مولانا فضلالرحمان، رهبر جمعیت علمای اسلام پاکستان از سیاستهای حکومت پاکستان درباره بسته بودن مرزها با افغانستان و وضعیت اقتصادی کشور انتقاد کرد. او گفت که حکومت حاضر نیست درباره تاثیرات جنگ خاورمیانه بر اقتصاد پاکستان به مردم و نمایندگان پارلمان توضیح دهد.
او گفت: «اگر برخی مسائل را نمیتوان بهصورت علنی بیان کرد، دستکم باید در نشستهای غیرعلنی پارلمان به نمایندگان توضیح داده شود که وضعیت واقعی کشور چیست و پاکستان اکنون در چه موقعیتی قرار دارد.»
مولانا فضلالرحمان روز دوشنبه در یک نشست خبری گفت که سیاست فشار اقتصادی بر افغانستان از طریق بستن مرزها نتیجه نداده است.
او افزود که افغانستان پس از بسته شدن مرزهایش با پاکستان، مسیرهای تجاری جایگزین با آسیای مرکزی پیدا کرده و هند نیز تجارت خود را با شرق و جنوب آسیا ادامه میدهد، ولی «ما راههای تجارت را به روی خود بستهایم.»
او با اشاره به بستن دو مرز اصلی پاکستان با افغانستان و هند گفت: «ما هر دو مرز را بستهایم و اکنون نه با غرب میتوانیم تجارت کنیم و نه با شرق.»
با اوجگیری تنشها بین کابل و اسلامآباد در اکتوبر سال گذشته، پاکستان هشت نقطه مرزی با افغانستان را مسدود کرد، اقدامی که روند انتقال کالا و رفتوآمد تجاری را متوقف کرده است.
طالبان نیز در اواخر ماه عقرب سال گذشته به تاجران سه ماه مهلت داد تا قراردادهای خود را در پاکستان تسویه کرده و مسیرها را تغییر دهند.
افزون بر آن، طالبان افغان اکنون با کاهش وابستگی تجاری خود به پاکستان، انتقال کالا را از مسیرهای ایران و آسیای میانه افزایش داده است.
در اوایل ماه حوت سال گذشته، بانک دولتی پاکستان با ارائه آمارها تصریح کرد که تجارت این کشور با افغانستان در هفت ماه گذشته حدود ۶۰ درصد کاهش یافته است.
رهبر جمعیت علمای اسلام گفت که قیمت سوخت در پاکستان افزایش یافته است و عبور نفتکشها با پرچم پاکستان از تنگه هرمز تاثیری بر قیمتها نداشته است.
اوچا روز دوشنبه، ۱۷ حمل، گفت که هرچند دسترسی به این ولسوالیها از طریق یک جاده که از ولسوالی ناری ولایت کنر عبور میکند، مقدور است اما این مسیر نیز بهدلیل تیراندازیها از آن سوی مرز، برای غیرنظامیان و سازمانهای امدادرسان غیرقابل استفاده شده است.
پیشتر سخنگوی والی طالبان در نورستان نیز تیراندازی در این مسیر را تایید کرده بود.
اوچا هشدار داده است که با درنظرداشت مسدود بودن راهها به نورستان، باشندگان این ولسوالیها به بازارها و خدمات صحی دسترسی ندارند و با کمبود شدید مواد غذایی و تجهیزات پزشکی مواجهاند.
پیشتر شماری از بزرگان محلی و باشندگان ولسوالیهای کامدیش و برگمتال به افغانستان اینترنشنال گفتند که از یک ماه بدینسو در پی تیراندازی نیروهای پاکستانی، دسترسی آنان به مرکز نورستان قطع و موادغذایی و دیگر اقلام ضروری آنان نیز تمام شده است.
آنان میگویند که بهرغم مراجعه مکرر به مقامات طالبان، تاکنون اقدام عملی در این زمینه انجام نشده است و هشدار دادند که در صورت تداوم این روند، مجبور خواهند شد از نیروهای پاکستانی درخواست کمک کنند.
زینالعابدین عابد، والی طالبان در ولایت نورستان هفته گذشته اعلام کرده بود که کار روی مسیرهای بدیل برای رفتوآمد و انتقال کمکها به کامدیش و برگمتال در جریان است.
سفارت ایران در کابل روز دوشنبه با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد که آماده دریافت کمکهای مالی مردمی از افغانستان است. در این اطلاعیه که در ۱۷ حمل منتشر شد، آمده است این اقدام در پاسخ به درخواست شماری از افغانها برای حمایت مالی در جریان جنگ انجام میشود.
