مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری تهران اعلام کرد که اخراج مهاجران افغان فاقد مدارک اقامتی از ایران، گامی به سوی اشتغال جوانان ایرانی است. علیرضا چراغعلی گفت: خروج مهاجران افغان، «فرصتی استثنایی برای بروز توانمندیهای نسل جوان ایرانی در حوزههای مختلف کاری است.»
او روز شنبه چهارم اسد به خبرگزاری ایرنا گفت خروج مهاجران افغان بدون مدرک میتواند زمینه را برای حضور موثر جوانان متخصص ایرانی در عرصههای مختلف از جمله خدمات شهری و پیمانکاری فراهم کند.
به گفته وی، بسیاری از جوانان توانمند ایران، در حوزه پیمانکاری و خدمات شهری سالهاست در انتظار فرصت برای بروز ظرفیتهای خود هستند.
مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری تهران میگوید «با کاهش وابستگی به نیروی کار تبعه خارجی غیرمجاز، این فضا فراهم شده تا شرکتهای بومی و نیروهای متخصص داخلی جایگزین شده و با کیفیت بالاتر وارد عرصه خدمات رسانی شوند.»
علیرضا چراغعلی اضافه کرد که به صورت کامل موافق خروج مهاجران افغان بدون مدرک از ایران است تا فرصت کافی برای تقویت و جانشینی نیروی انسانی داخلی فراهم شود.
نصیر احمد فایق، نماینده افغانستان در سازمان ملل، ادعای طالبان در تامین امنیت، صلح و عفو عمومی را زیر سوال برد.
او در اکس نوشت: چگونه میتوان به ادعای تامین امنیت، صلح و «عفو عمومی» طالبان اعتماد کرد، «در حالیکه بازداشتهای خودسرانه، شکنجههای غیرانسانی، و کشتار هدفمند نظامیان پیشین بیوقفه ادامه دارد؟»
نصیراحمد فایق، کشتن افراد بیسلاح و غیرمحارب را در تضاد آشکار با آموزههای اسلامی، قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه و وجدان انسانی دانسته است.
او اضافه کرد: طالبان «با ظلم، بی عدالتی، کشتار بیگناهان، دشمنی با علم و فرهنگ، محرومیت زنان و دختران از حقوقاساسیشان و ایجاد وحشت و دهشت»، نمیتواند حکومت کند.
تحقیقات روزنامه بریتانیایی دیلی تلگراف نشان میدهد که طالبان نیروهای پیشین امنیتی را در ولایتهای مختلف شناسایی کرده و آنان را کشته اند.
رئیسجمهور ایران میگوید که جمهوری اسلامی باید نگاه خود را تغییر دهد و روابط با همسایگان و تعاملات با کشورهای منطقه را بازنگری کند. مسعود پزشکیان از وزارت خارجه این کشور خواست کشورهای همسایه به ویژه افغانستان را در اولویت قرار دهد.
پزشکیان روز شنبه چهارم اسد با کارکنان وزارت خارجه این کشور دیدار کرده است. او در این دیدار ضمن تاکید بر حل مشکلات داخلی، گفت: «باید روابط خود را با کشورهای همسایه از جمله ترکیه، ترکمنستان، جمهوری آذربایجان، افغانستان، پاکستان، عراق و کشورهای حوزه خلیج فارس تقویت کنیم.»
رئیسجمهور ایران گفته است که این کشور در صورت اصلاح روابط خود با کشورهای همسایه میتواند «کارهای بزرگی» انجام دهد.
پزشکیان گفت: «باید کمی فعالتر شویم، از تجار و بازرگانان تا اهالی فرهنگ و دانشگاهیان و اهالی گردشگری و... باید فعالانهتر عمل کنند.»
براساس اطلاعات دفتر ریاست جمهوری ایران، مسعود پزشکیان گفته است که در صورت گسترش روابط و همکاری با همسایگان و کشورهای منطقه، نیاز نیست این کشور نگران برخی مسایل جزئیتر از جمله در موضوع گذرگاههای مرزی شمال غرب ایران باشد.
