پاکستان و تاجیکستان درباره مبارزه با تروریسم گفت‌وگو کردند

گاردین روز پنجشنبه، دهم میزان، نوشت که این راهبرد چندلایه تهران شامل گسترش برنامه موشکی، تقویت پدافند هوایی و تعلیق همکاری با بازرسان اتمی سازمان ملل است.

به نوشته این روزنامه بریتانیایی، تهدید به اعزام پناهجویان به سمت غرب، یادآور هشدار رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه است که تهدید کرده بود میلیون‌ها پناهجوی سوری را به سمت اروپا روانه می‌کند.

براساس آمار، ایران در برهه‌هایی میزبان حدود شش میلیون پناهجوی افغان بوده است. با این حال، عفو بین‌الملل گزارش داد که در سال ۲۰۲۵ یک میلیون نفر از این پناهجویان به افغانستان اخراج شدند؛ افرادی که پیش‌تر برای گریختن از فقر یا حکومت طالبان کشور خود را ترک کرده بودند.

عفو بین‌الملل اعلام کرد این اخراج‌های گسترده پس از جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل شدت گرفته است و تخمین زده می‌شود که از زمان پایان جنگ تاکنون ۵۰۰ هزار افغان به آن سوی مرز بازگردانده شده‌اند.

مقام‌های جمهوری اسلامی آمارهای متفاوتی از تعداد پناهجویان افغان در ایران ارائه کرده‌اند، اما برآورد می‌شود که دستکم دو میلیون نفر بدون مدارک رسمی در ایران حضور دارند.

همچنین کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل پیش‌بینی کرده که ممکن است تا چهار میلیون افغان امسال به افغانستان اخراج شوند.

در سوم میزان، برخی منابع دیپلوماتیک و امنیتی هشدار دادند که گروه داعش می‌تواند از موج اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران و پاکستان برای اهداف خود بهره‌برداری کند.

هانس-یاکوب شیندلر، هماهنگ‌کننده پیشین کمیته سازمان ملل برای نظارت بر گروه‌های شبه‌نظامی، در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه هشدار داد: «خطر آن‌که داعش خراسان افغان‌های تازه‌وارد را به‌عنوان منبع بالقوه برای جذب نیرو در نظر بگیرد، بالاست.»

او افزود داعش خراسان از اسد ۱۴۰۰ به جذب نیرو از میان اعضای ناراضی طالبان و نیز افغان‌هایی مشغول است که در ساختار حکومت جدید جایی ندارند.

یک منبع دیپلوماتیک اروپایی نیز به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما می‌دانیم که برخی افغان‌ها نه از سر اعتقاد، بلکه به‌دلیل ضرورت اقتصادی به گروه‌های تروریستی می‌پیوندند.»

در ماه سرطان امسال، کارشناسان سازمان ملل متحد، نسبت به اخراج جمعی و اجباری پناهجویان افغان از ایران و پاکستان هشدار دادند و خواستار توقف فوری این روند شدند.

او در مقاله‌ای که روز پنجشنبه در پایگاه خبری هیل نشر شد، نوشت اگر طالبان برای دسترسی امریکا به بگرام توافق نکند، امریکا باید «همه گزینه‌ها» را برای بازگشت به این پایگاه هوایی بررسی کند.

نویسنده این اندیشکده امریکایی نوشت که دونالد ترامپ «نشان داده که در صورت لزوم از نیروی نظامی استفاده می‌کند، همان‌طور که در حمله اخیر به ایران انجام داد.» او ترامپ را تشویق کرد که «باید جسور باشد و بر اساس منافع ملی امریکا عمل کند.»

پژوهشگر ارشد موسسه هادسون نوشت که نیروهای امریکایی با پایگاه بگرام و مناطق اطراف آن آشنایی کامل دارند و همچنین نیروهای ضدطالبان مانند جبهه مقاومت ملی افغانستان به رهبری احمد مسعود، در دره پنجشیر، در کمتر از ۵۰ مایلی بگرام فاصله دارند.

از نظر کافی، «بازگشت به بگرام دشوار و پرریسک، اما امکان‌پذیر است.»

او افزود: «هیچ‌کس انتظار ندارد که نیروهای امریکایی به این زودی بازگردند، اما هیچ‌کس مداخله امریکا در افغانستان در سال ۲۰۰۱ را هم پیش‌بینی نکرده بود.» در ادامه مقاله آمده است که «اگر شرایط ایجاب کند، حضور امریکا در افغانستان ارزشمند خواهد بود.»

