پاکستان از جامعه جهانی خواست در مبارزه با تروریسم در افغانستان کمک کند

یائل براون‌پیوه در یادداشتی در حساب کاربری اکس خود نوشت که در افغانستان تحت تسلط طالبان زنان به‌طور نظام‌مند از فضای عمومی حذف شده‌اند. او افزود که زنان افغان به حقوق اساسی خود دسترسی ندارند و وادار به سکوت شده‌اند.

این مقام فرانسوی نوشت که با نرگس نهان، وزیر حکومت پیشین افغانستان درباره ضرورت به‌رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی و اقدامات لازم علیه آن گفت‌وگو کرده است.

در روزهای اخیر، ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، با شماری از زنان فعال افغان دیدار کرد. او در این دیدار هشدار داد که سیاست‌های طالبان برای حذف زنان از زندگی عمومی، آینده میلیون‌ها زن و دختر و چشم‌انداز صلح و ثبات در افغانستان را به خطر انداخته است.

آقای بارو گفته است که طالبان پس از بازگشت به قدرت، به‌تدریج زنان را از آموزش در مکتب‌ها و دانشگاه‌ها، کار، دسترسی به عدالت و دیگر عرصه‌های زندگی عمومی محروم کرده است.

• 

  دیدار وزیر خارجه فرانسه با زنان افغانستان

روز گذشتهف مارگاریتا د لا پیسا کاریون، نماینده اسپانیا در پارلمان اروپا اعلام کرد که «رژیم تروریستی طالبان» زنان را به شهروندان درجه دوم تبدیل کرده و با محروم کردن آنان از آموزش و کار حقوق اساسی‌شان را پایمال کرده است. او خواستار اقدام اتحادیه اروپا در برابر ناقضان حقوق زنان در افغانستان شد.

پیش از این شماری از فعالان افغان در نشستی در پاریس در ۱۸ ثور امسال درخواست به‌رسمیت‌شناسی آپارتاید جنسیتی در افغانستان را به وزارت خارجه فرانسه فرستادند.

این پیشنهاد با هدف ارجاع آپارتاید جنسیتی به شورای امنیت سازمان ملل و پیگیری اقدامات حقوقی و دیپلوماتیک علیه محدودیت‌های طالبان بر زنان ارائه شده بود.

• 

  فعالان افغان درخواست به‌رسمیت‌شناسی آپارتاید جنسیتی را به وزارت خارجه فرانسه فرستادند

هفته گذشتهف دبیرخانه هیئت پارلمان اروپا برای روابط با افغانستان در نامه‌ای به بکتاش سیاوش، نماینده سابق پارلمان افغانستانف اعلام کرد که برای پیشبرد توجه به شناسایی آپارتاید جنسیتی در پارلمان اروپا همکاری خواهد کرد. این دبیرخانه گفت پیگیری‌ها درباره کنوانسیون جدید جنایت علیه بشریت ادامه دارد.

پارلمان اروپا در اواسط ماه ثور امسال اعلام کرد که دادخواستی با موضوع «به‌رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی در افغانستان و تعیین طالبان به عنوان سازمان تروریستی» به کمیته دادخواست‌های این نهاد ارجاع داده شده است.

• 

  مقام سازمان ملل: آپارتاید جنسیتی توصیف دقیق از ستم طالبان بر زنان است

ریچارد بنت، گزارشگر حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان نیز تاکید کرده است که آپارتاید جنسیتی به عنوان جنایت علیه بشریت، «دقیق‌ترین توصیف برای سرکوب نهادینه» زنان در افغانستان است. او از دولت‌ها خواسته آپارتاید جنسیتی را به عنوان جنایت علیه بشریت به رسمیت بشناسند.

کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان روز جمعه ۱۵ عقرب در تازه‌ترین گزارش خود هشدار داد که نزدیک به ۹۰ میلیون نفر از آوارگان اجباری در سراسر جهان در برابر تهدیدهای ناشی از تغییرات اقلیمی، از جمله خشکسالی، سیلاب و گرمای شدید قرار دارند.

بر اساس گزارش، نزدیک به سه‌چهارم آوارگان جهان در کشورهایی زندگی می‌کنند که با خطرات شدید اقلیمی روبه‌رو هستند.

به گفته این نهاد، افغانستان و بنگلادش نیز شامل این کشورها می‌شوند.

در گزارش آمده است که خطرات ناشی از تغییرات اقلیمی در افغانستان، وضعیت آوارگان را آسیب‌پذیرتر می‌کند و خشکسالی، سیلاب و گرمای شدید، زندگی مردم و روند بازگشت آنان به مناطق اصلی‌شان را با دشواری روبه‌رو می‌سازد.

سازمان ملل هشدار داده است که پیش‌بینی وقوع یک موج شدید پدیده ال‌نینو نیز ممکن است خطرات اقلیمی را در کشورهای میزبان پناهجویان افزایش دهد.

به گفته این نهاد، سیلاب‌های شدید در شرق افریقا تا پایان سال جاری میلادی ممکن است در سومالیا، کنیا، سودان جنوبی و اوگاندا تا سه میلیون نفر را آواره کند.

کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در نشست اقلیمی از دولت‌ها و نهادهای تأمین‌کننده بودجه اقلیمی خواسته است که کمک‌های مالی خود را برای آمادگی در برابر تغییرات اقلیمی افزایش دهند. بر اساس این گزارش، تنها حدود ۱۰ درصد از کمک‌های مالی اختصاص‌یافته به تغییرات اقلیمی به کشورهایی می‌رسد که با جنگ و بی‌ثباتی روبه‌رو هستند.

خبرگزاری رویترز نیز با اشاره به پژوهش دیگری از سازمان ملل که چهارشنبه گذشته منتشر شد، گزارش داد که کشورهای ثروتمند در تأمین کمک‌های سالانه مورد نیاز کشورهای در حال توسعه برای آمادگی در برابر تغییرات اقلیمی ناکام مانده‌اند.

این در حالی است که این کشورها سالانه به ۳۰۵ میلیارد دالر کمک نیاز دارند و رویدادهای شدید اقلیمی روزبه‌روز بیشتر و شدیدتر می‌شوند.

افغانستان نیز با گذشت هر روز بیشتر با کمبود آب و پیامدهای جدی تغییرات اقلیمی روبه‌رو می‌شود.

دفتر هماهنگی امور کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) اخیرا در گزارش‌هایی گفته است که مردم بیش از نیمی از ولایت‌های افغانستان با خشکسالی و کمبود آب مواجه‌اند و حدود ۱۶ میلیون نفر به آب آشامیدنی سالم نیاز فوری دارند.

بر اساس ارزیابی این دفتر، دست‌کم ۱۸ ولایت افغانستان از نظر خطرات ناشی از تغییرات اقلیمی در سطح بسیار بالا قرار دارند. دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) نیز در جون ۲۰۲۶ اعلام کرده است که خشکسالی و کمبود آب از مشکلات گسترده اقلیمی در این کشور به شمار می‌روند و بیش از نیمی از جمعیت افغانستان را تحت تأثیر قرار داده‌اند.

بر اساس گزارش ۱۴ سپتامبر افغانستان اینترنشنال، کاهش سطح آب‌های زیرزمینی در کابل و دیگر شهرها، کمبود زیرساخت‌های شهری و آلوده‌شدن منابع آبی بر اثر فاضلاب نیز دسترسی مردم به آب آشامیدنی سالم را محدود کرده است.

به گفته سازمان ملل، تداوم خشکسالی، سیلاب و کمبود آب نه‌تنها بر سلامت مردم و کشاورزی تأثیر می‌گذارد، بلکه مشکلات مربوط به آوارگی، ناامنی غذایی و تأمین نیازهای اولیه زندگی را نیز افزایش می‌دهد.

