مسیر مثبتی وجود دارد و اگر آنها در این مسیر حرکت کنند، ما نیز همین کار را خواهیم کرد.»
این مقام امریکایی همچنین گفت: «احتمال تحولات منفی را هم نباید نادیده گرفت» و تأکید کرده است که عادیسازی روابط در آینده نزدیک قابل انتظار نیست.
طبق این گزارش، مقامهای طالبان ماه گذشته در گفتوگو با هیئت امریکایی که به رهایی یک گروگان امریکایی از زندان طالبان منجر شد، بار دیگر موضوع به رسمیت شناخته شدن این گروه به عنوان حکومت رسمی افغانستان را مطرح کردهاند.
به گفته این مقام امریکایی و یک فرد دیگر که در جریان این مذاکرات بوده است، طالبان همچنین درخواست گشایش یک دفتر در امریکا را مطرح کرده است. طالبان هدف از ایجاد این دفتر را رسیدگی به امور مربوط به افغانها دانسته است.
پس از سفر هیئت امریکایی به کابل، سخنگوی طالبان گفت که این گروه از حکومت امریکا درخواست کرده است که سفارت افغانستان در واشنگتن را به طالبان تحویل بدهد و سفارت امریکا در کابل نیز بازگشایی شود. ذبیحالله مجاهد گفت که این گروه منتظر پاسخ هیئت امریکایی است.
بیشتر بخوانید: مجاهد میگوید در دیدار با هیئت امریکایی خواهان تحویل گرفتن سفارت افغانستان در واشنگتن شدند | افغانستان اینترنشنال
به گزارش سیانان، مقامات طالبان پیشنهاد دادند که این دفتر لزومی ندارد سفارت باشد و میتواند در مکانی خارج از واشنگتن تأسیس شود.
برقراری روابط دیپلوماتیک رسمی با طالبان تحولی اساسی در روابط امریکا و افغانستان محسوب میشود.
ترامپ در آخرین سال از دوره نخست ریاستجمهوری خود با طالبان توافقنامه دوحه را امضا کرد که بر اساس آن، تمامی نیروهای امریکایی در سال ۲۰۲۱ از افغانستان خارج شدند. با خروج نیروهای امریکایی، حکومت افغانستان سقوط کرد و امریکا و کشورهای غربی سفارتخانههای خود را در کابل بستند.
پس از آزادی جورج گلزمن، مکانیک امریکایی، هم طالبان و هم زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین ترامپ برای افغانستان، که برای آزادی او به کابل رفت، این اقدام را یک «نشانه حسن نیت» توصیف کردند.
آزادی گلزمن با میانجیگری قطر صورت گرفت، کشوری که سالهاست میزبان مقامات طالبان بوده است. کمتر از دو هفته بعد از آزادی او، طالبان فای هال، شهروند دیگر امریکایی را نیز بدون دریافت هیچگونه امتیازی آزاد کرد.
پیش از روی کار آمدن ترامپ، طالبان خواستار عادیسازی روابط شده بود و بارها خواهان آزادی زندانیان خود از گوانتانامو و آزادسازی میلیاردها دالر از داراییهای مسدودشده افغانستان شده بود.
یک مقام پیشین امریکایی به سیانان گفته است که طالبان بهشدت علاقهمند همکاری با ترامپ است.
این مقام پیشین امریکایی که با طالبان در تماس بوده است، افزود «به آنها گفتم که آزادی بیقید و شرط زندانیان برابر است با روابط عالی با ترامپ. زندانهای خود را خالی کنید، ترامپ بدون مانع میتواند با شما همکاری کند.» او همچنین هشدار داده بود: «اگر امریکاییها را نگه دارید، انتظار موشکهای کروز را داشته باشید.»
این مقام امریکایی تاکید کرده است که طالبان ترامپ را تحسین میکند و او را فردی قدرتمند میبیند. خود ترامپ نیز در گذشته از جنگجویان طالبان تعریف کرده و در مصاحبهای با فاکسنیوز در دوران ریاستجمهوری بایدن، آنها را «جنگجویان خوب» و «واقعاً باهوش» توصیف کرده بود.
ترامپ در دوره اول ریاستجمهوریاش، بهطور مخفیانه طالبان را به کمپ دیوید دعوت کرده بود تا درباره خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و توافق صلح با دولت افغانستان مذاکره کند. اما این تصمیم، تیم ترامپ را دچار اختلاف کرد و در نهایت، او این برنامه را لغو کرد و مدعی شد که پس از کشته شدن یک سرباز امریکایی در حمله طالبان، این مذاکرات را متوقف کرده است.
پس از افشای این موضوع، اعتراضات گستردهای به راه افتاد، از جمله از سوی مایک والتز، که در آن زمان عضو کانگرس بود و اکنون بهعنوان مشاور امنیت ملی ترامپ فعالیت میکند.