سفارت ایران چند روش برای ارسال کمک معرفی کرده است؛ از جمله سپردن پول نقد به سفارت، واریز به حساب بانکی این نمایندگی، ارسال کمک از طریق بارکدهای رمزارزی جمعیت هلال احمر ایران و واریز مستقیم به حسابهای این نهاد.
اما این فراخوان با واکنشهای انتقادی گستردهای روبهرو شده است. شماری از کاربران با اشاره به بحران اقتصادی در افغانستان گفتهاند مردمی که خود با فقر و بیکاری گسترده روبهرو هستند توان کمک مالی به کشور دیگری را ندارند.
برخی دیگر نیز به تجربه مهاجران افغان در ایران اشاره کردهاند. سحر احسان، یک کاربر افغان، در واکنش نوشت: «بعد شما علیه همین مردم نفرتپراکنی کنید، جاسوس بخوانید و اخراجشان کنید.»
سمیرا حمیدی، پژوهشگر سازمان عفو بینالملل، نیز نوشت: «کاش کسانی که میخواهند به ایران کمک کنند، همین کمک را به مهاجرانی میکردند که با هزار مشکل و خشونت از ایران اخراج شدهاند.»
برای همین یک کاربر به نام زئوس نوشت که «افغانها اگر احمق باشند که به جمهوری اسلامی ایران کمک کنند.»
نجیب پیکان، روزنامهنگار پرسیده است: «جمهوری اسلامی چه کمکی به شیعیان افغانستان کرد زمانی که طالبان مذهبشان را تعطیل کرد؟»
صحرا کریمی، کارگردان سینما، در واکنشی نوشت: «ما مردم افغانستان همیشه حتی همان نیم نان سفره خالی خود را با همسایه شریک کردهایم. امیدوارم همسایه بعد از ختم جنگ، بیشتر تقصیر را دوباره گردن افغانستانیها نیندازد و هشتگ اخراج میلیونی افغانستانیها را به راه نیندازد.»
در میان واکنشها، برخی کاربران ایرانی نیز این فراخوان را مورد انتقاد قرار دادهاند. لیلا ستوده، یکی از کاربران شبکههای اجتماعی، نوشت: «خجالت نمیکشید؟ از افغانها گدایی میکنید.»
با این حال، همه واکنشها انتقادی نبوده است. برخی کاربران نیز از همدردی انسانی با مردم ایران سخن گفتهاند. ابراهیم وفادار، یکی از کاربران فیسبوک، نوشته است که حاضر است پس از پایان جنگ برای بازسازی ایران «سه ماه رایگان کار» کند.
شماری از کاربران ایرانی معتقدند که جمهوری اسلامی سرمایه ملی ایرانیان را برای حمایت از گروههای شبهنظامی مثل طالبان، حزبالله، حشدالشعبی، حوثیها و حماس مصرف کرد و اکنون نیز برای تمویل جنگهای منطقهای خود کارزار جمعآوری کمک مالی و جلبوجذب نیرو راه انداخته است.
این فراخوان در حالی منتشر شده است که افغانستان خود با یکی از عمیقترین بحرانهای اقتصادی و انسانی در سالهای اخیر روبهرو است و میلیونها نفر در این کشور به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
در کنار این موضوع، انتشار ویدیویی از حضور موترهایی با پرچم لشکر فاطمیون در خیابانهای تهران نیز بحثهای تازهای را در شبکههای اجتماعی برانگیخته است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، روز شنبه ویدیویی منتشر کرد که در آن موترهایی با پرچم فاطمیون در خیابانهای تهران دیده میشوند. این رسانه نوشت که اعضای این گروه با برگزاری تجمعی «همبستگی خود با آرمانهای انقلاب اسلامی» را نشان دادهاند.
لشکر فاطمیون یک واحد شبهنظامی متشکل از مهاجران شیعه افغان است که جمهوری اسلامی ایران از آن در جنگ سوریه استفاده کرده است. برخی از اعضای این گروه گفتهاند با وعده دریافت اقامت در ایران جذب این نیرو شدهاند.
دولت پیشین افغانستان در سال ۱۳۹۶ نسبت به جذب جوانان افغان در این گروه ابراز نگرانی کرده و خواستار پایان فعالیت آن شده بود. در جریان جنگ سوریه شمار زیادی از اعضای فاطمیون کشته شدند، اما آمار رسمی از تلفات این نیرو منتشر نشده است.