بیات روز پنج‌شنبه، ۱۴ عقرب در گفت‌وگو با خبرگزاری ایراف گفت حضور افراد فاقد مدارک هویتی و اقامتی معتبر می‌تواند در حوزه‌های اقتصادی، اشتغال و امنیت برای ایران مشکلاتی ایجاد کند.

این عضو کمیسیون امور داخلی و شوراهای مجلس ایران در پاسخ به پرسشی درباره تعیین جریمه تا سقف ۱۰ هزار یورو و توانایی مالی مهاجران برای پرداخت آن گفت که ورود غیرقانونی اتباع خارجی خسارت‌هایی به همراه دارد که برخی از آن‌ها به‌سادگی قابل جبران نیست.

او تأکید کرد باید سازوکاری ایجاد شود که ورود غیرقانونی به ایران برای مهاجران صرفه اقتصادی نداشته باشد و آنان به‌جای مسیرهای غیرقانونی، از مجاری رسمی وارد این کشور شوند.

بیات همچنین گفت اتباع خارجی باید با دریافت کارت هویت و مجوز اقامت، اطلاعات خود را ثبت کنند و وضعیت حضورشان در ایران مشخص باشد.

نمایندگان مجلس شورای اسلامی ایران روز یک‌شنبه، سوم عقرب، در جریان بررسی طرح مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی، دولت‌ها و نهادهای خارجی، با اصلاح ماده ۲۳ این طرح موافقت کردند.

براساس این ماده، اتباع خارجی که بدون عذر موجه وارد ایران شوند یا پس از پایان اعتبار مجوز اقامت خود در این کشور بمانند، با اخراج و جریمه نقدی تا سقف ۱۰ هزار یورو روبه‌رو خواهند شد. میزان جریمه با توجه به توانایی مالی فرد و به تشخیص مقام قضایی تعیین می‌شود. ثبت مشخصات زیست‌سنجی این افراد نیز پیش‌بینی شده است.

براساس این ماده، اتباع خارجی که بدون عذر موجه وارد ایران شوند یا پس از پایان اعتبار مجوز اقامت خود در این کشور بمانند، با اخراج و جریمه نقدی تا سقف ۱۰ هزار یورو روبه‌رو خواهند شد. میزان جریمه با توجه به توانایی مالی فرد و به تشخیص مقام قضایی تعیین می‌شود.

همچنین بر اساس این ماده، شهروندان خارجی که به‌صورت قانونی وارد ایران شده‌اند، در صورت اقدام علیه امنیت ملی، نقض نظم عمومی یا اشتغال برخلاف محدودیت‌های اساسی درج‌شده در مجوز اقامت و روادید خود، مشمول جریمه و اخراج خواهند شد.

اگرچه این طرح همه اتباع خارجی فاقد مجوز اقامت را شامل می‌شود، اما شهروندان افغانستان به دلیل حضور گسترده در ایران، از جمله گروه‌هایی هستند که اجرای آن می‌تواند مستقیماً بر وضعیت‌شان تأثیر بگذارد. شماری از افغان‌ها بدون گذرنامه و ویزا وارد ایران می‌شوند و گروهی دیگر نیز پس از پایان اعتبار ویزا یا مجوز اقامت، امکان تمدید آن را ندارند.

ایران در ماه‌های گذشته روند اخراج گسترده مهاجران افغان را نیز ادامه داده است. براساس آمار کمشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، تا ۲۴ اکتوبر ۲۰۲۶، حدود ۶۴۳ هزار شهروند افغانستان از ایران به کشورشان بازگشته‌اند که ۵۴۷ هزار و ۱۰۰ نفر آنان اخراج شده‌اند.