با وجود اینکه ترامپ شخصاً در اوایل ۲۰۲۰ با خروج نیروهای امریکایی از افغانستان موافقت کرده بود، او بارها بایدن را بهدلیل شیوه فاجعهبار اجرای این تصمیم مورد انتقاد قرار داده و این موضوع را به یکی از محورهای اصلی کارزار انتخاباتیاش در سال گذشته تبدیل کرد.
هفته گذشته، ترامپ بار دیگر امکان درخواست از طالبان برای بازگرداندن تجهیزات نظامی امریکا را مطرح کرد و بایدن را متهم به رها کردن میلیاردها دالر تجهیزات نظامی کرد.
مقامات طالبان این درخواست را نپذیرفته و اعلام کردهاند که تسلیحات به جا مانده نظامی امریکا را غنیمت جنگی میدانند و به هیچ صورت حاضر به بازگرداندن آن نیستند.
سیانان میگوید با وجود توافقنامه دوحه، طالبان همچنان با گروه القاعده ارتباط دارد و در سال ۲۰۲۲، دولت بایدن، ایمنالظواهری رهبر القاعده را در کابل هدف قرار داده و کشت.
در گزارش سیانان تصریح شده است که با وجود اینکه طالبان توسط هیچ کشوری تاکنون به رسمیت شناخته نشده اما این گروه در ایجاد روابط دیپلوماتیک با برخی کشورها موفقانه عمل کرده است.
سفارت افغانستان در واشنگتن همچنان بسته است، اما بازگشایی آن تحت حکومت طالبان بیشک دستاورد بزرگی به طالبان خواهد بود.
سیانان به نقل از فردی آگاه گزارش داد که از سوی هیئت امریکایی به طالبان گفته شده است که «شما باید پیش قدم شوید و خطر کنید. این کار را انجام دهید، احتمالاً درهای روابط بهتر را باز خواهد کرد.»
در حالی که طالبان به دنبال بهبود روابط با امریکا است، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده، اخیرا این گروه را «یکی از خطرناکترین سازمانهای تروریستی در جهان» توصیف کرد.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ به مناسبت روز جهانی آگاهیدهی درباره خطرات ماین، گفت که در سال ۲۰۲۴ دستکم ۵۶۴ نفر شامل ۴۳۴ کودک در افغانستان براثر انفجار ماین و مهمات جان باختند. این سازمان در سال گذشته ۲۵۱ رویداد انفجار ماین و مهمات را ثبت کرده و گفته آمار تلفات ممکن است بیشتر باشد.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ نوشت آلودگی افغانستان به سلاح و مهمات زندگی غیرنظامیان را با تهدیدات مرگبار مواجه کرده است. این سازمان افزود که افغانستان نیازمند تلاش بیشتر برای پاکسازی مناطق آلوده به ماین و مهمات است.
کاترینا ریتز، رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ در افغانستان گفت: «ماینها و مواد منفجره به جا ماند از جنگ، نهتنها زندگی روزمره و توسعه اقتصادی را مختل میکند؛ بلکه منجر به تراژدیهای دلخراش، بهویژه در میان کودکان میشود».
او اذعان کرد که اخیرا کاهش بودجه بر تلاشهای این کمیته برای پاکسازی ماینها و مهمات منفجر نشده تأثیر زیادی گذاشته است.
این مقام کمیته بینالمللی صلیب سرخ تاکید کرد که کاهش بودجه این سازمان جانهای بیشتری را در افغانستان به خطر میاندازد و ممکن است رویدادهای غمانگیز را به شدت افزایش دهد. او افزود: «بسیار مهم است که جامعه بینالمللی و آژانسهای بشردوستانه از جوامع در مقابله با پیامدهای آلودگی تسلیحاتی حمایت کنند». او گفت که صلیب سرخ به ایفای نقش خود در افغانستان متعهد است.
این کمیته بینالمللی امدادی پیشتر اعلام کرده بود که سال گذشته میلادی به ۲۴۳ هزار نفر در پنج ولایت افغانستان کارگاههای آگاهیدهی درباره خطرات مهمات و ماین و رفتار ایمن در مناطق آلوده برگزار کرده است.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ در دوم حوت اعلام کرده بود که افغانستان همچنان یکی از آلودهترین کشورهای جهان به ماین و مواد منفجره است. این نهاد گفت که با جمعیت هلال احمر افغانستان، تحت کنترول طالبان در زمینه افزایش آگاهیدهی در مورد خطرات مواد باقیمانده از جنگ همکاری میکند.
طالبان در جنگ دو دهه گذشته برای اعمال فشار علیه حکومت پیشین و نیروهای بینالمللی به رهبری ایالات متحده امریکا از تاکتیک جاسازی ماینهای کنار جاده و ماینهای مقناطیسی و بمبهایی که از راه دور کنترول میشدند، به گستردگی کار میگرفت. بخشی از این ماینها و مواد منفجره جاسازی شده در برخی مناطق منفجر ناشده باقی ماندهاند.
