بازار بورس وال‌استریت روز جمعه شاهد رویدادی تاریخی است. با آغاز معامله سهام شرکت اسپیس‌ایکس در بورس نزدک، ایلان ماسک در آستانه تبدیل شدن به نخستین تریلیونر جهان قرار گرفته است. این تحول بار دیگر بحث‌ها درباره شکاف ثروت و نابرابری اقتصادی را در جهان داغ کرده است.
اسپیس‌ایکس ۵۵۵.۶ میلیون سهم خود را به قیمت ۱۳۵ دالر برای هر سهم عرضه کرده است. ارزش این شرکت در زمان ورود به بازار حدود ۱.۷۷ تریلیون دالر برآورد می‌شود.
ایلان ماسک پیش از عرضه عمومی سهام اسپیس‌ایکس، با ثروتی حدود ۶۹۶ میلیارد دالر، ثروتمندترین فرد جهان بود. او ۴۲ درصد سهام اسپیس‌ایکس را در اختیار دارد. کارشناسان ارزش این سهم را بین ۷۴۳ تا ۸۶۶.۵ میلیارد دالر برآورد می‌کنند.
در صورت حفظ این ارزش‌گذاری، دارایی خالص ماسک از مرز یک تریلیون دالر عبور خواهد کرد.
برای درک این رقم، سازمان آکسفام می‌گوید اگر ماسک هر روز یک میلیون دالر خرج کند، ۲۷۴۰ سال زمان نیاز دارد تا یک تریلیون دالر را مصرف کند.
ثروت او اکنون بیش از سه برابر دارایی لری پیج، از بنیان‌گذاران گوگل و دومین فرد ثروتمند جهان، است.
آیا ماسک ثروتمندترین فرد تاریخ است؟
مقایسه ثروت افراد در دوره‌های مختلف تاریخی آسان نیست. با این حال، بسیاری از اقتصاددانان معتقدند ماسک از ثروتمندترین سرمایه‌داران تاریخ امریکا نیز فراتر رفته است.
جان دی. راکفلر، سرمایه‌دار مشهور صنعت نفت، هنگام مرگ حدود ۱.۵ درصد تولید ناخالص داخلی امریکا را در اختیار داشت.
اندرو کارنگی، غول صنعت فولاد، ثروتی معادل ۰.۵ درصد اقتصاد امریکا داشت.
اگر دارایی ماسک به یک تریلیون دالر برسد، ثروت او معادل حدود ۳ درصد تولید ناخالص داخلی ایالات متحده خواهد بود.
گایدو آلفانی، استاد تاریخ اقتصادی دانشگاه بوکونی ایتالیا، به الجزیره گفت اگر میزان نیروی کاری که یک فرد می‌تواند با ثروتش در اختیار بگیرد معیار قرار داده شود، ماسک احتمالاً ثروتمندترین فرد تاریخ است؛ البته به جز پادشاهان و امپراتورانی که ثروت شخصی آنان از دارایی دولت قابل تفکیک نبود.
به گفته او، ثروت ماسک در سال ۲۰۲۵ معادل هزینه به‌کارگیری بیش از ۵۵۷ هزار نفر بود. این رقم برای راکفلر در سال ۱۹۳۷ حدود ۱۱۶ هزار نفر برآورد شده است.
ثروت، سیاست و انتقادها
افزایش بی‌سابقه ثروت ماسک با انتقادهای گسترده همراه شده است. برخی منتقدان او را با سرمایه‌داران بزرگ اواخر قرن نوزدهم امریکا مقایسه می‌کنند؛ افرادی که به دلیل نفوذ اقتصادی و سیاسی خود به «بارون‌های غارتگر» شهرت داشتند.
ریچارد رایت، استاد بازنشسته تاریخ دانشگاه استنفورد، می‌گوید سرمایه‌داران آن دوره برای تأثیرگذاری بر سیاست و قوانین تلاش می‌کردند. به گفته او، ایلان ماسک نیز در سال‌های اخیر نقش پررنگی در سیاست امریکا داشته است.
ماسک از کارزار انتخاباتی دونالد ترامپ حمایت کرد و سپس در برنامه‌های حکومت او برای کاهش هزینه‌های فدرال نقش گرفت. او همچنین از شبکه اجتماعی ایکس برای بیان دیدگاه‌های سیاسی خود استفاده می‌کند.
تفاوت با میلیاردرهای گذشته
کارشناسان می‌گویند یکی از تفاوت‌های مهم ماسک با برخی سرمایه‌داران مشهور گذشته، نحوه فعالیت‌های خیریه او است.
اندرو کارنگی در سال‌های پایانی عمر خود حدود ۹۰ درصد دارایی‌اش را صرف ساخت کتابخانه‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز عمومی کرد.
