هبتالله آخندزاده در قعر جدول؛ نام ۵۰ رهبر مسلمان بانفوذ جهان منتشر شد

هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان که از سوی این گروه «امیرالمؤمنین» خوانده میشود، در بخش پایانی فهرست ۵۰ چهره بانفوذ مسلمانان جهان در سال ۲۰۲۷ قرار گرفته است.

هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان که از سوی این گروه «امیرالمؤمنین» خوانده میشود، در بخش پایانی فهرست ۵۰ چهره بانفوذ مسلمانان جهان در سال ۲۰۲۷ قرار گرفته است.
این فهرست سالانه از سوی مرکز مطالعات راهبردی اسلامی سلطنتی در اردن منتشر میشود و رهبران سیاسی، مذهبی و شخصیتهای اثرگذار جهان اسلام را شامل میشود.
در صدر فهرست سال ۲۰۲۷، پنج چهره از سه کشور بهطور مشترک جایگاه نخست را به خود اختصاص دادهاند: سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان سعودی، محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، محمدشهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، مارشال عاصم منیر، فرمانده نیروهای دفاعی پاکستان، و رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه.
پس از آنان، مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جایگاه دوم، عبدالله دوم، پادشاه اردن، سوم، تمیم بن حمد آلثانی، امیر قطر، چهارم، محمد تقی عثمانی، روحانی دینی پاکستانی، پنجم، حبیب عمر بن حفیظ، عالم دینی یمنی، ششم، احمد الطیب، شیخ الازهر مصر، هفتم، و عبدالله بن بیه، عالم دینی موریتانیایی، هشتم قرار گرفتهاند.
در کنار رهبران سیاسی و مذهبی، نام شماری از چهرههای شناختهشده ورزش و فرهنگ نیز در این فهرست دیده میشود. از جمله محمد صلاح، فوتبالیست مصری؛ زینالدین زیدان، ستاره پیشین فوتبال فرانسه؛ سادیو مانه، بازیکن سنگالی؛ کریم عبدالجبار، بسکتبالیست امریکایی؛ عثمان دمبله و لامین یامال، بازیکنان فوتبال فرانسه و اسپانیا؛ و حبیب نورماگومدوف، مبارز پیشین هنرهای رزمی ترکیبی از روسیه.
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در جایگاه چهلوسوم این فهرست ۵۰ نفره قرار گرفته است. این فهرست چهرهها را بر اساس میزان نفوذ سیاسی، مذهبی، اجتماعی و فرهنگیشان رتبهبندی کرده است.
آخندزاده پس از کشته شدن ملا اختر محمد منصور، رهبر پیشین طالبان، در حمله هواپیمای بیسرنشین امریکا در سال ۲۰۱۶ به رهبری این گروه رسید. پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، او فرمانهای اصلی این گروه را صادر کرده و تصمیمگیریهای کلان سیاسی و اجتماعی زیر نظر او انجام میشود.
گزارش «۵۰۰ مسلمان بانفوذ جهان» در معرفی آخندزاده به محدودیتهای گسترده اداره طالبان علیه زنان و دختران، از جمله ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم و تحصیل زنان در دانشگاهها نیز اشاره کرده است.
هبتالله آخندزاده در فهرست سال ۲۰۲۶ جایگاه ۴۴ را داشت و در نسخه ۲۰۲۷ با یک پله صعود، به رتبه ۴۳ رسیده است.
مرکز مطالعات راهبردی اسلامی سلطنتی هر سال این گزارش را منتشر میکند.
در این ارزیابی، میزان نفوذ افراد بر اساس تاثیرگذاری سیاسی، مذهبی، اجتماعی و فرهنگی آنان سنجیده میشود و حضور در فهرست به معنای تایید عملکرد یا دیدگاههای افراد نیست.
عبدالسلام حنفی، معاون اداری ریاستوزرای طالبان، میگوید هیچ نظامی با ظلم و بیعدالتی دوام نمیکند. او تأکید کرده است که زندانیان، حتی کسانی که در برابر طالبان جنگیدهاند، در برابر حکومت این گروه حقوق دارند.
