سیما سمر: مردان برای حق آموزش دختران ایستادگی نکردند

سیما سمر، رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر، میگوید مردان در افغانستان در برابر محرومیت دختران و زنان از حق آموزش، مقاومت نکردهاند.

سیما سمر، رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر، میگوید مردان در افغانستان در برابر محرومیت دختران و زنان از حق آموزش، مقاومت نکردهاند.
او روز پنجشنبه در یک نشست آنلاین به مناسبت انتشار گزارشی درباره وضعیت وخیم حقوق بشر در افغانستان گفت که پنج سال محرومیت آموزش دختران در افغانستان، خسارتی جبرانناپذیر است. به گفته او، ادامه این وضعیت، شرایط زندگی را هم در شهرها و هم در روستاهای افغانستان وخیمتر میسازد.
او افزود که مردم در برابر این محرومیت واکنش جدی نشان ندادهاند، در حالیکه برای تماشای اعدام یا شلاقزدن افراد، شمار زیادی در ورزشگاهها و محلهای عمومی تجمع میکنند.
به باور او، حتی مردان در داخل خانوادهها نیز برای حمایت از حق آموزش دختران و زنان اقدامی لازم را انجام ندادهاند.
رئیس پیشین کمیسیون حقوق بشر افغانستان همچنین هشدار داد که نباید اجازه داده شود نقض حقوق بشر به یک امر عادی تبدیل شود.
طالبان از پنج سال پیش، دختران بالاتر از صنف ششم را از رفتن به مکتب منع کرده است. همچنین، حق تحصیل در دانشگاهها و آموزش در رشتههایی مانند پزشکی نیز از آنان سلب شده است. نهادهای حقوق بشری میگویند آنچه طالبان بر زنان و دختران در افغانستان اعمال کرده است، مصداق آشکار «آپارتاید جنسیتی» است.

اداره طالبان میگوید حملات توپخانهای و پهپادی پاکستان به زخمی و کشته شدن افراد ملکی منجر شده است. حمدالله فطرت، یکی از سخنگویان طالبان، اعلام کرد که از روز چهارشنبه ۱۲ حمل، حملات موشکی، توپخانهای و پهپادی پاکستان در ولایتهای کنر، پکتیکا و خوست ادامه داشته است.
سخنگوی طالبان روز پنجشنبه در بیانیهای گفت که در نتیجه این حملات، ۲۵ غیرنظامی زخمی شده و ۲ تن جان باختهاند.
به گفته حمدالله فطرت در ولسوالیهای سرکانو و منوره ولایت کنر، ۱۵۵ گلوله هاوان و توپهای دوربرد شلیک شده که در پی آن دو کودک زخمی و یک موتر تخریب شده است. همچنین، در منطقه دوسرکه از مربوطات ناواپاس ولسوالی سرکانو، دهها گلوله توپخانه پاکستان اصابت کرده که در نتیجه آن ۸ کودک زخمی و ۲ تن کشته شدهاند.
او افزود که در ولسوالی شکین ولایت پکتیکا نیز در پی حمله پهپادی پاکستان، ۳ غیرنظامی زخمی شدهاند.
طالبان به طور پیوسته کشته و زخمی شدن نیروهایش در آتشباری ارتش پاکستان را رد کرده است. اما پاکستان میگوید که اهداف حملات آن تاسیسات نظامی طالبان است و نه اماکن ملکی. این کشور کشته شدن افراد ملکی در حملات خود را رد میکند. با این حال، سازمان ملل کشته و زخمی شدن مردم عادی در حملات پاکستان را تایید کرده است.
سخنگوی طالبان روز پنجشنبه گفت که ۱۸۵ گلوله توپ دوربرد به ولسوالی سرکانو ولایت کنر شلیک شده که در نتیجه آن ۱۰ غیرنظامی زخمی شده اند. به گفته او، در مناطق مختلف ولسوالیهای منوره، دانگام، ناری و شلتن ولایت کنر نیز ۱۷۸ گلوله توپ و هاوان فرود آمده، اما تلفات جانی در پی نداشته است.
معاون سخنگوی طالبان همچنین گفت که در منطقه جندو غره ولسوالی زازی میدان ولایت خوست، در اثر حمله پهپادی پاکستان، ۲ غیرنظامی زخمی شده اند.
پاکستان تاکنون به طور رسمی درباره این حملات اظهارنظر نکرده است. این درگیریها همزمان با برگزاری مذاکرات میان نمایندگان طالبان و پاکستان در شهر اورومچی چین انجام میشود، مذاکراتی که با میانجیگری چین با هدف کاهش تنشها و یافتن راه حلی برای درگیریها برگزار شده است.
طالبان ابراز امیدواری کرده است که مذاکرات اورومچی به نتیجه برسد. گفته میشود پاکستان تحت فشار چین در این گفتوگوها شرکت کرده است. با این حال، پاکستان به رغم درخواستهای متحدانش، حملات خود را به افغانستان ادامه داده است.
این کشور پس از پایان آتشبس موقت عید فطر اعلام کرده بود که حملات خود را از سر گرفته است.
