شماری از بیماران، داروفروشان و کارکنان صحی در قندهار به افغانستان اینترنشنال، می‌گویند که پس بسته شدن گذرگاه‌ها و ممنوعیت واردات دارو از پاکستان، بهای دارو به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. آنها گفتند که برخی داروهای ضروری کمیاب شده و شماری دیگر به‌کلی در بازار نایاب است.
باشندگان قندهار جمعه، هشتم جوزا به افغانستان اینترنشنال گفتند که پس از توقف تجارت و ترانزیت، به ویژه ممنوعیت واردات داروی پاکستانی توسط طالبان، بازار دارو در این ولایت به شدت آسیب دیده است.
آنها گفتند که در گذشته بسیاری از داروها در بازار در دسترس بود، اما اکنون از یک‌سو بهای داروها افزایش یافته و از طرف دیگر کیفیت آنها پایین آمده است.
شماری از داروفروشان شهر قندهار گفتند که پس از توفق تجارت با پاکستان، واردات دارو کاهش یافته و بسیاری از تاجران مجبور شده‌اند داروها را از راه‌های غیررسمی و قاچاق وارد کشور کنند.
یکی از داروفروشان در قندهار که نخواست نامش فاش شود، به افغانستان اینترنشنال گفت: «پیش از این بیشتر داروها به‌صورت منظم از پاکستان وارد می‌شد؛ اما حالا راه‌ها بسته شده، مالیات افزایش یافته و واردات کاهش پیدا کرده است. برخی داروها اصلاً پیدا نمی‌شود و اگر هم باشد، قیمت‌‌های آن چندین برابر شده است.»
او می‌افزاید که در ماه‌های اخیر بسیاری از داروهای مربوط به زکام، تب، عفونت، دیابت، فشار خون و بیماری‌های کودکان کمیاب شده است. پانادول، بروفین، آگمنتین، آموکسی‌سیلین، انسولین، داروهای فشار خون، سرم‌ها، شربت‌های آنتی‌بیوتیک کودکان، اسپری‌های آسم و داروهای بیماری‌های قلبی، از جمله داروهایی است که در بازار کمیاب شده و بهای آنها به شدت افزایش یافته است.
برخی داروفروشان گفتند که شماری از داروهایی که پیش از توقف واردات از پاکستان حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ افغانی فروخته می‌شد، اکنون بهای آنها در بازارها به ۳۰۰ تا ۴۰۰ افغانی رسیده است.
عزیز احمد، یکی از باشندگان قندهار گفت که افزایش قیکن دارو مردم را با مشکلات جدی روبه‌رو کرده است؛ زیرا بسیاری از خانواده‌ها پیش از این نیز به دلیل بحران اقتصادی با مشکلات شدید مالی مواجه بودند.
رحمت‌الله، فرد مبتلا به دیابت گفت: «پیش‌تر انسولین را ارزان می‌خریدم، اما حالا هم به‌سختی پیدا می‌شود و هم قیمتش بالا رفته است. گاهی به‌دلیل مشکلات اقتصادی، افزایش قیمت‌ها و کمبود دارو قادر نیستم همه داروهای تجویز شده توسط داکتر را به‌دست بیارم. معمولا صرف به خرید داروهای اصلی مهم اکتفا می‌کنم.»
شهروندان می‌گویند داروهای کودکان نیز، در بازارها کمیاب شده و خانواده‌هایی که توان مالی دارند می‌توانند کودکان خود را درمان کنند، اما بسیاری قادر به درمان کودکان خود نیستند.
شماری از تاجران بازار دارو و منابع صحی گفتند پس از توقف تجارت با پاکستان، در ماه‌های اخیر مقدار زیادی داروهای پاکستانی از راه‌های قاچاق وارد افغانستان شده است.
به گفته آنان، بخشی از این داروها از راه‌های قاچاق به بازار رسیده، اما بخشی دیگر از سوی طالبان ضبط و آتش زده شده است.
مسئولان صحی هشدار می‌دهند که داروهای قاچاقی اغلب معیاری نیستند، شرایط لازم نگهداری آنها رعایت نمی‌شود، تاریخ انقضای آنها کم است و عمدتا از کیفیت پایینی برخوردارند.
ارائه خدمات صحی در افغانستان به‌دلیل مشکلات اقتصادی، بیکاری و کاهش درآمد شهروندان با دشواری روبه‌رو بود، اما اکنون بحران دارو این وضعیت را وخیم‌تر کرده است.
منیر احمد، پزشکی در قندهار گفت: «وقتی به بیماران نسخه تحویز می‌شود، عمدتا به دلیل افزایش قیمت و کمبود دارو نمی‌توانند داروی مورد نیاز خود را به دست آورند.» او افزود که با این حال، روند درمان بسیاری بیماران تکمیل نمی‌شود.
این پزشک می‌افزاید که به‌ویژه بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت، بیماری‌های قلبی، فشار خون و آسم، بیش از همه آسیب دیده‌اند.
شماری از مردم و داروفروشان می‌گویند که مقام‌ها تاکنون برای کنترول قیمت داروها و حل مشکل کمبود آن، اقدامات جدی و عملی انجام نداده‌اند.
مقامات طالبان پس از منع واردات داروهای پاکستانی، با هند، ایران و اوزبیکستان برای حل این مشکل وارد گفت‌وگو شدند. وزیر صحت و تجارت این گروه به هند و ایران سفر کردند و درباره واردات دارو گفت‌وگو کرند.
تحلیلگران حوزه صحت می‌گویند افغانستان تا حد زیادی به داروهای وارداتی وابسته است و اگر مشکلات تجاری با پاکستان ادامه یابد، بازار دارو بیش از پیش آسیب خواهد دید.
آنها تأکید می‌کنند که باید واردات رسمی دارو تسهیل شود، مکانیزم جدی برای کنترول قیمت‌ها ایجاد شود. از ورود داروهای قاچاقی و بی‌کیفیت جلوگیری شود. بخش تولید داخلی دارو حمایت شده و اقدامات فوری برای حل این بحران روی دست گرفته شود.
