کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران اعلام کرد که روز شنبه ۱۱ اسد، سه هزار و ۴۶۷ مهاجر افغان از ایران اخراج شدند. بر اساس گزارش طالبان، این مهاجران از گذرگاههای اسلامقلعه و راه ابریشم وارد کشور شدهاند.
این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر اعلام کردند که مهلت خروج افغانها از این کشور را تا ۱۵ سنبله تمدید کردهاند.
طالبان اخیرا اعلام کرد که در سه ماه گذشته جمهوری اسلامی ایران نزدیک به دو میلیون افغان را به طور اجباری اخراج کرده است.
جمهوری اسلامی محدودیتهای شدیدی بر مهاجران افغان اعمال کرده است. مقامات ایران به کارفرمایان هشدار دادهاند که از استخدام مهاجران افغان خودداری کنند و به صاحبان خانهها دستور داده شده که از اجاره دادن خانه به آنها خودداری کنند.
استانداری اصفهان اعلام کرد این استان یکی از مقاصد اصلی مهاجران افغان در ایران است و حدود ۴۳۰ هزار مهاجر بدون مدرک در آن زندگی میکنند. طبق گزارشها، پس از آغاز موج اخراج مهاجران افغان، روزانه حدود دو هزار نفر از استان اصفهان به افغانستان بازگردانده میشوند.
خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) روز جمعه، دهم اسد گزارش داد که در استان اصفهان حدود ۶۰۰ هزار مهاجر افغان حضور دارند که ۴۲۰ تا ۴۳۰ هزار تن آنان فاقد مدارک اقامتیاند.
بر اساس این گزارش، روزانه صدها مهاجر بدون مدرک از این استان به افغانستان بازگردانده میشوند و این روند همچنان ادامه دارد.
پیشتر، وزارت مهاجرین و عودتکنندگان طالبان اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی ایران طی سه ماه گذشته بهطور اجباری یک میلیون و ۸۰۰ هزار افغان را به کشور بازگردانده است.
با تشدید این روند، سازمان عفو بینالملل اخیرا در کارزار جدیدی خواستار لغو برنامه اخراج مهاجران افغان از ایران شده و از وزیر داخله ایران خواست تا به اخراج پناهجویان افغان پایان دهد.
پاکستان روز جمعه بار دیگر از مهاجران افغان ساکن جنوبغرب این کشور خواست تا خاک پاکستان را ترک کرده و به افغانستان بازگردند. بهدنبال این اعلامیه، هزاران نفر بهسوی مرز روانه شدهاند.
مهرالله، یک مقام بلندپایه دولتی در کویته، به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما از وزارت داخله دستور گرفتهایم که طرح جدیدی را برای بازگرداندن همه افغانها به کشورشان بهشیوهای محترمانه و منظم آغاز کنیم.»
به گزارش این رسانه، روز جمعه «حدود چهار تا پنج هزار نفر در مرز چمن» برای بازگشت به افغانستان حضور داشتهاند.
عبداللطیف حکیمی، رئیس ثبتنام مهاجران در ولایت قندهار نیز تایید کرد که ورود مهاجران به افغانستان در این روز افزایش داشته است.
اسلامآباد در اظهارات خود غالبا مهاجران افغان را «تروریست و جنایتکار» معرفی کرده اما تحلیلگران میگویند این اخراجها با هدف فشار بر حکومت طالبان انجام میشود تا درگیریها در مناطق مرزی مهار شود.
از سال ۲۰۲۳ تاکنون، بیش از یک میلیون افغان، پاکستان را ترک کردهاند. کارزار آغازشده در ماه اپریل، ۸۰۰ هزار افغان دارای مجوز اقامت موقت را هدف قرار داده است.
ایران نیز کارزار گستردهای برای اخراج افغانها آغاز کرده و تاکنون بیش از ۱.۵ میلیون نفر را به افغانستان بازگردانده است.
در چنین شرایطی، افغانستان با بحران اقتصادی و انسانی روبهرو بوده و حکومت حاکم محدودیتهای شدیدی، بهویژه علیه زنان و دختران، اعمال میکند.
اخیرا سازمان عفو بینالملل نیز گفت عدم تمدید کارتهای اقامت پیاوآر مهاجران افغان در پاکستان به معنای بلاتکلیفی ۱.۴ میلیون مهاجر است و از اسلامآباد خواست که روند اخراج مهاجران را متوقف کند.
سازمان حقوق بشری عفو بینالملل میگوید که عدم تمدید کارتهای اقامت پیاوآر مهاجران افغان در پاکستان به معنای بلاتکلیفی ۱.۴ میلیون مهاجر است. این سازمان از دولت پاکستان خواست که روند اخراج مهاجران افغان را متوقف و درباره تمدید کار اقامت آنها فوراً اقدام کند.
این سازمان روز پنجشنبه، نهم اسد در یادداشتی در صفحه اکس خود نوشت که همزمان با به پایان رسیدن مدت اعتبار کارت اقامت مهاجران افغان (پیاوآر) در ۳۰ جون، گزارشها درباره «آزار و اذیت، بازداشت و اخراج» مهاجران افغان در پاکستان را تایید میکند.
عفو بینالملل اخراج مهاجران افغان توسط دولت پاکستان را «غیرقانونی» و نقض قوانین بینالمللی و اصل بازگرداندن اجباری خوانده است.
کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در هماهنگی با دولت پاکستان برای حدود ۱.۴ میلیون افغان کارت اقامت پیاوآر صادر کرده است. در حال حاضر حدود یک ماه از پایان اعتبار این کارتها میگذرد، اما مقامات پاکستان درباره تمدید آن تصمیمی نگرفتهاند.
مهاجران افغان میگویند که دولت پاکستان روند تمدید ویزا را متوقف کرده و همزمان روند بازداشت و اخراج مهاجران فاقد مدارک اقامتی را تشدید کرده است.
همزمان، سازمان عفو بینالملل روز چهارشنبه در کارزار جدیدی خواستار لغو برنامه اخراج مهاجران افغان از ایران شد. این سازمان در این کمپین جهانی خود از وزیر داخله ایران خواست تا به اخراج پناهجویان افغان، بهویژه افرادی که به خاطر سرکوب طالبان به این کشور پناه آوردهاند، پایان دهد.
بیشتر بخوانید: عفو بینالملل کارزار توقف اخراج مهاجران افغان از ایران را به راه انداخت
وزارت مهاجرین و عودت کنندگان طالبان اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران در سه ماه گذشته دستکم یک میلیون و ۸۰۰ هزار مهاجر افغان را اخراج کرده است. به گفته طالبان، در جریان سال جاری ۱۸۴ هزار و ۴۵۹ افغان نیز از پاکستان بهطور اجباری به کشور بازگردانده شدهاند.
عبدالرحمن راشد، معین مسلکی وزارت مهاجرین و عودتکنندگان طالبان چهارشنبه، هشتم اسد در برنامه گزارشدهی از فعالیتهای یک ساله این وزارت گفت امسال ۵ هزار و ۱۳۴ مهاجر افغان از ترکیه بهطور اجباری به بازگردانده شدند.
این مقام طالبان در نشست خبری در مرکز رسانههای این گروه گفت در حال حاضر حدود شش میلیون مهاجر افغان در کشورهای میزبان حضور دارند. او افزود که شمار بیجا شدگان داخلی به ۲.۵ میلیون نفر میرسد.
معین مسلکی وزارت مهاجرین طالبان ادعا کرد که دستکم ۳۸ شهرک در ۲۹ ولایت برای مهاجران بازگشتکننده ایجاد شده است. او افزود که کار سروی ۲۹ شهرک تکمیل و از ۹ شهرک دیگر در حال انجام است.
این در حالی است که روند اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران همچنان جریان دارد. به گزارش کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران، ایران اخیرا روزانه حدود ۱۰ هزار افغان را اخراج میکند.
گزارشها حاکی است که دولت پاکستان نیز بار دیگر روند بازداشت و اخراج مهاجران افغان را در مناطق مختلف اسلامآباد آغاز کرده است. سازمانهای بینالمللی پیشتر هشدار دادند که افغانستان تحت تسلط طالبان ظرفیت مدیریت بازگشت گسترده مهاجران را ندارد.
مدیر آموزش و پرورش شهر تهران اعلام کرد که ثبتنام دانشآموزان مهاجر افغان برای سال تحصیلی جدید تنها در صورت ارائه مدارک مورد تأیید وزارت داخله ایران انجام خواهد شد. به گفته مجید پارسا، سال گذشته حدود ۶۰ هزار دانشآموز مهاجر در مکتبهای تهران تحصیل میکردند.
این مقام وزارت معارف ایران حضور دانشآموزان افغان را عامل تراکم در صنفهای درسی در مکاتب تهران خواند.
او گفت که خروج مهاجران بدون اسناد اقامتی از چرخه آموزش در برخی مناطق بهویژه مناطق جنوبی تهران باعث کاهش تراکم دانشآموزی در صنفهای درس میشود. او پیشبینی کرده که با وضع محدودیت برای ثبتنام دانشآموزان مهاجر در برخی مکاتب تراکم از ۴۰ نفر به ۳۳ نفر کاهش مییابد.
با این حال او گفت که جمعیت دانشآموزان مهاجر در شهرستانهای استان تهران همچنان بالاست و نیاز به برنامهریزی آموزشی و زیرساختی بیشتر در این مناطق احساس میشود.
مقامهای وزارت آموزش و پرورش ایران پیشتر اعلام کرده بودند که بهمنظور کاهش حضور فیزیکی دانشآموزان مهاجر در مکاتب ایران، در حال بررسی زمینههای همکاری با وزارت معارف طالبان برای راهاندازی آموزش آنلاین ویژه برای دانشآموزان افغان هستند.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش ایران تاکید کرده بود که ایران آمادگی دارد تا در چارچوب تفاهمنامه همکاری سهجانبه، تمام دانشآموزان افغان را از طریق شبکه آموزش بومی آموزش داده و بر اساس اساسنامه مکاتب مجازی، مدارک تحصیلی معتبر صادر کند.
مقامهای ایرانی میگویند که این طرح میتواند بخشی از فشار موجود بر نظام آموزشی ایران را کاهش دهد و همزمان دسترسی به آموزش را برای مهاجران بدون مدارک در خارج از سیستم رسمی را تسهیل کند.
جمهوری اسلامی ایران در ماههای اخیر روند اخراج مهاجران افغان را شدت بخشیده است.
نهادهای حقوق بشری میگویند که با این اقدام صدها هزار مهاجر، بهویژه دختران افغان، با بازگشت به افغانستان تحت کنترول طالبان، از حق آموزش محروم میشوند.