حنفی روز دوشنبه، ۲۵ عقرب، در نشستی در دانشگاه کابل درباره تأثیر فرمانهای رهبر طالبان سخنرانی کرد.
او گفت: «اگر خدا نخواسته در یک نقطه افغانستان ظلم صورت بگیرد، امکان ندارد یک نظام همراه ظلم بقا داشته باشد.» این مقام طالبان افزود که حقوق مردم باید در ادارههای دولتی و محاکم رعایت شود و عالمان باید مسوولانی را که از مسیر درست منحرف میشوند، نصیحت و توبیخ کنند.
او در بخش دیگری از سخنانش گفت که هبتالله آخندزاده به کمیسیون تنظیم تشکیلات و معاشات دستور داده است وضعیت زندانها و زندانیان را بررسی کند. به گفته او، هیئتی زندانهای کابل، پلچرخی، بگرام، دارالتربیه اطفال و زندانهای ولایتها را بررسی کرده و با زندانیان گفتوگو کرده است.
حنفی گفت زندانیان، حتی کسانی که در برابر طالبان جنگیدهاند، در برابر نظام حقوق دارند و این حقوق باید رعایت شود. او همچنین گفت هبتالله آخندزاده یک میلیارد افغانی برای بهبود وضعیت زندانیان اختصاص داده است.
این معاون اداری ریاستوزرای طالبان در سخنانش از حقوق خانوادههای کشتهشدگان هر دو طرف جنگ نیز یاد کرد و گفت این خانوادهها تحت کفالت قرار گرفتهاند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که نهادهای بینالمللی از ادامه نقض حقوق بشر در افغانستان، بهویژه برخورد با مقامهای حکومت پیشین و اعضای نیروهای امنیتی سابق، گزارش میدهند.
دفتر هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان در تازهترین گزارش سهماهه خود که در ۲۳ میزان منتشر شد، گفت که از اول سرطان تا پایان سنبله ۱۴۰۵، دستکم ۱۴ مورد بازداشت و توقیف خودسرانه و چهار مورد کشتهشدن اعضای پیشین نیروهای دفاعی و امنیتی افغانستان را ثبت کرده است.
یوناما همچنین گفته است که مقامهای پیشین حکومت و اعضای نیروهای امنیتی سابق، با وجود اعلام عفو عمومی از سوی طالبان، پس از بازگشت به افغانستان همچنان در معرض نقض حقوق بشر قرار دارند. در برخی موارد، عاملان قتلها افراد مسلح ناشناس معرفی شدهاند و نمیتوان مسوولیت این رویدادها را بدون شواهد مشخص به یک طرف نسبت داد.
بر بنیاد گزارش یک گزارشگر ویژه سازمان ملل که در سال ۱۴۰۵ منتشر شد، یوناما از میزان ۱۴۰۴ تا جوزای ۱۴۰۵ دستکم ۲۷ مورد کشتهشدن اعضای پیشین نیروهای امنیتی را گزارش کرده است. این گزارش همچنین از بازداشتهای طولانیمدت بدون روند قانونی و موارد شکنجه و بدرفتاری با برخی از این افراد ابراز نگرانی کرده است.
رئیسجمهور پیشین امریکا گفته است که به او اطمینان داده شده بود دولت افغانستان پس از خروج نیروهای امریکایی میتواند بهگونه مستقل به کار خود ادامه دهد و کابل دستکم تا شش ماه سقوط نمیکند.
جو بایدن گفت این ارزیابی در حالی که تنها چند روز پس از خروج نیروهای امریکایی فروپاشید، بر روند خروج نیروهای امریکا تأثیر عمیقی گذاشت.