بازگشت گسترده مهاجران افغان از ایران در حالی ادامه دارد که پس از بازگشت طالبان به قدرت، فقر، بیکاری و محدودیت فرصت‌های زندگی، شمار زیادی از شهروندان افغانستان را به مهاجرت به کشورهای همسایه، به‌ویژه ایران، وادار کرده است.

نشریه «اینتلیجنس آنلاین» گزارش داده است که چین در پی افزایش اختلاف‌ها با طالبان، جایگاه این اداره را در مناسبات خود به یک شریک تجاری عادی تنزل داده است.

این نشریه تحلیلی و اطلاعاتی به نقل از چند منبع آگاه در بیجینگ نوشته است که حزب کمونیست چین برای جلوگیری از واکنش‌های سیاسی و رسانه‌ای، هنوز این تصمیم را رسماً اعلام نکرده است.

منابع این نشریه همچنین گفته‌اند که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به درخواست شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در حال بررسی لغو تصمیم مسکو برای به رسمیت شناختن طالبان است. به گفته این منابع، هدف از این اقدام افزایش فشار بر طالبان است.

بر اساس این گزارش، رهبران چین و روسیه به این نتیجه رسیده‌اند که طالبان تنها به دنبال منافع خود است و نمی‌توان این گروه را به تغییر مواضعش واداشت.

• 

  سردی روابط طالبان و بیجینگ؛ چرا طالبان به نگرانی‌های امنیتی چین بی‌اعتناست؟

به نوشته اینتلیجنس آنلاین، نارضایتی بیجینگ بیشتر به خودداری طالبان از تحویل پناه‌جویان اویغور به چین و لغو قراردادهای شماری از سرمایه‌گذاران چینی برمی‌گردد. طالبان دلیل لغو این قراردادها را کوتاهی شرکت‌ها در اجرای تعهدات‌شان عنوان کرده است.

از مهم‌ترین موارد این اختلاف، لغو قرارداد ۲۵ ساله استخراج نفت حوزه آمودریا با شرکت نفت و گاز «سین‌کیانگ سنترال آسیا» در جوزای ۱۴۰۴ است. ارزش این قرارداد ۵۴۰ میلیون دالر اعلام شده بود.

میانجی‌گری بی‌نتیجه میان طالبان و پاکستان

تلاش‌های چین برای میانجی‌گری میان طالبان و پاکستان نیز، به نوشته این نشریه، به کاهش تنش‌ها نینجامیده است.

اینتلیجنس آنلاین گزارش داده است که حزب کمونیست چین و وزارت امنیت دولتی این کشور در ماه‌های اخیر چندین دور نشست سه‌جانبه را با حضور دانشگاهیان، نظامیان و مقام‌های چین، پاکستان و طالبان برگزار کرده‌اند. برخی از این نشست‌ها آنلاین بوده است.

چین همچنین از ۱۲ تا ۱۸ حمل، میزبان هیئت‌های طالبان و پاکستان در ارومچی، مرکز منطقه سین‌کیانگ، بود. لیو جین‌سونگ، مدیرکل پیشین بخش امور آسیایی وزارت خارجه چین، و یو شیاویونگ، نماینده ویژه این کشور در امور افغانستان، رهبری این نشست‌ها را بر عهده داشتند.

با این حال، منابع افغان و پاکستانی به این نشریه گفته‌اند که چین در منطقه میانجی موثری شناخته نمی‌شود. به گفته آنان، بیجینگ از دو طرف می‌خواهد با یکدیگر در صلح و تفاهم زندگی کنند، اما مشوق‌های اقتصادی مشخصی برای ترغیب آنان به همکاری ارائه نمی‌کند.

به نوشته این نشریه، وانگ یی، وزیر خارجه چین، تا ماه مارچ همچنان طالبان افغان و پاکستانی‌ها را «برادران جدایی‌ناپذیر» می‌خواند، اما این تعبیر اکنون با واقعیت روابط دو طرف هم‌خوانی ندارد و در منطقه نتیجه معکوس داده است.

