امرالله صالح، از چهره‌های سرشناس مخالف طالبان می‌گوید که پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای، بر سیاست واشنگتن در قبال افغانستان و حمایت از مخالفان طالبان تأثیری نخواهد داشت.
آقای صالح روز چهارشنبه در پیامی گفت که «دولت پنهان» یا نهادهای قدرتمند و انتخاب‌نشده در امریکا، همچنان بر سیاست این کشور در قبال افغانستان تسلط دارند و از طالبان حمایت مالی می‌کنند.
آقای صالح از معدود سیاستمداران افغان است که بارها مدعی شده امریکا به طالبان کمک می‌کند. او کمک‌های بشردوستانه بین‌المللی به افغانستان را عاملی برای تقویت طالبان و نشانه حمایت واشنگتن از این گروه دانسته است.
صالح نوشت که ایالات متحده تنها در ماه جولای ۲۰۲۶ به طالبان کمک کرده است تا به ارزش یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون دالر پول افغانی را در اروپا چاپ کنند.
او در بخشی از پیامش به تماس تلفنی دونالد ترامپ با ملا عبدالغنی برادر در سال ۲۰۲۰ اشاره کرد و گفت که ترامپ آن زمان با یک «عبدُل خارجی» معامله کرد و اکنون با یک «عبدُل داخلی» در حال جنگ است.
منظور صالح از «عبدل خارجی»، ملا برادر و از «عبدل داخلی»، عبدالرحمن محمد سید، سناتور منتخب ایالت میشیگان است که در انتخابات اخیر به‌عنوان نخستین مسلمان به سنای امریکا راه یافته است.
صالح در پایان از مردم خواست به جای چشم‌دوختن به تغییرات سیاسی در واشنگتن، بر افغانستان تمرکز کنند. او تأکید کرد که سیاست امریکا در قبال افغانستان همچنان در کنترول نهادهایی است که به گفته او طالبان را تمویل می‌کنند و واشنگتن برای جریان‌های مخالف طالبان پیام یا رویکرد تازه‌ای ندارد.
افغانستان در جریان کارزارهای انتخاباتی کانگرس، جایی در سخنرانی‌ها و مواضع نامزدان مجلس نمایندگان و سنا نداشت. با این حال، شماری از نمایندگان دموکرات از اخراج پناهجویان افغان از امریکا انتقاد کرده و گفته‌اند که این اقدام نشان می‌دهد واشنگتن به وعده‌های خود به متحدان افغانش پایبند نیست.
هم‌زمان، رنگین دادفر سپنتا، وزیر خارجه پیشین افغانستان، نیز در واکنش به نتایج انتخابات اخیر امریکا گفت که این نتایج ممکن است برای اروپاییان و دموکرات‌های امریکایی مایه خوشحالی و آسودگی باشد، اما برای مردم آسیا و افریقا تغییر چندانی به همراه نخواهد داشت.
سپنتا در پیامی نوشت که سلطه سرمایه‌داری سفیدپوستان و نژادگرایی جهانی همچنان ادامه خواهد یافت و جهان به «روایتی قدیمی و دلیرانه» نیاز دارد.
او با اشاره به وضعیت افغانستان گفت که برای مردم این کشور، بیش از هر زمان دیگر مهم است که از «توهم وحشتناک آزادی به دست دیگران» بیرون شوند.
به گفته سپنتا، نیروی زنان و مردان مبارز افغانستان تنها ابزار رسیدن به آزادی است و چشم‌داشتن به کمک دیگران در گذشته برای مردم این کشور تحقیر و شکست به همراه داشته و در آینده نیز نتیجه‌ای جز این نخواهد داشت.
شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا، دونالد ترامپ را در برابر تصمیمی دشوار درباره جنگ ایران قرار داده است.
رئیس‌جمهوری که با هدف تغییر حکومت در تهران وارد جنگ شد، اکنون کنترول حزبش بر کانگرس را از دست داده و باید میان پایان دادن به جنگ از راه مذاکره و تشدید حملات برای رسیدن به نتیجه‌ای روشن‌تر، یکی را برگزیند.