در حالی که مذاکرات میان طالبان و پاکستان در شهر اورومچی چین جریان دارد، منابع محلی از وقوع درگیری تازه میان نیروهای مرزی طالبان و پاکستان در ولایت خوست خبر دادند.
سبحانالله عزام، رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در خوست، اعلام کرد که این درگیری در ولسوالی گوربز، در منطقه غلامخان رخ داده است.
تا کنون جزئیاتی درباره تلفات و خسارات احتمالی این درگیری منتشر نشده است. با این حال، منابع محلی گزارش دادهاند که در نقاط مرزی ولسوالیهای علیشیر، تریزی و زازی میدان نیز صدای تیراندازی شنیده شده است.
این درگیری درحالی رخ میدهد که چین تلاش کرده است پاکستان را به گفتوگو با طالبان متقاعد کند. منابع میگویند که هدف چین از این مذاکرات کاهش تنش، بازگشایی مسیرهای تجاری و آتشبس احتمالی است.
اوزبیکستان نیز روز پنجشنبه از پاکستان خواست که به مذاکرات با طالبان ادامه دهد.
وزیران خارجه اوزبیکستان و پاکستان روز پنجشنبه در یک تماس تلفنی درباره وضعیت افغانستان گفتوگو کردند. بختیار سعیدوف، وزیر خارجه اوزبیکستان، از تلاشها برای کاهش تنشها میان طالبان و پاکستان استقبال کرده است.
وزیر امور خارجه اوزبیکستان در گفتوگو با اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، بر «اهمیت ادامه گفتوگو برای حل مسائل از راههای دیپلوماتیک» تاکید کرده است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که مذاکرات میان طالبان و پاکستان در شهر اورومچی چین در جریان است. هیئتی از وزارتهای امور خارجه، دفاع، داخله و استخبارات طالبان برای اشتراک در این گفتوگوها به چین سفر کرده است.
گفته میشود که پاکستان تحت فشار چین در این مذاکرات اشتراک کرده است.
اوزبیکستان از جمله کشورهایی است که نسبت به افزایش تنش میان طالبان و پاکستان پیوسته ابراز نگرانی کرده است. این کشور به دلیل روابط نزدیک تجارتی و اقتصادی با هر دو طرف، از پیامدهای این تنشها متاثر شده است.
در پی تشدید تنشها، مسیرهای ترانزیتی میان آسیای مرکزی و آسیای جنوبی در ماههای اخیر با اختلال مواجه شده است. این در حالی است که کشورهای آسیای مرکزی در تلاش بودند تا از طریق پروژههای منطقهای و مسیر افغانستان به بازارهای جنوب آسیا دسترسی پیدا کنند، اما این تنشها موانعی در برابر طرحهای تجاری مذکور ایجاد کرده است.
اوزبیکستان همچنان در نظر دارد حجم تجارت خود با پاکستان را به پنج میلیارد دالر افزایش دهد. همزمان، سطح روابط تجارتی این کشور با افغانستان تحت اداره طالبان به حدود ۱.۷ میلیارد دالر رسیده است که در تاریخ روابط اقتصادی دو طرف، بیسابقه توصیف میشود.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان از جامعه جهانی خواست برای ادامه عملیات پاکسازی ماینها و بمبهای منفجرنشده سرمایهگذاری کنند. براساس آمار رسمی، سال گذشته ۴۷۱ غیرنظامی به دلیل انفجار ماینها جان باختند که ۶۷ درصد آن کودکان بودهاند.
او در آستانه روز جهانی آگاهیدهی درباره خطرات ماینها گفت که افغانستان همچنان در میان کشورهایی است که بیشترین آسیب را از ماینها و بقایای مواد منفجره جنگ در سطح جهان متحمل میشود. ریچارد بنت افزود که کودکان بیشترین قربانی این وضعیت هستند.
براساس گزارشها، تقریبا ۲۴ درصد از کل تلفات ناشی از بقایای مواد منفجره جنگ زمانی رخ میدهد که کودکان در حال بازی هستند. بخش دیگری از این تلفات در حین جمعآوری فلزات بیکاره اتفاق میافتد.
آقای بنت گفت: «این ارقام نشان میدهد که آلودگی اراضی افغانستان به ماین نقض مداوم اساسیترین حقوق بشر یعنی حق زندگی، حق سلامتی و حق داشتن محیطی امن برای رشد و شکوفایی، است.»
در بیانیهای که دفتر حقوق بشر ملل متحد منتشر کرده آمده است که پیشرفت عملیات ماینروبی در افغانستان شکننده است و کاهش بودجه در سالهای اخیر باعث کاهش برنامههای ماینزدایی شده است.
ریچارد بنت افزود: «مبارزه با ماین تضمین میکند که کودکان بتوانند بدون ترس به مکتب بروند، کشاورزان زمینهای خود را کشت کنند و بیجاشدگان با خیال راحت به خانههای خود بازگردند.»
چهارم اپریل، روز جهانی آگاهیدهی درباره خطرات ماینها است.