ماسک در سال ۲۰۱۲ به طرح «تعهد بخشش» پیوست. این طرح از ثروتمندان می‌خواهد بخش عمده دارایی خود را به امور خیریه اختصاص دهند. با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد بخش زیادی از کمک‌های او از طریق بنیاد ماسک و در حوزه‌هایی انجام شده که با فعالیت‌های تجاری او ارتباط دارند.
آیا این ثروت پایدار خواهد ماند؟
اقتصاددانان تاکید می‌کنند که بخش بزرگی از ثروت ماسک به ارزش سهام شرکت‌هایش وابسته است و ممکن است تغییر کند.
دانیل والدنستروم، استاد اقتصاد در استکهلم، می‌گوید ارزش شرکت‌های ماسک به شرایط بازار بستگی دارد و می‌تواند به سرعت افزایش یا کاهش یابد.
او یادآوری می‌کند که تسلا در سال ۲۰۲۲ بیش از ۶۰ درصد ارزش بازار خود را از دست داد و دارایی ماسک نیز به شکل قابل توجهی کاهش یافت.
با وجود این هشدارها، عرضه سهام اسپیس‌ایکس در وال‌استریت نقطه عطفی در تاریخ اقتصاد جهان به شمار می‌رود و می‌تواند ایلان ماسک را به نخستین تریلیونر جهان تبدیل کند.
کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روز سه‌شنبه، ۷ دلو برای نخستین سفر رسمی راهی چین می‌شود. این نخستین سفر یک رهبر بریتانیا از سال ۲۰۱۸ به چین به شمار می‌رود.
آقای استارمر قرار است در جریان این سفر با شی جی پینگ، رئیس‌جمهور چین و لی چیانگ، نخست‌وزیر این کشور دیدار کند.
محور اصلی گفت‌وگوها توسعه همکاری‌های اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش دسترسی شرکت‌های بریتانیایی به بازار چین اعلام شده است.
انتظار می‌رود پیتر کایل، وزیر تجارت بریتانیا و ده‌ها مدیر ارشد شرکت‌های بزرگ نیز او را همراهی کنند.
بریتانیا در پی جذب فناوری و سرمایه‌گذاری چین و همچنین دسترسی بیشتر به دومین اقتصاد بزرگ جهان برای خدمات مالی، صنعت موتر سازی و صادرات ویسکی اسکاتلندی است.
دولت بریتانیا این سفر را مبتنی بر «عمل‌گرایی واقع‌بینانه» توصیف کرده و تأکید دارد که در کنار حفظ گفت‌وگوی دیپلوماتیک با چین، همچنان نسبت به مسائل امنیتی و مداخلات خارجی حساس خواهد بود.
سفر استارمر در حالی انجام می‌شود که روابط لندن و واشنگتن در پی سیاست‌های تجاری و مواضع جنجالی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، با تنش‌هایی همراه شده و برخی متحدان سنتی امریکا در حال بازنگری در رویکرد خود نسبت به چین هستند.
سفر استارمر به چین در حالی انجام می‌شود که نشانه‌هایی از ترک برداشتن تلاش او برای حفظ رابطه‌ای گرم با دونالد ترامپ دیده می‌شود. این تلاش پیش‌تر با توافقی تجاری همراه شد و تعرفه‌های امریکا بر صنایع کلیدی موترسازی و هوافضای بریتانیا را کاهش داد.
بریتانیا امیدوار است این سفر به تقویت اقتصاد این کشور کمک کند، اما در عین حال با خطر خشم منتقدان سرسخت چین در داخل کشور و همچنین دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا روبه‌روست.
اقتصاد بریتانیا به عنوان ششمین اقتصاد بزرگ جهان و همچنین محبوبیت آقای استارمر، هر دو به تقویت نیاز دارند.
دولت او در تحقق وعده‌های رشد اقتصادی و کاهش بحران هزینه‌های زندگی برای میلیون‌ها خانوار با مشکل مواجه بوده است.
حزب کارگر در نظرسنجی‌ها از حزب راست افراطی «ریفورم یوکی» عقب افتاده و برخی نمایندگان نگران حزب به‌طور علنی درباره جایگزینی استارمر با چهره‌ای کاریزماتیک‌تر، مانند اندی برنام، شهردار منچستر را مطرح کرده‌اند.
تحلیلگران این سفر را نشانه تلاش بریتانیا برای ایجاد توازن میان روابط با امریکا و چین و دستیابی به فضای مانور مستقل‌تر در سیاست خارجی ارزیابی می‌کنند.
ناظران بر این باورند که این سفر در کنار سفر نخست‌وزیر کانادا و صدراعظم آلمان، نشان می‌دهد اروپا و متحدان امریکا دارند رویکرد همکاری کنترول‌شده با چین را در پیش بگیرند.