بخشی از مقاله روزنامه هیل به اهمیت استراتیژیک پایگاه بگرام اختصاص دارد. نویسنده مقاله معتقد است که «حدود ۸۵ درصد جمعیت جهان و بیش از نیمی از اراضی خشکه زمین در شعاع پرواز هشت‌ساعته از بگرام قرار دارند. در این محدوده، مسیرهای اصلی تجارت و ترانزیت و همچنین منابع راهبردی عظیمی مانند حدود ۷۵ درصد ذخایر عناصر نادر، ۷۰ درصد ذخایر بالقوه نفت و ۶۵ درصد ذخایر بالقوه گاز طبیعی جهان قرار دارند».

به گفته او، برای امریکا، داشتن جای پایی در بگرام در چارچوب رقابت قدرت‌های بزرگ، مزایای فراوانی دارد. افغانستان از غرب با ایران و از شرق با چین هم‌مرز است؛ در جنوب پاکستان و هند و در شمال آسیای مرکزی که روسیه در آن نفوذ دارد، موقعیت دارد.

از زمانی که دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور امریکا اخیرا در دیدار با کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، اعلام کرد که ایالات متحده در حال تلاش برای بازگشت به بگرام است، بحث درباره این پایگاه هوایی دوباره سر زبان‌ها افتاده است.

در واکنش، طالبان این درخواست را رد کرده و آن را نقض حاکمیت ملی افغانستان دانسته‌ است. رئیس ستاد ارتش طالبان اعلام کرد که این گروه «یک وجب از خاک افغانستان» را به نیروهای خارجی نخواهد داد.

مقام‌های چین، روسیه و ایران نیز به این اظهارات واکنش نشان دادند. چین گفت به حاکمیت ملی افغانستان احترام می‌گذارد و مقام‌های ایرانی و روسی گفتند طالبان بگرام را به امریکا نخواهد داد.

حمدالله فطرت، سخنگوی حکومت طالبان، روز پنج‌شنبه، ۹ میزان، در مصاحبه با تلویزیون دولتی تحت کنترول این گروه اظهار داشت که با تسلط طالبان، تمام گروه‌های مسلح و جریان‌های سیاسی مخالف از بین رفته‌اند و امنیت در افغانستان برقرار شده است.

وی تاکید کرد که خاک افغانستان تهدیدی برای هیچ کشوری نیست و ادعاهای مربوط به فعالیت گروه‌های تروریستی در این کشور نادرست است.

سخنگوی طالبان همچنین به نگرانی‌ها درباره مهاجرت غیرقانونی و تاثیر آن بر تروریسم فرامرزی اشاره کرد و گفت که این مسئله یک مشکل جهانی است و نیازمند همکاری بین‌المللی می‌باشد.

او از جامعه جهانی خواست تا مسئولیت‌های خود را در این زمینه ایفا کند.

اخیرا نمایندگان ویژه ۱۳ کشور مانند امریکا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، کانادا، ایتالیا، جاپان، کوریای جنوبی، سوئیس، ناروی، ترکیه، دنمارک و اتحادیه اروپا در نشستی در لندن، درباره تهدیدات امنیتی ناشی از خاک افغانستان و چالش‌های مهاجرت فرامرزی ابراز نگرانی کردند.

آنها همچنان خواستار حکومت فراگیر در افغانستان شدند. سخنگوی طالبان به این درخواست کشورهای عمده غربی پاسخ نداده است.

این کشورها بر لزوم همکاری‌های منطقه‌ای در مبارزه با تروریسم در افغانستان تاکید ورزیدند.

پیش‌تر، کشورهای منطقه مانند چین، روسیه، ایران و پاکستان نیز نگرانی‌های مشابهی درباره حضور گروه‌های تروریستی در افغانستان مطرح کرده بودند.

اخیرا نماینده پاکستان در سازمان ملل متحد گفت که دست‌کم ۲۰ گروه تروریستی در افغانستان فعالیت دارد. او از تحریک طالبان پاکستان، داعش، القاعده، جدایی‌طلبان بلوچ، جنبش اسلامی ترکستان شرقی یا اویغورها نام برد.