بایدن این موضوع را در کتاب خاطرات تازه خود با عنوان «به من وعده بده، امریکا» (Promise Me, America) مطرح کرده است. روزنامه والاستریت ژورنال که پیش از انتشار رسمی کتاب به بخشهایی از آن دست یافته، روز یکشنبه، ۲۴ عقرب، بخشهایی از روایت بایدن درباره خروج نیروهای امریکایی از افغانستان را منتشر کرد. این کتاب قرار است روز سهشنبه، ۲۶ عقرب، منتشر شود.
بایدن در بخشی از این کتاب نوشته است: «مهلت ششماههای که به من وعده داده شده بود، در ظرف چند روز از بین رفت. این موضوع تأثیر عمیقی بر نظم و ترتیب روند خروج نیروهای امریکایی گذاشت.»
او نوشته است که پیش از تصمیمگیری درباره خروج نیروهای امریکایی، به او اطمینان داده شده بود که نیروهای امنیتی افغانستان توانایی دفاع از کشور را دارند و دولت وقت میتواند بدون حضور نظامی امریکا به اداره امور ادامه دهد.
با این حال، پس از آغاز خروج نیروهای امریکایی در سال ۲۰۲۱، طالبان در مدت کوتاهی بخشهای گستردهای از افغانستان را تصرف کرد و در ۱۵ آگست همان سال وارد کابل شد. اشرف غنی، رئیسجمهور وقت افغانستان، نیز از کشور فرار کرد و دولت جمهوری اسلامی فروپاشید.
بایدن در این کتاب بار دیگر از تصمیم خود برای پایاندادن به حضور نظامی امریکا در افغانستان دفاع کرده است. او گفته است که هنوز هم معتقد است خروج نیروهای امریکایی تصمیم درستی بود و اگر بار دیگر در همان موقعیت قرار گیرد، همین تصمیم را خواهد گرفت.
او تأکید کرده است: «پایاندادن به جنگ در افغانستان کار درستی بود.»
رئیسجمهور پیشین امریکا همچنین نوشته است که تصمیم خروج نیروهای امریکایی در داخل دولت او نیز با مخالفتهایی روبهرو شده بود. به گفته بایدن، لوید آستین، وزیر دفاع وقت امریکا، و مارک میلی، رئیس ستاد مشترک ارتش این کشور، هر دو درباره پیامدهای این تصمیم ابراز نگرانی کرده بودند.
نیروهای امریکایی در سال ۲۰۰۱، پس از حملات یازدهم سپتامبر، به افغانستان حمله کردند و رژیم نخست طالبان را سرنگون کردند.
این نیروها پس از حدود ۲۰ سال حضور نظامی، در اگست ۲۰۲۱ افغانستان را ترک کردند. این خروج با فروپاشی دولت جمهوری اسلامی، بازگشت طالبان به قدرت و آوارهشدن میلیونها شهروند افغانستان همراه شد.
بایدن در حالی همچنان از تصمیم خروج نیروهای امریکایی دفاع میکند که نحوه اجرای این روند و سقوط سریع کابل از محورهای اصلی انتقادها از سیاست خارجی دولت او بوده است.
قاضیالقضات طالبان میگوید خداوند رحم کرد که این گروه بدون تفاهم با طرفهای سیاسی افغانستان به قدرت رسید. عبدالحکیم حقانی گفت اگر قدرت براساس تفاهم تقسیم میشد، طالبان ناچار بودند به مقامهای حکومت پیشین سهم بدهند و آنان با حمایت جامعه جهانی بهتدریج دوباره قدرتمند میشدند.
او گفت در صورت مشارکت مقامهای حکومت پیشین، جامعه جهانی از آنان حمایت و به آنها کمک میکرد و بهتدریج قدرتشان افزایش مییافت؛ در حالیکه طالبان ضعیف میشدند و در نهایت، اوضاع به سمت خرابی میرفت.