• 

  تصاویر ماهواره‌ای واخان؛ جاده‌ای تا مرز بسته

دهلیز واخان و اختلاف‌های امنیتی

پروژه دهلیز واخان در شمال‌شرق افغانستان نیز به یکی از محورهای اصلی اختلاف میان بیجینگ و طالبان تبدیل شده است. این مسیر از طریق گذرگاه واخجیر به منطقه سین‌کیانگ چین می‌رسد.

چین علاوه بر منافع تجاری این مسیر، به نقش آن در تأمین امنیت مرزهای غربی خود نیز توجه دارد.

بر اساس گزارش اینتلیجنس آنلاین، بیجینگ تا ماه فبروری ۲۰۲۵ برای سرمایه‌گذاری در این پروژه سه شرط تعیین کرده بود: دریافت امتیازهای تازه استخراج معادن، حفاظت از شهروندان چینی به دست نیروهای چین و بازگرداندن اویغورها.

طالبان هیچ‌یک از این شرط‌ها را نپذیرفت و تنها اطلاعاتی درباره شمار اویغورهای ساکن افغانستان در اختیار مقام‌های چینی گذاشت.

پس از بی‌نتیجه ماندن مذاکرات، طالبان تصمیم گرفت پروژه را بدون مشارکت چین پیش ببرد. این اداره روز ۱۲ میزان از تکمیل جاده‌ای به طول ۱۲۱ کیلومتر میان سرحد بروغیل و گذرگاه واخجیر خبر داد و اعلام کرد که هزینه ۵.۵ میلیون یورویی آن را از منابع مالی خود پرداخته است.

با این حال، به نوشته این نشریه، در سوی چین پیشرفتی صورت نگرفته و بیجینگ تا زمانی که خواسته‌های امنیتی‌اش برآورده نشود، حاضر نیست مسیر را به روی تجارت باز کند. به همین دلیل، جاده‌ای که طالبان ساخته است، هنوز امکان تجارت میان دو کشور را فراهم نمی‌کند.

ادامه همکاری‌های امنیتی و رسانه‌ای

با وجود این اختلاف‌ها، همکاری چین و طالبان در برخی زمینه‌ها ادامه دارد.

منابعی در افغانستان به اینتلیجنس آنلاین گفته‌اند که شرکت فناوری هواوی همچنان به‌صورت غیرعلنی دوربین‌های نظارتی در اختیار طالبان می‌گذارد. به گفته این منابع، فروش این تجهیزات همچنان برای شرکت‌های چینی سودآور است.

ویرکونن این اظهارات را در واکنش به سخنان بکتاش سیاوش در پارلمان اروپا مطرح کرد.

بکتاش سیاوش، نماینده سابق پارلمان افغانستان روز پنجشنبه در این نشست، اتحادیه اروپا و جامعه جهانی را به داشتن «استانداردهای دوگانه» در قبال افغانستان متهم کرد و خواستار به‌رسمیت‌شناسی آپارتاید جنسیتی، قطع روابط دیپلوماتیک با طالبان و قرار گرفتن این گروه در فهرست سازمان‌های تروریستی شد.

معاون اجرایی کمیسیون اروپا گفت که اتحادیه اروپا همچنان از زنان افغانستان حمایت می‌کند و سیاست‌های طالبان در قبال زنان و دختران را به گونه دوامدار مورد انتقاد قرار می‌دهد. او افزود که نقض حقوق بشر، به ویژه وضعیت زنان افغانستان، از نگرانی‌های اصلی بروکسل است.

هنا ویرکونن در این نشست گفت که اتحادیه اروپا با وجود ادامه کمک‌های بشردوستانه به افغانستان، طالبان را به رسمیت نشناخته است. به گفته او، اتحادیه اروپا نمایندگی رسمی خود را در کابل حفظ کرده تا بتواند وضعیت افغانستان را از نزدیک دنبال کند.