رویترز در تحلیلی نوشت که شکست انتخاباتی ترامپ می‌تواند او را به توافق با ایران نزدیک‌تر کند، اما ممکن است نتیجه عکس بدهد و به حملات تازه بینجامد. ترامپ از یک‌سو برای پایان دادن به جنگ زیر فشار است و از سوی دیگر، نمی‌خواهد جنگ را طوری پایان دهد که شکست امریکا به نظر برسد.
جنگ با حملات امریکا و اسرائیل در ۹ حوت ۱۴۰۴ آغاز شد و خیلی زود به دیگر کشورهای منطقه گسترش یافت. ایران با راکت و پهپاد به اهدافی در کشورهای خلیج فارس حمله کرد و کشتی‌ها را در تنگه هرمز هدف قرار داد. اختلال در انتقال نفت و گاز، سوخت را گران کرد و رأی‌دهندگان امریکایی نیز فشار جنگ را هنگام خرید پترول و سایر مایحتاج زندگی احساس کردند.
حملات امریکا و اسرائیل بخش بزرگی از توان نظامی ایران را تخریب کرد، اما نتوانست جنگ را به نتیجه‌ای قطعی برساند. برنامه هسته‌ای تهران نیز همچنان مسئله‌ای حل‌نشده است. ترامپ اکنون باید با کانگرسی کار کند که اکثریت دموکرات آن می‌تواند دست او را برای ادامه یا گسترش جنگ ببندد.
ترامپ به چه توافقی تن می‌دهد؟
یک منبع نزدیک در یکی از دولت‌های متحد امریکا در خاورمیانه در نخستین واکنش به نتیجه انتخابات، به رویترز گفت: «ایران موفق شد در امریکا رژیم را تغییر دهد.» به گفته این منبع، پیروزی گسترده دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای روز سه‌شنبه، مقام‌های کشورهای خلیج را چنان غافلگیر کرد که واکنشی نشان ندادند.
دو منبع نزدیک به مقام‌های کشورهای عربی منطقه به رویترز گفته‌اند که پس از انتخابات، ترامپ بیش از گذشته به توافق نیاز دارد و احتمال حمله گسترده به ایران کمتر شده است. به باور آنان، واشنگتن ممکن است پس از چند حمله محدود دیگر به تأسیسات هسته‌ای ایران، اعلام کند که به اهداف خود رسیده و جنگ را پایان دهد.
چین نیز تلاش بیشتری برای میانجی‌گری و رسیدن به توافق آغاز کرده است.
اما پایان جنگ برای ترامپ تنها به معنای توقف حملات نیست. او باید بتواند به مردم امریکا بگوید که این جنگ چه دستاوردی داشته است. توافقی که تهران آن را پیروزی خود بداند و ترامپ در آن شکست‌خورده به نظر برسد، ممکن است او را به ادامه جنگ سوق دهد.
ابتسام الکتبی، رئیس مرکز سیاست‌گذاری امارات در ابوظبی، به رویترز گفت که ترامپ اکنون برای رسیدن به توافق عجله بیشتری دارد، اما این به معنای آسان‌تر شدن کار ایران نیست.
به گفته او، اگر تهران بفهمد که ترامپ هر توافقی را نمی‌پذیرد، فرصتی برای پایان جنگ فراهم می‌شود. اما اگر رهبران ایران نتیجه انتخابات را نشانه ضعف امریکا بدانند و خواسته‌های بیشتری مطرح کنند، ممکن است ترامپ را به حملات تازه وادار کنند.
به این ترتیب، همان نتیجه‌ای که تهران را به گرفتن امتیاز بیشتر امیدوار کرده، می‌تواند ترامپ را به این فکر بیندازد که ایران در پی تحقیر او است.
ترامپ و نتانیاهو؛ هر دو نگران آینده سیاسی
جمهوری‌خواهان یک هفته پس از ناکامی انتخاباتی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل شکست خوردند. ائتلاف راستگرای نتانیاهو در انتخابات پنجم عقرب، ۵۳ کرسی از ۱۲۰ کرسی پارلمان را به دست آورد و برای رسیدن به اکثریت، هشت کرسی کم آورد. او نیز اکنون برای ماندن در قدرت تلاش می‌کند.
رویترز می‌نویسد که آینده سیاسی هر دو رهبر به نتیجه جنگ وابسته‌تر شده است. در چنین وضعیتی، ممکن است آنان به این نتیجه برسند که با تشدید حملات می‌توانند از مشکلات داخلی خود عبور کنند. این تصمیم شاید به سودشان تمام نشود، اما احتمال آن را نمی‌توان نادیده گرفت.