عبدالحکیم حقانی، قاضیالقضات طالبان روز دوشنبه ۲۵ عقرب در نشست حمایت از هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در دانشگاه کابل اعلام کرد که این گروه مداخله هیچکس را نمیپذیرد. او گفت: «ما مداخله هیچکس را نمیپذیریم و هیچگونه مداخلهای نیز وجود ندارد.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که طالبان پس از بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰، برخلاف درخواستهای داخلی و بینالمللی برای تشکیل حکومت فراگیر، قدرت را در انحصار خود نگه داشتهاند و مقامهای حکومت پیشین و دیگر جریانهای سیاسی در ساختار قدرت این گروه حضور ندارند.
خیرالله خیرخواه، والی طالبان در میدان وردک نیز در این نشست مدعی شد افغانستان در حال حاضر یگانه جغرافیایی در جهان است که در آن «نظام اسلامی» حاکم است. او در عین حال افزود که باید برای رفع چالشهایی که «نظام اسلامی» را با مشکل مواجه میکند، تلاش شود.
نشست حمایت از هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان روز دوشنبه ۲۵ عقرب در دانشگاه کابل آغاز شد. رسانههای وابسته به طالبان این نشست را «کنفرانس علمی - تحقیقی درباره بررسی تاثیر فرمانهای» رهبر این گروه معرفی کردهاند.
این نشست به ابتکار وزارت تحصیلات عالی طالبان و به ریاست ندا محمد ندیم، وزیر این وزارت برگزار شده است.
طبق اطلاعات منتشر شده، در این نشست ملاهای حامی رهبر طالبان از ولایات مختلف حضور دارند.
به گفته منابع افغانستان اینترنشنال، هدف اصلی این گردهمایی اعلام حمایت از هبتالله آخندزاده و وارد کردن فشار بر سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، و شماری دیگر از مقامهای ارشد این گروه است تا فرمانهای رهبر طالبان را بهطور کامل بپذیرند و اجرا کنند.
منابع پیشتر گفته بودند که در این نشست درباره کتاب تازه هبتالله آخندزاده، حمایت از او و اجرای فرمانهایش نیز بحث خواهد شد. طالبان اجازه عکاسی و فیلمبرداری از این نشست را ندادهاند.
این نشست در حالی برگزار میشود که در روزهای اخیر گزارشهایی درباره اختلافنظر میان هبتالله آخندزاده و شماری از مقامهای ارشد طالبان، بهویژه سراجالدین حقانی، منتشر شده است. منابع میگویند طالبان برای برگزاری این گردهمایی دانشگاه کابل را تعطیل و خوابگاههای آن را برای اسکان شرکتکنندگان تخلیه کردهاند.
حمدالله زاهد، معین غذا و ادویه وزارت صحتعامه طالبان روز یکشنبه گفت که این گروه برای تامین دارو با ایران تفاهمنامه امضا کرده و واردات آن بهزودی آغاز خواهد شد. پس از توقف واردات دارو از پاکستان، افغانستان با کمبود دارو و افزایش قیمتها روبهرو شده است.
آقای زاهد درباره زمان دقیق آغاز واردات دارو از ایران، میزان واردات و نوع داروهایی که قرار است وارد کشور شوند، جزئیاتی ارائه نکرد.
او روز یکشنبه در مراسم اختتامیه دومین نمایشگاه ملی و بینالمللی صحت افغانستان گفت که اجرای قانون جلوگیری از قاچاق دارو و محصولات صحی مانع ورود داروهای قاچاق و بیکیفیت به افغانستان شده است.
طالبان در حالی از واردات داروهای ایرانی در آینده نزدیک خبر داده است که در ماه حمل سال جاری، استاندار خراسان جنوبی ایران اعلام کرد که بیش از ۷۰ درصد داروهای مصرفی افغانستان از تولیدات ایران تامین میشود.
عبدالحکیم تمنا، رئیس پیشین صحتعامه هرات، به افغانستان اینترنشنال گفت که «داروهای ایرانی از کیفیت متوسطی برخوردارند و کیفیت آنها برای بازار افغانستان قابل قبول است.»