او گفت: «ما باید روابط خود با همسایگان را در چهارچوب برداشتن موانع مرزی و اتصال و پیوند گسترده اقتصادهایمان ببینیم؛ باید حساسیتها را کاهش دهیم و به فکر گسترش تعاملات سازنده باشیم.»
الگوی اروپایی پزشکیان و انسداد مرزهای شرقی ایران
پزشکیان گفته است چرا کشورهای منطقه نتوانند مانند کشورهای اروپایی مرزهای خود را باز کرده، واحد پول یکسان داشته باشند و همکاریهای اقتصادیشان را گسترش دهند.
آقای پزشکیان درحالی از الگوی اروپایی سخن میگوید که جمهوری اسلامی انسداد مرزهای شمالشرق خود را در سال ۱۴۰۳ خورشیدی آغاز کرد. پارسال یک فرمانده نیروی زمینی ارتش ایران گفت که تا پایان ۱۴۰۳، ۳۳۰ کیلومتر از پروژه انسداد مرز شرقی با افغانستان انجام خواهد شد.
بیشتر بخوانید: ایران میگوید حدود ۳۰۰ کیلومتر از پروژه انسداد مرز با افغانستان تا پایان سال انجام میشود
ایران برای انسداد مرز خود با افغانستان سه میلیارد یورو در اختیار نیروهای مسلح خود قرار داده است.
از سوی دیگر، جمهوری اسلامی پس از جنگ دوازده روزه با اسرائیل، اخراج افغانها را تشدید کرده و روزانه دهها هزار نفر را اخراج میکند. اخراج مهاجر افغان بحران بشری در افغانستان را وارد مرحله جدید کرده و سازمان ملل از وقوع یک فاجعه بشری دیگر هشدار داده است.
پولیس جمهوری اسلامی حتا پاسپورتهای افغانها دارای ویزای معتبر را پاره و آنها را با خشونت بازداشت و اخراج میکند.
بیشتر بخوانید: شهروندان به طالبان: پاره کردن پاسپورت و پرداختنشدن دستمزد افغانها در ایران پیگیری شود
رئیس جمهور ایران تاکید کرده که برای ایران ظرفیت بسیار خوبی برای تعامل با همسایگان وجود دارد که در صورت استفاده موثر از آنها، «تیغ تحریمها تا حد بسیار زیادی کُند خواهد شد.»
مهاجران افغان
رئیسجمهور ایران درباره مهاجران افغان گفت که به وزیر داخله این کشور دستور داده و تاکید کرده است که در مسئله ساماندهی مهاجران باید «دقت به عمل آید تا خدای ناکرده در اثر اهمال و کوتاهیهای احتمالی، ذهنیت منفی نزد برادران و خواهران افغانی ایجاد نشود.»
او افغانستان را «همسایه عزیز» ایران خواند و گفت «افغانستانیها برادران و خواهران همخون و همزبان ما هستند که از تاریخ، آیین، باور و فرهنگ مشترک برخوردار هستیم.»
روزنامه بریتانیایی ساندی تایمز اخیرا گزارش داد که ایران با اخراج بیش از یک میلیون افغان، یکی از بزرگترین اخراجهای دستهجمعی در تاریخ معاصر را آغاز کرده است.
در هفتههای گذشته گزارشهای فراوانی از خشونت، بدرفتاری، برخورد نژادپرستانه با مهاجران افغان و حتا مرگ مهاجران افغان در اردوگاههای ایران منتشر شده است.
اخیرا رئیس الوزرای طالبان از مقامهای ایرانی خواست که از رفتارهای تحقیرآمیز با مهاجران افغان خودداری کنند. ملا حسن آخوند گفت این رفتارها به «انزجار و نفرت میان ملتهای دو کشور» منجر میشود.
نیروهای مرزی ایران همچنین بارها به مهاجران افغان تیراندازی کرده است. از جمله پارسال در منطقه کلگان سراوان به مهاجران تیراندازی کردند.
