سازمان حمایت از جامعه مدنی و خبرنگاران افغان در تبعید به مناسبت چهارمین سالگرد تسلط دوباره طالبان بر افغانستان نسبت به نقض حقوق بشر و محرومیت زنان افغان ابراز نگرانی کرد. این سازمان از کشورهای حامی طالبان خواسته است تا خواستههای زنان را قربانی منافع سیاسی خود نکنند.
در اعلامیه این سازمان که روز پنجشنبه، ۲۳ اسد منتشر شد آمده است که در چهار سال حاکمیت طالبان بر افغانستان، بیشترین آسیب متوجه زنان بوده و آنها از تمامی عرصههای اجتماعی، فرهنگی و آموزشی حذف شدهاند.
این نهاد از کشورهای حامی طالبان اسمی نبرده است.
سازمان حمایت از جامعه مدنی و خبرنگاران افغان تاکید کرده است که تعامل کشورها با طالبان، در واقع حمایت از آپارتاید جنسیتی است. اعضای این سازمان از کشورهای حامی طالبان خواستند که خواستههای زنان افغان را فدای منافع سیاسی نکنند.
در اعلامیه آمده است: «ادامه سلطه گروه طالبان، نابودی ارزشهای انسانی است. مردم افغانستان حق زندگی و آزادی بیان دارند و این ارزشها باید در هر شرایطی حفظ شوند.»
مخالفان سیاستهای طالبان در حالی از تداوم حاکمیت این گروه در چهارمین سال متوالی ابراز نگرانی میکنند که رسانههای تحت کنترول طالبان، این روز را «روز فتح» خوانده و گزارشهایی از آمادگی این گروه برای تجلیل از آن منتشر کردهاند.
کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران گزارش داد که ۵ هزار و ۴۳۱ مهاجر افغان روز چهارشنبه، ۲۲ اسد از ایران اخراج شدند. به گزارش طالبان، ۴ هزار و ۲۷۹ مهاجر از گذرگاه اسلامقلعه و هزار و ۱۵۲ افغان از مرز پل ابریشم به کشور برگشتهاند.
این کمیسیون در خبرنامهای نوشت که این تعداد از بازگشتکنندگان افغان مجموعا پنج میلیون ۷۹۴ هزار افغانی کمک دریافت کردهاند.
بربنیاد گزارش طالبان، از این میان نزدیک به هزار مهاجر بازگشتکننده از کابل به ولایتهای دایکندی، پروان، بغلان، تخار، بلخ، جوزجان، سرپل، لوگر و پکتیا منتقل شدهاند.
محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران پیشتر اعلام کرده بود که در ۱۰۰ روز گذشته بیش از یک میلیون افغان از ایران اخراج شدهاند. این مقام ایرانی گفت از این جمله ۴۰۰ هزار مهاجر از تهران به افغانستان بازگشتهاند.
سازمانهای بینالمللی از پیامدهای اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران و پاکستان هشدار دادهاند.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان پیشتر هشدار داد که اقدامات این دو کشور برای اخراج مهاجران افغان، خطر بیثباتی را افزایش میدهد. او گفت که اخراج دستهجمعی افغانها اصل عدم بازگرداند اجباری را نقض میکند.
در پی بازداشت شماری از افغانهای فاقد ویزا در پاکستان، دولت آلمان اعلام کرد که برای جلوگیری از اخراج شماری از این افراد، تلاشهایی را برای تمدید ویزای آنان آغاز کرده است. پاکستان دهها افغان که منتظر پرواز به آلمان بودند را به افغانستان اخراج کرده است.
طبق گزارشها پاکستان ۴۰ افغان واجد شرایط انتقال به آلمان را به افغانستان اخراج کرده است.
روزنامه ولت آلمان گزارش داد که در میان بازداشتشدگان افغان، افرادی حضور داشتند که مجوز ورود به آلمان را دریافت و در اسلامآباد در انتظار پرواز بودند.
