واسیلی اوسماکوف، معاون وزیر دفاع روسیه روز پنجشنبه ۷ جوزا با ملا یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان در مسکو دیدار و گفتوگو کرد. وزارت دفاع روسیه در خبرنامهای نوشت که در این دیدار درباره مسائل امنیتی منطقه و چشمانداز همکاریهای نظامی دوجانبه گفتوگو شد.
این وزارت گفت: «در جریان این نشست، طرفین درباره مسائل مربوط به امنیت منطقهای در آسیای مرکزی و جنوبی، و همچنین چشمانداز همکاریهای نظامی دوجانبه در زمینههای مورد علاقه مشترک گفتوگو کردند.» جزئیات بیشتری درباره این گفتوگوها تاکنون منتشر نشده است.
این نشست در حالی صورت میگیرد که یک روز پیش از آن (چهارشنبه ۶ جوزا)، سرگئی شایگو، دبیر شورای امنیت ملی روسیه و ملا یعقوب در حاشیه مجمع بینالمللی امنیت، یک توافقنامه رسمی در زمینه «همکاریهای نظامی-فنی» امضا کرده بودند.
ملایعقوب در دیدار با سرگئی شایگو گفت: «همکاری با روسیه برای ما از اهمیت بالایی برخوردار است. افغانستان و روسیه دارای روابط دیرینه و تاریخی هستند و ما میخواهیم در همین مسیر گامهای بیشتری برداریم. ما روابط دوجانبه خود را توسعه دادهایم.»
اگرچه جزئیات این موافقتنامه امنیتی تا هنوز به گونه رسمی منتشر نشده، اما ابهام در متن آن گمانهزنیها و نگرانیهای شدیدی را در اروپا و اوکراین برانگیخته است.
شماری از رسانههای اروپایی پنهان ماندن محتوای این سند را سیگنالی خطرناک ارزیابی کردهاند.
روزنامه بریتانیایی «ایندیپندنت» در تحلیلی پیرامون این موضوع این پرسش را مطرح کرده که آیا ممکن است جنگجویان طالبان در جبهات جنگ اوکراین ظاهر شوند؟ این رسانه نوشته است مخفی ماندن متن توافق این هراس را ایجاد کرده که طالبان شاید نیروهای جنگی باتجربه خود را برای کمک به ارتش روسیه به جبهات بفرستد.
به گزارش یوناما، مقامها و نیروهای طالبان به این زنان افغان، تجاوز جنسی یا تجاوز گروهی کرده اند. برخی از آنها هم برهنه و یا وادار به ازدواج اجباری شدهاند.
در گزارش تاکید شده که باوجود ممنوعیت ازدواج اجباری، مقامات طالبان از عاملان ازدواجهای اجباری اند.
این گزارش در ماه اپریل به شورای امنیت ارائه شد و به تازگی رسانهای شده است.
در بخشی از گزارش آمده که رژیم طالبان، زنان معترض را به گونه خودسرانه بازداشت و هدف شکنجه، بدرفتاری و خشونت جنسی قرار دادهاست.
سازمان ملل از طالبان خواسته که به خشونت جنسی پایان دهند و حقوق زنان و دختران را تضمین کنند.
در بخشی از این گزارش آمده است که مقامات کنونی طالبان سیاستهای سرکوبگرانهای علیه زنان و دختران افغان پیگیری کردهاند.
گفته شده این خشونتها در بستری از نیازهای شدید بشردوستانه و مصونیت کامل از مجازات رخ داده است.
گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در افغانستان نیز تأکید کرده که زنان و دختران به دلیل اعتراض یا چالش با سیاستهای جنسیتی طالبان، با شکنجه، بدرفتاری و خشونت جنسی در بازداشتگاهها مواجه بودهاند.
مستندسازی تجاوز جنسی به زنان توسط طالبان
در سال ۲۰۲۴، هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) گزارشی درباره رویدادهای خشونت جنسی، از جمله تجاوز و ازدواج اجباری، علیه پنج زن، چهار دختر و دو پسر توسط افراد طالبان را منتشر کرد.