عزم سفر به افغانستان
آقای پزشکیان تاکید کرد «بنده به طور جدی از گسترش روابط و همکاریها با افغانستان حمایت میکنم و در صورت تحقق تمهیدات متناسب و ترتیبات لازم آماده سفر به این کشور برای گشودن صفحهای جدید در تاریخ روابط فیمابین هستم.»
ایران در سالهای اخیر روابط نزدیکی با گروه طالبان برقرار کرده و در کنار توسعه همکاریهای اقتصادی، تلاشهایی نیز برای ایجاد «کانالهای اطلاعاتی» میان دو طرف انجام شده است.
علیرغم گسترش روابط تهران با طالبان، جمهوری اسلامی رژیم طالبان را به رسمیت نشناخته است.
در طول نزدیک به چهار سال گذشته، مقامهای جمهوری اسلامی بارها به افغانستان سفر کردهاند و اعضای طالبان نیز به تهران رفتهاند. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در ماه دلو سال گذشته خورشیدی در راس یک هیأت سیاسی و اقتصادی، «با هدف پیگیری منافع ایران»، وارد کابل شده بود.
در پی این سفر و واکنشهای گسترده، سفیر جمهوری اسلامی در کابل تاکید کرد که این دیدار به معنای بهرسمیتشناسی حکومت طالبان نیست، اما تهران همچنان روابط خود با این گروه را حفظ میکند.
با این حال، این روابط خالی از تنش نبوده و با فراز و نشیبهایی همراه بوده است. تهران بارها از طالبان خواسته جریان آب را به سوی ایران باز کند اما طالبان با اشاره به خشکسالی، مدعی شده که کاهش آب بهدلیل شرایط طبیعی بوده است.
نیروهای طالبان و مرزبانان جمهوری اسلامی در جوزای ۱۴۰۲ در مرز نیمروز درگیر شدند. در این درگیری دو مرزبان ایرانی کشته شدند. طالبان نیز کشته شدن یک نیروی خود را تایید کرد.
وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان، بار دیگر بر گذاشتن ریش و پوشیدن کلاه در دانشگاهها تاکید کرد. این وزارت در مکتوبی دستور داده است که از این پس، اساتید و دانشجویان در صورت سرپیچی از دساتیر آنان، مجازات و اخراج خواهند شد.
در این مکتوب آمده است که دانشگاهها بهصورت دورهای نظارت و بازرسی خواهند شد و هر استاد یا دانشجویی که «مطابق شریعت آراسته نباشد»، اخراج میشود.
همچنین بر اساس این دستور، اساتید و دانشجویان حق پوشیدن کرتی و پتلون را ندارند و باید از پیراهن و تنبان افغانی استفاده کنند.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که اقدمات طالبان انگیزه استادان و دانشجویان برای رفتن به دانشگاه را به شدت صدمه زده است.
طالبان پیش از این نیز از استادان و دانشجویان خواسته بود با دستار یا کلاه و لباس محلی و با یک قبضه ریش به دانشگاه بیایند.
مقامات طالبان اعلام کردهاند که این اقدامات در راستای اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر انجام میشود.
این قانون با انتقادهای گسترده داخلی و بینالمللی مواجه شده است، زیرا عملاً زنان را در خانهها محدود کرده و بازداشت و آزار گروههای اجتماعی نیز در چارچوب این قانون صورت میگیرد.
این قانون محدودیتهای شدیدی بر رسانهها تحمیل کرده و آزادیهای اجتماعی و فرهنگی را سلب کرده است. پیشتر، طالبان گذاشتن ریش و پوشش کلاه و پیراهن و تنبان افغانی را در ادارات دولتی نیز اجباری کرده بود.
ناظران معتقدند که طالبان بهتدریج سیاستهای سختگیرانه و عقبگرایانه دهه ۹۰ میلادی خود را احیا میکنند. در آن دوره نیز پوشیدن لنگی و لباس افغانی در دانشگاهها و حتی مکاتب اجباری شده بود.