از مجموع حدود ۲۲۰۰ افغان که در پایتخت پاکستان منتظر انتقال به آلمان هستند، تنها شمار اندکی آنها ویزای معتبر دارند و تمدید این مجوزها تنها در موارد استثنایی انجام میشود.
وزارت خارجه آلمان گفته است که علاوه بر پیگیری تمدید ویزا، سفارت این کشور در اسلامآباد بهطور مداوم مقامهای پاکستانی را از وضعیت این افراد آگاه میکند. با این حال، این اقدامات مانع بازداشت و بازگرداندن برخی افغانهای دارای پذیرش به افغانستان نشده و نگرانیها درباره امنیت آنان را افزایش داده است.
حکومت آلمان به تاریخ ۱۴ جوزای ۱۴۰۴ اعلام کرد که ۲۵۰۰ افغان در پاکستان را که واجد شرایط اسکان در این کشور هستند، انتقال میدهد. وزیر خارجه آلمان در پارلمان این کشور گفت که به تعهد حکومت قبلی برای بیرون کردن افغانهای در معرض خطر، پایبند میماند.
حزب عدالت و آزادی به رهبری سرور دانش و حزب وحدت اسلامی به رهبری کریم خلیلی، در بیانیههای جداگانه به مناسبت چهارمین سالگرد سقوط حکومت پیشین، بر لزوم تشکیل نظام فراگیر در افغانستان تاکید کردند. این دو حزب سیاسی افزودند که سیاست تعامل یکجانبه با طالبان «شکست خورده و ناکام» است.
حزب عدالت و آزادی روز پنجشنبه، ۲۳ اسد در بیانیهای از تسلط دوباره طالبان بر کشور به عنوان «رویداد دردناک و فاجعهبار تاریخ افغانستان» یاد کرد و گفت که پس از این رویداد حقوق مردم بهطور گسترده نقض شد.
سرور دانش، معاون رئیسجمهور پیشین افغانستان، در این اعلامیه، دلیل سقوط افغانستان را «بیکفایتیها، اختلافات داخلی و توطئههای از پیش طراحیشده» عنوان کرد.
در اعلامیه حزب او آمده است که با حاکمیت دوباره طالبان؛ نقض گسترده حقوق بشر، محدودیتهای شدید بر زنان، سرکوب فعالان مدنی و رسانهها، کشتار و بازداشتهای خودسرانه و تبعیضهای قومی و مذهبی ادامه یافته است.
در اعلامیه آمده است: «طالبان در چهار سال گذشته تمام توان و سرمایههای ملی را در راستای تحکیم بنیادهای ایدئولوژیک و سلطه قومی و گروهی خود استفاده کرده است.»
حزب عدالت و آزادی افغانستان با ابراز نگرانی از کوچ اجباری در مناطق مختلف افغانستان از جامعه جهانی خواسته است تا طالبان را به رسمیت نشناسد.
حزب وحدت اسلامی افغانستان در اعلامیهای نسبت به پیامدهای حضور طالبان در افغانستان ابراز نگرانی کرده است.
در اعلامیه این حزب آمده است که چهار سال حاکمیت طالبان با نقض گسترده حقوق بشر، تبعیضهای قومی، مذهبی و جنسیتی، محدودیت شدید بر زنان، سرکوب رسانههای آزاد و بحران اقتصادی و آوارگی وسیع مردم همراه بوده است.
این حزب از بیستوچهارم اسد به عنوان «لکه ننگ بر دامن مدعیان حقوق بشر» یاد کرده و افزوده است که راهحل بحران افغانستان از طریق یک روند فراگیر و شفاف، به رهبری مردم و مشارکت اقوام و جریانهای سیاسی ممکن است.
در اعلامیه به ورود کوچیها با تجهیزات نظامی به مناطق هزارهنشین اشاره شده و آمده است که کوچیها با حمایت طالبان با آزار و اذیت، شکنجه، تخریب مزارع و غصب اموال مردم، تهدیدی جدی برای همبستگی ملی و امنیت اجتماعی محسوب میشود.
