نزدیک به هشت هزار مهاجر افغان دیگر از ایران و پاکستان اخراج شدند

سازمان‌های بین‌المللی از «پیامدهای فاجعه‌بار» بازگشت مهاجران هشدار داده‌اند.

این سازمان‌ها گفته‌اند که شرایط در افغانستان برای بازگشت‍‌کنندگان، به ویژه زنان، فعالان جامعه مدنی، خبرنگاران و کارمندان حکومت پیشین امن نیست.

سازمان بین‌المللی مهاجرت پیشتر نسبت به بازگشت دسته‌جمعی افغان‌ها از کشورهای همسایه هشدار داد و خواستار تأمین فوری منابع مالی این سازمان برای رسیدگی به بازگشت‌کنندگان شد. این سازمان اعلام کرد که پس از سپتامبر ۲۰۲۳ بیش از ۴ میلیون افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند.

شورای امنیت سازمان ملل گفته است که تلاش‌ها برای ارائه کمک‌های بشردوستانه در افغانستان با اخراج ادامه‌دار افغان‌ها از کشورهای همسایه پیچیده‌تر شده است. بر اساس گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت، فقط در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱.۵ میلیون افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند.

این شورا تاکید کرد که بازگشت‌کنندگان افغان در معرض خطر آزار و شکنجه، مجازات‌های ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز و یا آسیب‌های جبران‌ناپذیر قرار دارند.

کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران نوشت که این تعداد افغان‌ها از طریق گذرگاه‌های بهرامچه، تورخم، سپین‌بولدک، پل ابریشم و اسلام‌قلعه اخراج شده‌اند.

به گزارش طالبان، این تعداد از بازگشت‌کنندگان افغان مجموعا ۲۹ میلیون و ۵۶ هزار افغانی کمک دریافت کرده‌اند.

کمیسیون عالی طالبان نوشت که از این میان ۵ هزار و ۶۰۹ بازگشت‌کننده به ولایت‌های قندوز، تخار، بدخشان، بغلان، بلخ، سمنگان، سرپل، جوزجان، فاریاب، پروان، کاپیسا، غزنی، ننگرهار و خوست منتقل شدند.

پاکستان و ایران به روند اخراج دسته‌جمعی مهاجران افغان همچنان ادامه داده‌اند. حکومت پاکستان آخرین مهلت خروج داوطلبانه افغان‌ها را اول سپتمبر تعیین کرده بود. نیروهای امنیتی این کشور با پایان یافتن این مهلت روند بازداشت و اخراج مهاجران را افزایش داده‌اند.

کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان پیشتر گزارش داد که از آغاز سال ۲۰۲۴ تا ۲۷ اگست ۲۰۲۵، بیش از دو و نیم میلیون افغان به گونه داوطلبانه یا اجباری از ایران و پاکستان به کشور برگشته‌اند. این سازمان هشدار داد که بیشتر بازگشت‌کنندگان با کمبود سرپناه، بیکاری، بدهی‌های سنگین و ناامنی غذایی روبه‌رو‌اند.

مهدی رجبی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی فرمانداری تایباد ایران جمعه، ۱۳ سنبله به خبرگزاری صدا و سیما گفت در ۷۰ روز پسین با اجرای طرح بازگشت مهاجران، از همه ظرفیت‌ها در راستای «خروج عزت‌مندانه» افغان‌ها استفاده شده است.

این مقام محلی جمهوری اسلامی ادعا کرد که ۹۰ درصد از مهاجران افغان فاقد مدرک اقامت به‌طور داوطلب از ایران خارج شده‌اند. او افزود که گذرگاه دوغارون مهمترین و نخستین مسیر برای خروج مهاجران افغان به شمار می‌رود.

معاون فرماندار تایباد اضافه کرد که انتقال وسایل خانه مهاجران افغان با همکاری و هماهنگی مقامات طالبان توسط مسئولین ایرانی تا نقطه صفری مرز دوغارون انتقال می‌یابند. به گفته او روزانه بیش از ۳۵۰ کامیون حامل اسباب و اثاثیه خانه‌های مهاجران افغان به مرز دوغارون منتقل می‌شوند.

مهدی رجبی مدعی شد که بازگشت مهاجران افغان «در نهایت حفظ کرامت انسانی و منزلت آنها» انجام شده و مشکلات و موانع خروج به حداقل رسیده است.

بسیاری از مهاجران افغان، اما پس از بازگشت اجباری به کشور از بدرفتاری و اخذ هزینه‌های اضافی توسط مسئولان جمهوری اسلامی شکایت کرده‌اند. شماری از این مهاجران گفته‌اند که نیروهای امنیتی ایران آنها را با وجود داشتن مدارک معتبر اقامتی بازداشت و اخراج کرده است.

برلین پیش‌تر وعده داده بود این شمار پناهجو را خواهد پذیرفت، اما سیاست‌های مهاجرتی آلمان پس از روی‌کارآمدن حکومت جدید سخت‌گیرانه‌تر شده است.

خان به بیانیه وزارت خارجه آلمان در ماه آگوست اشاره کرد که در آن تأکید شده بود موضوع افغان‌های مقیم پاکستان برای برلین «بسیار جدی» است.

پاکستان عضو کنوانسیون ۱۹۵۱ ژنو نیست و به‌جای آن بر اساس «قانون اتباع خارجی» عمل می‌کند؛ قانونی که به مقام‌ها اجازه می‌دهد اتباع خارجی بدون مدرک معتبر را بازداشت و اخراج کنند. در هفته‌های اخیر بیش از ۲۱۰ پناهجوی افغان که برگه پذیرش آلمان را داشتند، از سوی پولیس پاکستان بازداشت و به افغانستان اخراج شدند.

کمیسیون طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران در خبرنامه‌ای نوشت که این تعداد از بازگشت‌کنندگان مجموعا ۱۹ میلیون و ۷۴۶ هزار افغانی کمک دریافت کرده‌اند.

به گزارش طالبان، از این میان نزدیک به هزار و ۷۰۰ بازگشت‌کننده به ولایت‌های بغلان، کندز، تخار، بلخ، جوزجان، بدخشان و سرپل منتقل شده‌اند.

روند اخراج مهاجران افغان از ایران و پاکستان همچنان ادامه دارد. بربنیاد گزارش‌ها، نیروهای امنیتی پاکستان پس از پایان مهلت خروج افغان‌ها در اول سپتمبر، روند بازداشت و اخراج را به شدت افزایش داده است.

این در حالی است که سازمان‌های بین‌المللی از «پیامدهای فاجعه‌بار» بازگشت مهاجران هشدار داده‌اند. این سازمان‌ها گفته‌اند که شرایط در افغانستان برای بازگشت‍‌کنندگان، به ویژه زنان، فعالان جامعه مدنی، خبرنگاران و کارمندان حکومت پیشین امن نیست.