بر اساس دستورالعمل طالبان، کودکان و نوجوانان نیز ملزم به استفاده از لنگی هستند.
وزارت امر به معروف طالبان اعلام کرد دو نفر را به دلیل ترجمه و دوبله سریالهایی «دارای محتوای غربی» بازداشت کرده است. سخنگوی این وزارت، گفت که این افراد به خاطر فعالیتهایی که به ترویج «افکار و فرهنگ غربی» منجر میشد، دستگیر شدهاند.
سیفالخیبر السلام، سخنگوی امر به معروف طالبان، روز شنبه چهارم اسد، گفت که افراد بازداشتشده از طریق تولید محتوا به ترویج فرهنگ غربی مشغول بودند و با برخی رسانههای خارجی ارتباط داشتند.
طالبان ویدیویی از یکی از بازداشتشدگان را منتشر کرده که میگوید تیمی متشکل از ۳۰ نفر، شامل زنان و مردان، در ترجمه و دوبله سریالها همکاری داشتهاند. او در این ویدیو از کارش ابراز ندامت میکند.
مشخص نیست که این اعتراف اجباری تحت چه شرایطی ضبط شده است. این مقام طالبان درباره زمان بازداشت این دو نفر جزئیاتی نداده است.
سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان جمعه، ۲۷ سرطان، گفت که محتسبان این وزارت شماری از مسئولان پرودکشنها را بازداشت و دفاتر آنها نیز بستهاند.
محتسبان امر به معروف طالبان در روزهای اخیر صدها زن را در مناطق مختلف کابل بازداشت کرده است.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، این گروه محدودیتهای گستردهای بر رسانهها و آزادی بیان اعمال کرده است، از جمله ممنوعیت پخش سریالهای خارجی و موسیقی در رسانههای تصویری.
وزارت امر به معروف و استخبارات طالبان بر فعالیتهای رسانهای نظارت شدیدی دارند و گاه با تهدید و ارعاب، محتوای تولیدی را کنترول میکنند.
نهادهای بینالمللی حامی رسانهها و حقوق بشر، از جمله سازمانهای مدافع آزادی بیان، این اقدامات را نقض حقوق بشر و تلاش برای محدود کردن دسترسی مردم به اطلاعات دانستهاند.
تلگراف گزارش داد برخی از جنگجویان سابق طالبان در چارچوب پروازهای تخلیه بشردوستانه به بریتانیا آورده شدهاند. در میان کسانی که به بریتانیا منتقل شدهاند افرادی با سوابق «جرایم جنسی، فساد و زندان» نیز حضور دارند. منابع گفتند «مقامات فاسد افغان» مسئول تخلیه جنگجویان طالبان بودند.
روزنامه بریتانیایی تلگراف میگوید که مجرمان جنسی، مقامهای فاسد، و افرادی که در دوران حضور ائتلاف به رهبری امریکا زندانی شده بودند نیز در میان کسانی هستند که برای اسکان مجدد در بریتانیا پذیرفته شدهاند؛ موضوعی که به گفته این روزنامه، نشاندهنده نقص در روند بررسی سوابق این افراد است.
براساس این گزارش، جنگجویان پیشین طالبان پس از افشای اطلاعات، با هواپیما به بریتانیا منتقل شدهاند.
در سال ۲۰۲۲، اطلاعات شخصی نزدیک به ۱۹ هزار نفر از افغانهای همکار سابق نیروهای بریتانیایی که پس از به قدرت رسیدن طالبان درخواست مهاجرت به بریتانیا را داده بودند، افشا شد.
پس از افشای این اطلاعات، بریتانیا یک برنامه محرمانه را راهاندازی و هزاران افغان را به این کشور منتقل کرد. بیش از شش هزار افغان در قالب این برنامه به بریتانیا منتقل شدند.
وزیر دفاع بریتانیا اخیرا به خاطر افشای اطلاعات شخصی هزاران افغان که آنها را در معرض خطر انتقامجویی طالبان قرار داد، عذرخواهی کرد.