با اینحال، او تاکید کرد: «در گذشته، بخش بزرگی از داروهای مورد نیاز افغانستان از ایران تأمین میشد، اما در سالهای بعد، بهدلیل تحریمها و چالشهای دیگر، واردات دارو از این کشور بهتدریج کاهش یافت و داروهای پاکستانی، هندی و ترکیهای سهم بیشتری در بازار افغانستان پیدا کردند.»
آقای تمنا معتقد است که «اگر ایران ظرفیت تولید و صادرات دارو به اندازه تأمین نیاز بازار افغانستان را داشته باشد و موانع بوروکراتیک و محدودیتهای صادراتی را کاهش دهد، داروهای ایرانی میتوانند جایگزین بخشی از داروهای وارداتی از پاکستان شوند.»
کمبود دارو پس از توقف واردات از پاکستان
طالبان در ماه دلو امسال، واردات دارو از پاکستان را بهطور کامل ممنوع کرد و از شرکتها خواست برای تامین نیاز بازار افغانستان به دنبال مسیرها و منابع جایگزین باشند.
این تصمیم در حالی گرفته شد که پاکستان یکی از اصلیترین تامینکنندگان دارو برای افغانستان بود. بر مبنای آمارها، بیش از ۷۰ درصد داروی مورد نیاز افغانستان از پاکستان وارد میشد.
پس از اجرای این ممنوعیت، گزارشهایی از کمبود دارو در شماری از ولایتهای افغانستان و افزایش بهای برخی داروها منتشر شد. پیشتر دواخانهها و بیماران در قندهار و کابل به افغانستان اینترنشنال گفتند که دسترسی به برخی داروهای ضروری، از جمله انسولین، داروهای قلبی، آنتیبیوتیکها و داروهای بیماریهای مزمن دشوارتر شده است.
برخی دواخانهها نیز گفتند که کاهش واردات قانونی از پاکستان، زمینه ورود دارو از مسیرهای قاچاق را فراهم کرده است، داروهایی که ممکن است کیفیت نامناسب داشته باشند یا در شرایط غیرمعیاری نگهداری شده باشند.
کمبود و افزایش قیمت دارو، بهویژه برای خانوادههایی که با مشکلات اقتصادی روبهرو هستند، مشکلات جدی ایجاد کرده است. شماری از بیماران نیز گفتهاند که به دلیل گرانی یا پیدا نشدن دارو، ناچار شدهاند مصرف برخی داروهای تجویزشده را کاهش دهند یا درمان خود را به تعویق بیندازند.
تلاش برای یافتن منابع جایگزین
طالبان پس از ممنوعیت واردات دارو از پاکستان، تلاش کرده است منابع جایگزینی برای تامین نیاز بازار افغانستان پیدا کند. مقامهای این گروه پیشتر از مذاکره با ایران، روسیه، هند، ترکیه و اوزبیکستان برای واردات دارو خبر داده بودند.
با این حال، گزارشها نشان میدهد که منابع جایگزین تاکنون نتوانستهاند بهطور کامل خلأ ناشی از توقف واردات از پاکستان را جبران کنند.
یک گردشگر زن هندی پس از سفر به افغانستان گفت که دیدن محدودیتهای زنان و کمبود حضور آنان در مکانهای عمومی برایش ناگوار بوده است. او در سفرنامه خود نوشته است که بهعنوان یک زن خارجی توانست به ولایتهای مختلف سفر کند و حتا طالبان برای امنیتش محافظ در اختیار او گذاشته بود.
سانگیت تور در سفرنامهای که روز یکشنبه در روزنامه تریبیون هند منتشر کرد، تجربه این سفر سههفتهای خود به افغانستان را روایت کرده است. او در این سفر از کابل، بلخ، غور، هرات، قندهار، غزنی و بامیان دیدن کرده است.
خانم تور میگوید در این سفر آنچه بیش از همه بر او تاثیر گذاشته، وضعیت زنان افغان بوده است.