در سال ۲۰۲۳ نیز این سازمان گزارش داد که افراد طالبان به شش زن و شش پسر تجاوز جنسی کردهاند.
علیرغم ممنوعیت اعلامشده ازدواج اجباری در سال ۲۰۲۱، مقامات طالبان هم در ارتکاب و هم در تداوم این ازدواجها دخیل بودهاند.
پیش از این، دستکم ۱۰ زن در مصاحبههای جداگانه به افغانستان اینترنشنال گزارش دادهاند که در هنگام بازداشت از سوی اعضای طالبان مورد تجاوز یا آزار جنسی گرفتهاند. از این شمار، هشت زن گزارش دادهاند که به آنها تجاوز شده و دو زن دیگر گفتهاند که طالبان در جریان بازجویی، از بدن برهنه آنها فیلم و عکس گرفتهاند.
محدودیتهای شدید خدمات حمایتی
طبق پاراگراف ۱۷ این گزارش، ارائهدهندگان خدمات خط مقدم همچنان به مدیریت پروندهها و کمک حقوقی ادامه میدهند، اما دسترسی کلی به خدمات به دلیل کمبود بودجه و محدودیتهای شدید بر کارکنان زن بشردوستانه به طور قابل توجهی کاهش یافته است.
طبق گزارش، تا ماه جولای ۲۰۲۵، بیش از ۴۰۰ مرکز بهداشتی تعطیل شده و صدها نقطه خدماتی مرتبط با خشونت جنسی مبتنی بر جنسیت غیرفعال شدهاند. مقامات طالبان همچنین از ورود زنان افغان شاغل در سازمان ملل به ساختمانهای این سازمان جلوگیری کردهاند.
نبود عدالت و پاسخگویی
گزارش به نبود چارچوب قانونی روشن برای دسترسی زنان به عدالت اشاره دارد. شکایتهای مربوط به خشونت جنسی عمدتاً توسط مقامات مرد بررسی میشود.
در اکتبر ۲۰۲۵، مکانیسم تحقیقاتی مستقل برای افغانستان توسط شورای حقوق بشر ایجاد شد تا شواهد جنایات بینالمللی و نقضهای جدی حقوق بشر علیه زنان و دختران را جمعآوری و تحلیل کند.
توصیههای دبیرکل سازمان ملل
در پاراگراف ۱۹ این گزارش، دبیرکل سازمان ملل متحد از مقامات طالبان خواسته است که فوراً تمام اعمال خشونت جنسی را متوقف کنند.
وی همچنین تأکید کرده که تمام قوانین، سیاستها و رویههایی که حقوق و آزادیهای اساسی زنان و دختران را محدود میکند، لغو شود.
دبیرکل سازمان ملل از مقامات طالبان خواسته است تا با تعهدات بینالمللی افغانستان و قطعنامههای شورای امنیت، از جمله قطعنامه ۲۶۸۱ (۲۰۲۳)، کاملاً مطابقت کنند و ممنوعیت اشتغال زنان افغان در سازمان ملل متحد و سازمانهای غیردولتی را نیز بردارند.
تاکنون اداره طالبان به این گزارش سازمان ملل واکنش رسمی نشان نداده است. پیش از این نیز اتهامات متعددی در مورد خشونت جنسی نیروهای طالبان علیه زنان افغان مطرح شده بود.
این گزارش بخشی از سند جامعتری است که افزایش شدید خشونت جنسی مرتبط با درگیری در سطح جهانی را در سال ۲۰۲۵ ثبت کرده است.
وضعیت افغانستان به عنوان نمونهای از ترکیب تبعیض جنسیتی نهادینهشده با خشونت مستقیم برجسته شده است.