او افزود حضور اتحادیه اروپا در کابل به معنای تأیید یا به‌رسمیت‌شناسی طالبان نیست، بلکه هدف آن گفت‌وگو با اقشار مختلف جامعه افغانستان و دریافت دیدگاه‌های آنان، به ویژه زنان، است.

ویرکونن با توصیف وضعیت حقوق بشر در افغانستان به عنوان «نقض سیستماتیک حقوق بشر» گفت که سیاست اتحادیه اروپا بر تعامل با طالبان استوار است؛ اما این تعامل نباید به عنوان به‌رسمیت‌شناسی حکومت طالبان تعبیر شود.

• 

  سیاوش در پارلمان اروپا: بروکسل تصمیم بگیرد با مردم افغانستان است یا با طالبان

او تأکید کرد که این ارتباط به اتحادیه اروپا امکان می‌دهد موضوعاتی مانند تشکیل یک حکومت همه‌شمول، مبارزه با مواد مخدر و مقابله با تروریسم را دنبال کند.

این مقام ارشد اروپایی همچنین به بحث‌های جاری درباره استفاده از اصطلاح «آپارتاید جنسیتی» در مورد افغانستان اشاره کرد و گفت اتحادیه اروپا در حال حاضر از این واژه استفاده نمی‌کند.

ویرکونن گفت: «ما در توصیف رفتار طالبان علیه زنان از اصطلاح آزار و اذیت مبتنی بر جنسیت استفاده می‌کنیم، اما نسبت به بحث‌های حقوقی و سیاسی درباره مفهوم آپارتاید جنسیتی علاقه‌مند هستیم و این موضوع را دنبال می‌کنیم.»

او افزود که قرار است به‌زودی در سازمان ملل متحد در نیویارک نشست‌هایی درباره جنایت‌های علیه بشریت و نقض حقوق بشر برگزار شود و در آن، موضوع آپارتاید جنسیتی نیز مورد بحث قرار گیرد.

معاون اجرایی کمیسیون اروپا همچنین تأکید کرد که اگر در آینده قرار باشد گامی به سوی به‌رسمیت‌شناسی طالبان برداشته شود، ابتدا باید پیشرفت‌های اساسی و قابل اندازه‌گیری در زمینه حقوق زنان و حقوق بشر مشاهده شود. به گفته او، مبارزه با تروریسم و مواد مخدر نیز از جمله پیش‌شرط‌های مهم در این زمینه خواهد بود.

ویرکونن در بخش دیگری از سخنانش از تلاش‌ها برای ایجاد یک سازوکار مستقل تحقیقاتی درباره افغانستان یاد کرد و گفت اتحادیه اروپا برای عملی شدن این سازوکار بودجه اختصاص داده است.

او افزود که تأمین منابع مالی بیشتر از سوی کشورهای عضو اتحادیه اروپا و سایر کشورها می‌تواند به افزایش پاسخگویی در قبال نقض حقوق بشر در افغانستان کمک کند.

این مقام اروپایی در پاسخ به درخواست بکتاش سیاوش برای قراردادن طالبان در فهرست سازمان‌های تروریستی گفت که اتحادیه اروپا در حال حاضر طالبان را به عنوان یک سازمان تروریستی فهرست نکرده است. به گفته او، چنین اقدامی مستلزم طی مراحل حقوقی مشخص و تصمیم نهادهای صلاحیت‌دار در کشورهای عضو یا کشورهای شریک است.

ویرکونن در عین حال یادآور شد که اتحادیه اروپا تحریم‌های سازمان ملل علیه افراد و نهادهای مرتبط با تروریسم در افغانستان را اجرا می‌کند و همچنین پنج نفر را به دلیل نقش در نقض جدی حقوق زنان و دختران افغانستان در فهرست تحریم‌های حقوق بشری خود قرار داده است.