در بیانیه اخیر کشورهای منطقه از حضور و فعالیت جیش‌العدل گروه شورشی مخالف جمهوری اسلامی نیز ابراز نگرانی شده بود. با این حال، طالبان پیوسته این نگرانی‌ها را رد می‌کند.

در این نامه رسمی وزارت تحصیلات آمده است که موضوع معطلی ترفیع علمی استادان دانشگاه در شورای رهبری این وزارتخانه مطرح شده است. براساس تصمیم این شورا، «اعضای کادر علمی که سیرت و صورت آنان با شریعت مطابقت نداشته باشد، دوسیه‌های ترفیع علمی آنان باید به تعویق بیفتد.»

در این سند به روسای دانشگاه‌ها دستور داده شده است که تا زمانی که از «سیرت و صورت» استادان دانشگاه اطمینان حاصل نکرده‌ اند، دوسیه‌های ترفیع علمی آنان را به وزارت تحصیلات عالی نفرستند.

طالبان با آغاز سال تحصیلی جدید ۱۴۰۴ دستورالعمل‌هایی مشخصی را برای پوشش و رفتار استادان و دانشجویان صادر کرده‌ است. این دستورالعمل‌ها عمدتا با توجه به اصول شریعت اسلامی مورد نظر طالبان و فرهنگ به شدت محافظه‌کارانه آنها تنظیم شده است.

براساس این دستورالعمل، دانشجویان و استادان دانشگاه باید پیراهن‌تنبان سنتی بپوشند، کلاه یا دستار بر سر بگذارند و ریش خود را کوتاه نکنند.

وزارت معارف طالبان این دستورالعمل سختگیرانه را در مکتب‌های پسرانه نیز عملی می‌کند.

شاگردان و دانشجویانی که این دستورالعمل را رعایت نکنند نمی‌توانند وارد صنف‌های درسی شوند.

پس از تسلط طالبان بر افغانستان در اسد ۱۴۰۰ دانشگاه‌های این کشور شاهد تغییرات گسترده‌ای بوده‌اند. اکنون دانشجویان دختر نمی‌توانند شامل دانشگاه شوند و نصاب تحصیلات عالی با حذف و تغییرات گسترده‌ای مواجه شده‌اند.

صدها استاد دانشگاه و کادر علمی از کشور فرار کرده‌اند و طالبان کنترول اجتماعی و مذهبی شدیدی را بر دانشگاه‌ها اعمال کرده است.

تاکنون دلیل آغاز این درگیری مشخص نیست. در بیشتر موارد، چنین تنش‌هایی بر سر ساخت یا بازسازی پاسگاه‌های مرزی دو طرف به‌وجود می‌آید. با این حال، هنوز روشن نیست کدام طرف شلیک را آغاز کرده است.

یک باشنده ولایت کنر به افغانستان اینترنشنال گفت: «دو آمبولانس به سوی مرکز ولایت کنر حرکت کردند.» با این حال از تلفات احتمالی این درگیری اطلاعاتی در دست نیست.

در چهار سال گذشته، مرز افغانستان و پاکستان یکی از پرتنش‌ترین نقاط منطقه بوده است. پس از روی‌کار آمدن طالبان در افغانستان، درگیری‌های مرزی میان طالبان و نیروهای مرزبانی پاکستان افزایش قابل توجهی یافته است.

۱۴ درگیری مرزی در سه ماه

گزارش سه‌ماهه اخیر دبیرکل سازمان ملل دربارهافغانستان نشان می‌دهد که از ۱۱ ثور الی ۹ اسد، ۱۴ مورد درگیری میان نیروهای طالبان و پاکستان در مرز دو کشور رخ داده اند. این درگیری‌های مسلحانه مرزی در ولایت‌های خوست، کنر، ننگرهار، هلمند و پکتیکا اتفاق افتاده اند.

در گزارش آمده که براثر یک درگیری میان طالبان و نیروهای پاکستانی حدود ۵۰ خانواده در ولسوالی دیشوی ولایت هلمند آواره شدند. دلیل آغاز این درگیری ساخت یک پاسگاه امنیتی از سوی طالبان در نزدیکی گذرگاه بهرامچه هلمند بود.

سازمان ملل همچنین گفت در این مدت ۱۲ مورد گشت‌زنی پهپادها و دو مورد پرواز جت‌ها در آسمان قندهار، پکتیکا، گردیز، خوست و پکتیا گزارش شده است.