مجاهد روز چهارشنبه، ۶ جوزا گفت که تجربه تاریخی ثابت کرده است هرگونه اقدام «ظالمانه و مغرورانه» علیه مردم افغانستان، نهایتاً به شکست متجاوزان منجر شده است.
مجاهد در ادامه به آنچه «دستاوردهای» طالبان نامید، اشاره کرد و گفت: «پس از پنج سال، زورگویی در افغانستان به پایان رسیده است.»
او همچنان گفت که کشت، تولید و قاچاق مواد مخدر کاملاً متوقف شده است.
وی همچنین ادعا کرد که گروه داعش «به طور کامل از بین رفته» و دیگر هیچ تهدیدی از سوی این گروه در افغانستان وجود ندارد.
این ادعا در حالی مطرح میشود که گزارشهای اخیر نهادهای بینالمللی و سازمان ملل متحد نشان میدهد داعش همچنان در حال جذب نیرو، سربازگیری و تقویت حضور خود در منطقه است.
بنا به گزارشهای سازمان ملل، با این که کشت خشخاش و تولید تریاک در افغانستان کاهش یافته است، اما در مقابل تولید موادمخدر صنعتی مانند شیشه افزایش یافته است.
مجاهد روز چهارشنبه در حاشیه این نشست با سرگئی شویگو، دبیر امنیتی ملی روسیه دیدار کرد. او یک روز پیش در نشستی با همتایان آسیای میانهای خود گفته است که «وضعیت در افغانستان همچنان دشوار است. تهدید قاچاق مواد مخدر و سلاح پابرجاست و فعالیت سازمانها و گروههای تروریستی بینالمللی ادامه دارد.»
او حتا نگرانی خود را درباره استقرار تاسیسات نظامی امریکایی در افغانستان ابراز کرده است، موضوعی که از سوی طالبان و مقامهای امریکایی مطرح نشده اما مقامهای روسی پیوسته درباره آن هشدار دادهاند.
تنشهای پنهان با پاکستان
وزیر دفاع طالبان بدون نام بردن مستقیم از پاکستان، به تنشهای مرزی و سیاسی اخیر اشاره کرد و گفت که برخی جهتها تلاش دارند وضعیت افغانستان را ناآرام کنند، اوضاع را مختل سازند. او گفت که این جهتها مشکلات و چالشهای داخلی خود را به گردن افغانستان میاندازند.
مجاهد با بیان اینکه اداره طالبان اجازه هیچگونه مداخله در امور داخلی افغانستان را نمیدهد، گفت که متعهد هستند کهخاک افغانستان علیه هیچ کشوری مورد استفاده قرار نگیرد.
این موضعگیری در شرایطی بیان شد که اسلامآباد بارها طالبان را به حمایت و پناه دادن به تحریک طالبان پاکستان و جداییطلبان بلوچ متهم کرده است. تا کنون چهار دور گفتوگوی مستقیم میان دو طرف با میانجیگری چین، عربستان سعودی، قطر و ترکیه برگزار شده که همه آنها بدون دستیابی به نتیجه ملموس به شکست انجامیده است.
سیاست خارجی و دیدگاه امنیتی طالبان
وزیر دفاع طالبان در پایان سخنان خود بر لزوم تامین امنیت از طریق «تفاهم و گفتوگو» به جای تقابل تاکید کرد و افزود: «سیاست خارجی امارت اسلامی بر پایه بیطرفی، توازن و همکاری متقابل استوار است.»
وی از برنامه طالبان برای ایجاد «نیروی امنیتی مستحکم» سخن گفت که بتواند همزمان امنیت داخلی افغانستان و امنیت منطقهای را تضمین کند و ابراز امیدواری کرد که نشست امنیتی مسکو «بستر مناسبی برای آغاز همکاریهای عملی میان کشورهای منطقه» فراهم کند.
این اظهارات در اولین نشست مجمع بینالمللی امنیتی به میزبانی شورای امنیت روسیه از ۲۶ تا ۲۹ می ۲۰۲۶ در مسکو اظهار شد.