بخش زنان سازمان ملل و دفتر حقوق بشر این سازمان میگویند محدودیتهای طالبان علیه زنان و دختران مصداق تبعیض مستقیم علیه زنان است. بر پایه این بررسی حقوقی، سیاستهای طالبان آزادیهای بنیادین زنان را سلب کرده و آنان را از مشارکت برابر در زندگی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی حذف کرده است.
در این بررسی، ممنوعیت استفاده زنان از پارکها، سالنهای ورزشی و حمامهای عمومی، یکی از نمونههای روشن تبعیض مستقیم عنوان شده است.
سازمان ملل میگوید این اقدام نه تنها دسترسی زنان به اماکن عمومی را محدود کرده، بلکه حق آنان برای مشارکت در فعالیتهای تفریحی، ورزشی و فرهنگی و نیز حق سلامت جسمی و روانیشان را نقض میکند.
بخش دیگری از این بررسی به محدودیت سفر زنان بدون محرم پرداخته است. براساس بررسی سازمان ملل، وابستهساختن سفر زنان به حضور محرم، آزادی رفتوآمد آنان را سلب کرده و در عمل دسترسی آنان به آموزش، خدمات درمانی، کار و مشارکت اجتماعی را محدود میسازد.
این نهاد تأکید کرده که چنین محدودیتی تنها بر زنان اعمال میشود و از همین رو ماهیت تبعیضآمیز مستقیم بر آنان دارد.
بررسی سازمان ملل تحمیل حجاب اجباری، پوشاندن چهره و محدودسازی صدای زنان در اماکن عمومی را بخشی از تبعیض ساختاری علیه زنان توصیف میکند.
در این تحلیل آمده است که این مقررات نه تنها حق انتخاب پوشش را از زنان میگیرد، بلکه آزادی بیان، آزادی حضور در جامعه و مشارکت آنان در عرصه عمومی را نیز محدود میسازد و کلیشههای جنسیتی را تقویت میکند.
اداره سازمان ملل برای زنان، همچنین منع آموزش دختران پس از صنف ششم را از جدیترین اشکال نقض حق آموزش دانسته است.
سازمان ملل با تاکید بر آموزش به عنوان حق ورودی با تاثیر چندگانه در دسترسی به سایر حقوق میگوید که منع دختران از آموزش پس از صنف ششم تاثیر تبعیضآمیز و فزاینده دارد.
ملل متحد در بررسی خود تاکید کرده که منع آموزش دختران مانند آموزش حرفهای و آموزش مهارتها برخلاف بند «الف» و بند «ب» ماده دهم کنوانسیون منع هرگونه تبعیض علیه زنان است حقوق برابر را برای مردان و زنان را در زمینه آموزش تضمین میکند.
سازمان ملل میگوید که تبعیض در حوزه آموزش منجر به مجموعهای از محرومیتها و نقضهای حقوق از جمله حقوق برابری و عدم تبعیض، مشارکت برابر و توانمندسازی، سلامت و رفاه و کار و امور اقتصادی میشود.
در همین حال، ممنوعیت تحصیلات عالی و آموزشهای تخصصی برای زنان، بهویژه در انستیتوتهای صحی، از دیگر موارد برجسته این بررسی است.
در این بررسی آمده است که محرومیت دختران از آموزش متوسطه و سپس تحصیلات عالی، آنان را از فرصتهای برابر برای رشد، استقلال اقتصادی و مشارکت در جامعه دور میکند و آثار آن تا سالها بر زندگی فردی و اجتماعی زنان باقی میماند.
سازمان ملل هشدار داده که این سیاست، افزون بر نقض حق آموزش و اشتغال زنان در درازمدت بر دسترسی زنان به خدمات صحی به دلیل حذف زنان از آموزشهای تخصصی به کاهش شمار متخصصان زن در بخش صحت میانجامد.
در بخش دیگری از این تحلیل، دستور طالبان برای کنار گذاشتن زنان از ادارات دولتی نیز بهعنوان تبعیض مستقیم در اشتغال ارزیابی شده است.
سازمان ملل میگوید این اقدام زنان را از حق کار، درآمد، امنیت شغلی، ترفیع و مشارکت در اداره امور عمومی محروم میکند و همزمان دسترسی سایر زنان به خدمات عمومی را نیز دشوارتر میسازد.
بر اساس این بررسی، مجموعه این محدودیتها نشان میدهد که طالبان با صدور دستورالعملهای پیدرپی، حضور زنان را از عرصه عمومی بهصورت مرحلهوار محدود کردهاند.
بر پایه این بررسی، این قوانین، مجموعهای از ممنوعیتهای پراکنده نیست، بلکه یک روند پیوسته برای حذف زنان از زندگی اجتماعی را شکل میدهد.
این روند از تفریح و ورزش آغاز میشود، به رفتوآمد، پوشش و بیان میرسد و در سطوح دیگر آموزش، تحصیل و اشتغال زنان را هدف قرار میدهد.
سازمان ملل در تحلیل خود تأکید کرده است که این محدودیتها با اصول برابری، عدم تبعیض و حقوق اساسی زنان در تعارض قرار دارد و نه تنها آزادیهای بنیادین زنان را سلب میکند، بلکه آنان را از مشارکت برابر در زندگی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نیز کنار میزند.