زنان افغان در چهارمین سالروز تسلط طالبان بر افغانستان در شهرهای کابل، اسلامآباد و کویته پاکستان و اصفهان ایران علیه طالبان اعتراض کردند. آنها ۱۵ آگست را «روز سیاه» خواندند و از جامعه جهانی خواستند که طالبان را به رسمیت نشناسد و از حقوق زنان حمایت کند.
با فرارسیدن چهارمین سالگرد تسلط طالبان بر افغانستان، زنان معترض افغان در کشورهای مختلف برنامههای اعتراضی علیه طالبان و تداوم حاکمیت این گروه برگزار کردند.
شماری از زنان در کابل با نصب شعارهایی روی دیوارها، چهارمین سال سقوط حکومت پیشین را «تسلیت» گفتند و روی کار آمدن طالبان را «روز سیاه» خواندند.
زنان معترض در کشورهای همسایه نیز علیه طالبان و سیاستهای محدودکننده آن شعار دادند. گروهی از زنان در کویته پاکستان با برپایی نمایش اعتراضی، همبستگی خود را با زنان افغانستان اعلام کردند.
همزمان، زنان افغان در اسلامآباد پاکستان در بیانیهای به مناسبت چهارمین سالگرد سقوط نظام جمهوری، نسبت به فقر، کوچ اجباری، قتل، زندان، شکنجه و تجاوز در افغانستان ابراز نگرانی کردند.
در این بیانیه آمده است که طالبان طی چهار سال گذشته فرمانهای زنستیزانه اجرا کرده و جامعه جهانی در کنار زنان افغان نبوده است.
زنان معترض خواستار مجازات رهبران طالبان و به رسمیتشناسی آپارتاید جنسیتی شده و تاکید کردند که سازمان ملل و نهادهای بینالمللی باید از مردم افغانستان حمایت کنند.
همزمان، شماری از زنان افغان در اصفهان ایران در تجمعی اعتراضی شعارهایی برای حمایت از زنان سر دادند و در بیانیهای گفتند: «جامعه جهانی با سکوت، به طالبان مشروعیت داده است.»
این زنان تاکید کردند که کشورهای جهان نباید حکومت طالبان را به رسمیت بشناسند. در همین حال، تجمعات و گردهماییهای اعتراضی افغانها در سایر کشورهای جهان نیز برنامهریزی شده است.
معترضان افغان در ۱۴ شهر جهان از روز پنجشنبه تا یکشنبه برای ابراز همبستگی با زنان افغانستان تجمع میکنند. این تظاهرات در ۱۰ کشور از جمله آلمان، ناروی، امریکا، سوئیس، هالند، فرانسه و چند کشور دیگر برگزار خواهد شد.
اداره سیگار میگوید طالبان از مجاری رسمی و غیررسمی از کمکهای خارجی سود میبرد. مجوز وزارت خزانهداری امریکا به طالبان امکان میدهد این گروه از اجرای پروژههای امدادی مالیه بگیرد. همچنین، مقامات طالبان تحت عنوان حقالعبور یا تأمین امنیت، از سازمانهای کمکرسان پول میگیرند.
دفتر بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان این گزارش را تحت عنوان «یک نظام کمکرسانی از کارافتاده» منتشر کرد و گفت که از پرداختهای قانونی تا «کنترول بازار ارز»، جریان مالی افغانستان زیر نفوذ طالبان است.
در گزارش دفتر بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان آمده است که یکی از این راهها «مجوز عمومی شماره ۲۰» وزارت خزانهداری امریکا است که اجازه میدهد برای اجرای پروژههای کمکرسانی، به ادارههای طالبان مالیه و محصول گمرکی یا پول خدمات عمومی پرداخت شود.
دومین شیوه که طالبان کمکهای امدادی را کنترول و از آن سود میبرد، پرداخت نقدی مستقیم به مقامهای طالبان برای گرفتن حقالعبور یا حق امنیت در محل اجرای پروژهها، و درخواست سهم از بودجه قراردادها است.