بیشتر بخوانید: خطای میلیاردی؛ بریتانیا هزاران افغان را به دلیل یک اشتباه به لندن منتقل میکند
تلگراف نوشت که چندین وزیر کابینه بریتانیا نگرانیهای امنیتی جدی را درباره این برنامه محرمانه مطرح کرده بودند که اطلاعات جدید درباره انتقال جنگجویان سابق طالبان، این نگرانیها را توجیه میکند.
تلگراف به نقل از «منابع ارشد» متعدد در افغانستان نوشت که روند تخلیه توسط افرادی که با طالبان ارتباط داشتند، انجام شده است. این منابع گفتند «آنها با سوءاستفاده از سیستم، جنگجویان طالبان را به بریتانیا منتقل کردند، از جمله از طریق معرفی آنها بهعنوان اعضای خانواده یا افرادی که نیاز داشتند همراهشان به بریتانیا بیایند.»
یک مقام افغان به تلگراف گفت: «ما افرادی در دفتر داشتیم که پیوندهای آشکاری با طالبان داشتند. آنها به بریتانیا برده شدند و سپس جنگجویان را بهعنوان اعضای خانواده معرفی کردند و آنها را هم به بریتانیا آوردند... برخی از افراد در فهرست تخلیه، کسانی را که با طالبان ارتباطات واضح داشتند بهعنوان پسرخاله یا خویشاوند معرفی کردهاند و آنها اکنون در بریتانیا هستند.»
یک مقام دیگر گفت: «ما مقامات فاسد زیادی داشتیم. حالا همان مقامات جنگجویان طالبان را به بریتانیا میآورند، نه کسانی که واقعاً برای بریتانیا کار کردهاند. این ناامیدکننده است.»
این مقام همچنین ادعا کرده است که پرسنل بریتانیایی بهطور نگرانکنندهای برای مشاوره و توصیه، به همین افراد فاسد تکیه میکردند. این باعث شد افراد مرتبط با طالبان در فهرستهای تخلیه قرار بگیرند.
او افزود: «وقتی دوستانم آنها را اینجا میبینند، تماس میگیرند و میگویند "وای، فلانی اینجاست"، در حالی که فرمانده اصلی هنوز در کابل پنهان شده است.»
تلگراف نام چهار فرد مظنون به طرفداری از طالبان را بهدست آورده است که در چارچوب برنامه تخلیه به بریتانیا آمدهاند.
یکی از آنها، که پیش از سقوط کابل در سال ۲۰۲۱ به بریتانیا آمده، چندین عضو خانواده مرتبط با طالبان را نیز به این کشور آورده است. تلگراف نوشت که وزارت دفاع بریتانیا تایید کرد که این فرد در بریتانیا زندگی میکند.
فرد دوم، یک کارمند لجستیکی است که به مدت چهار سال به «جرم دزدی و فروش سلاحهای ائتلاف به طالبان زندانی بود» و پس از سقوط کابل آزاد شد.
سومین فرد متهم به آزار جنسی کارکنان زن است، اما منابع دفاعی گفتهاند او هنوز به بریتانیا نیامده و پروندهاش در حال بررسی است.
فرد چهارم دارنده پاسپورت بریتانیایی است. او با تایید خود، افراد مرتبط با طالبان را برای ورود به بریتانیا کمک کرده است.
یکی از مقامات ارشد سابق افغان به تلگراف گفت «آنها برای بریتانیا خوب نیستند. آنها علیه نیروهای بریتانیایی جنگیدهاند و تعداد زیادی از بریتانیاییها را کشتهاند، ولی حالا در لندن از بودجه بریتانیا تغذیه میشوند. آنها دستشان به خون بریتانیاییها آغشته است.»
از زمان افشای اطلاعات همکاران سابق نیروهای بریتانیایی در افغانستان در فبروری ۲۰۲۲، بیش از ۲۰۰ سرباز و پولیس سابق افغان بهدست طالبان کشته شدهاند.