این گردشگر مینویسد هنگام ورود به کابل، یک کارمند زن در میدان هوایی پاسپورتش را مهر کرد. دیدن این زن در آغاز سفر برایش خوشحالکننده بود، اما این خوشحالی پس از مشاهده وضعیت زنان در جامعه دوام نیاورد.
او میگوید زنان از عرصه عمومی کنار گذاشته شدهاند و حضور آنان در بیرون از خانه به یک استثنا تبدیل شده است.
باغ بابر، بدون صدای زنان و دختران
سانگیت تور در سفر به کابل به باغ بابر رفته است. نویسنده میگوید محدودیتهای طالبان، باغ بابر را از شور و زندگی گذشته خالی کرده است.
او نوشته است که هنگام بازدیدش، بخشهای وسیعی از باغ خاموش و خلوت بود و صدای خنده زنان و دختران شنیده نمیشد. به گفته او، بهجز چند باغبان، کسی در آنجا دیده نمیشد.
سانگیت تور این سکوت را یکی از تلخترین تصویرهای سفر خود به کابل توصیف کرده است.
روایت هرات، شهری که آثار تاریخی آن یادگار یک زن است
این گردشگر پس از بازدید از کابل به هرات شهر زادگاه گوهرشاد بیگم رفته است.
او مینویسد بسیاری از آثار باشکوه هرات یادگار زنی است که قرنها پیش در گسترش فرهنگ، هنر و معماری این شهر نقش مهمی داشت.
روایت این گردشگر هندی از هرات تلاش کرده تا تضاد درباره شهری که قرنها پیش یک زن در شکوفایی فرهنگ و ساخت مراکز آموزشی و مذهبی آن نقش داشت را نمایش دهد.
در سال جاری زنان زیادی در هرات به دلیل نداشتن پوشش مورد نظر طالبان بازداشت شدند.
سانگیت تور همچنان از تجربه سفر خود در کنار منار جام در ولایت غور روایت کرده است.
به نوشته او، هنگام بازدید از این بنای تاریخی، دو عضو طالبان با موتورسایکل از کنار رودخانه به محل رسیدند. یکی از آنان کلاشینکوف خود را به او پیشنهاد کرد تا با آن عکس بگیرد.
او میگوید تفنگ را گرفت و چند عکس یادگاری ثبت کرد.
او مینویسد عکاسی از خود اعضای طالبان ممنوع بود و زنان محلی نیز حتا با پوشیدن برقع حاضر نبودند در برابر دوربین قرار بگیرند.
این گردشگر پس از هرات از مسیر هلمند به سوی قندهار رفت.
به نوشته این گردشگر، طالبان به دلیل نگرانیهای امنیتی اجازه ورود او به لشکرگاه، مرکز ولایت هلمند را نداد و از او خواست مستقیم به قندهار برود.
او پس از رسیدن به قندهار با یکی از فرماندهان طالبان دیدار کرد. این فرمانده از او خواست از موزیم جهاد بازدید کند.
شماری از گردشگران خارجی پس از سفر به افغانستان، از محدودیتهای طالبان بر زنان و نبود آنان در مکانهای عمومی روایت کردهاند. طالبان از زمان بازگشت به قدرت، محدودیتهای گستردهای بر آموزش، کار، رفتوآمد و حضور اجتماعی زنان وضع کرده است.
در ۲۴ سنبله سال جاری، آرونیمای آیپی، یک گردشگر زن هندی، گفت که نیروهای طالبان در بامیان به دلیل سفر بدون همراه مرد، او را متوقف کردند و تهدید به بازداشت کردند. او گفت که پیش از آن نیز طالبان در جلالآباد به دلیل زن بودنش از صدور مجوز سفر برای او خودداری کرده بود.
این گردشگر که از سفارت هند درخواست کمک کرده بود، گفت از طالبان خواسته بود او را از افغانستان اخراج کند، اما آنان تهدید کرده بودند که به دلیل نقض مقررات بازداشتش خواهند کرد. او پس از چند ساعت توانست به سفرش ادامه دهد و سپس به هند بازگشت.