سیگار گزارش داده است که پیش از آغاز هر پروژه، سازمانهای امدادی ناچارند روندهای اداری پیچیدهای را طی کنند؛ از گرفتن یا تمدید جواز تا پذیرفتن شرطهایی که طالبان تعیین میکند. این روند به طالبان امکان میدهد پیمانکاران و کارکنان پروژهها را تعیین کند و حتی مسیر اجرای کار را تغییر دهد یا آن را متوقف کند.
دالرها، بانک مرکزی و بازیهای ارزی
سیگار میگوید که با وجود اعلام سازمان ملل مبنی بر عدم سپردهگذاری نقدینگی در بانک مرکزی، بخش زیادی از دالرهای واردشده به افغانستان نهایتاً به این بانک میرسد. به گفته سیگار، دلیل این امر، ممنوعیت استفاده از اسعار خارجی و کمبود پول نقد افغانی در بانکهای خصوصی است که صرافان و بانکها را به سمت بانک مرکزی سوق میدهد.
سیگار نوشته است که بانک مرکزی تحت کنترل طالبان مزایدههای دالر را مدیریت میکند؛ بازاری که به گفته بازگانان در اختیار چند چهره نزدیک در درون حلقه رهبری طالبان است. در گزارش آمده است که این چهرهها با ایجاد عمدی و دخالت در بازا از خرید و فروش دالر با نرخهای متفاوت، سودهای کلانی میبرند.
در بخش امنیتی، سیگار میگوید که برخی نهادهای سازمان ملل برای محافظت از پایگاهها و محافظت از کاروانها به نیروهای طالبان، از جمله قطعه بدری ۳۱۳ وابسته به شبکه حقانی، پول میپردازند. منتقدان این کار را «رشوه رسمیشده» میدانند، هرچند دستورالعملهای سازمان ملل تأکید دارد که اسکورت مسلح باید آخرین گزینه باشد.
حذف نظارت بینالمللی
سیگار گزارش داد که پس از روی کار آمدن طالبان، صندوق بینالمللی پول دیگر هیچ تماس یا حضور رسمی در بانک مرکزی افغانستان ندارد و نظارتهایی که پیشتر وجود داشت، از بررسی دادههای بازار سرای شهزاده تا مشاوره بانک جهانی، متوقف شده است.
به گفته این نهاد، حتی میان اهداکنندگان هم تعریف واحدی از «انحراف کمک» وجود ندارد؛ چیزی که یک کشور یا سازمان «اخاذی» میداند، طالبان ممکن است «جمعآوری مالیه» بخواند. این اختلاف نظر باعث شده برخورد با این پدیده در سطح بینالمللی یکسان نباشد.
گزارش سیگار میگوید کمکهای خارجی به افغانستان همیشه فقط برای اهداف بشردوستانه پرداخت نمیشود و عواملی مانند جلوگیری از موج مهاجرت، حفظ ثبات منطقه و مقابله با داعش خراسان نیز در این موارد نقش دارند.
به نوشته این نهاد، همین ملاحظات و نگرانی از قطع بودجه یا رسوایی باعث میشود برخی سازمانهای مجری با خواستههای طالبان کنار بیایند و موارد سوءاستفاده از کمکها را نادیده بگیرند.
سیگار نتیجه میگیرد که روشهای فعلی اهداکنندگان برای جلوگیری از این سوءاستفادهها کافی نیست و پیشنهاد میکند تعریف واحد و روشنی از «انحراف کمک» تهیه شود، خطوط قرمز تعامل با طالبان مشخص گردد، شفافیت در بازار ارز و مسیر ورود پول افزایش یابد و وابستگی به اسکورت مسلح کمتر شود.
سیگار تأکید میکند که ادامه این روند میتواند اعتماد اهداکنندگان را کاهش دهد و بر میزان کمکهای آینده اثر بگذارد. این نهاد میگوید که بدون شفافیت بیشتر و هماهنگی میان کشورهای کمککننده، احتمال سوءاستفاده از منابع همچنان بالا خواهد بود.
طالبان تاکنون به یافتههای این گزارش واکنشی نشان نداده است.