عبدالعزیز صقر، رئیس مرکز پژوهش‌های خلیج فارس در عربستان سعودی، هشدار داده است که شکست انتخابات شاید ترامپ را برای حمله جسورتر کند. به گفته او، انتخابات میان‌دوره‌ای پایان یافته و ترامپ نیز امکان نامزدی برای دوره سوم را ندارد. بنابراین، نگرانی از واکنش رأی‌دهندگان ممکن است کمتر از گذشته مانع تصمیم‌های نظامی او شود.
صقر معتقد است که ترامپ شاید بخواهد پیش از ترک کاخ سفید، جنگ ایران را به نتیجه‌ای برساند که بتواند آن را موفقیت خود معرفی کند. اگر تهران مقاومت کند و مدعی پیروزی شود، احتمال دارد او برای جلوگیری از چنین نتیجه‌ای بار دیگر دستور حمله بدهد.
ایران خرسند از شکست ترامپ و نگران حمله
مقام‌های ایرانی نتیجه انتخابات را نشانه مخالفت مردم امریکا با جنگ خوانده‌اند. باقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایران نتایج انتخابات را رأی «نه به جنگ» توصیف نموده و از آن استقبال کرده است. با این حال، دو منبع ارشد ایرانی به رویترز گفته‌اند که تهران همچنان در حال آماده‌باش است، زیرا نگران است ترامپ برای جبران شکست انتخاباتی خود به ایران حمله کند.
مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی نیز درباره «کوچک‌ترین گرایش به تسلیم» هشدار داده است. به برداشت رویترز، این سخنان نشان می‌دهد که تهران قصد ندارد از خواسته‌های خود درباره تنگه هرمز کوتاه بیاید.
عبدالخالق عبدالله، تحلیلگر سیاسی اماراتی، نگران است که رهبران ایران در ارزیابی وضعیت اشتباه کنند. به باور او، آنان ممکن است قدرت خود را بیش از حد و توان نظامی امریکا و اسرائیل را کمتر از واقعیت بدانند. اگر تهران تصور کند که ترامپ ضعیف شده و نتانیاهو دیگر آینده‌ای در قدرت ندارد، شاید خواسته‌هایش را افزایش دهد و زمینه دور تازه‌ای از جنگ را فراهم کند.
یک مقام حزب‌الله لبنان نیز به رویترز گفته است که خطر جنگ از میان نرفته و هنوز احتمال اقدامات نسنجیده وجود دارد. به گفته او، در حال حاضر احتمال تشدید درگیری به اندازه احتمال کاهش تنش است.
کشورهای خلیج فارس چه می‌خواهند؟
کشورهای خلیج می‌خواهند جنگ پایان یابد، اما نگران‌اند توافقی صورت بگیرد که امنیت آنان را تضمین نکند. الکتبی گفته است که هر توافقی باید آزادی رفت‌وآمد کشتی‌ها در تنگه هرمز را حفظ کند و مانع آن شود که ایران برای عبور کشتی‌ها عوارض بگیرد یا شرط سیاسی بگذارد.
به باور او، توافقی که کشورهای خلیج را همچنان در معرض تهدید نظامی ایران باقی بگذارد، صلح پایداری به همراه نخواهد داشت و تنها تا بحران بعدی دوام می‌آورد.
این کشورها از احتمال تحقیقات دموکرات‌ها نیز نگران‌اند. یک منبع نزدیک به مقام‌های منطقه به رویترز گفته است که ممکن است روابط تجاری نهادهای کشورهای خلیج فارس با خانواده ترامپ، موضوع تحقیق کانگرس قرار گیرد.
دموکرات‌ها پس از آغاز کار کانگرس جدید در ماه جنوری، می‌توانند درباره عملکرد حکومت، خانواده و متحدان ترامپ تحقیق کنند و در برابر تصویب قوانین مهم، از او امتیاز بخواهند. این وضعیت فشار داخلی بر رئیس‌جمهور را بیشتر خواهد کرد.
شکست انتخاباتی، نیاز ترامپ به پایان دادن به جنگ را بیشتر کرده است، اما هنوز روشن نیست که او چگونه می‌خواهد از آن خارج شود. اگر توافق را راهی برای اعلام موفقیت ببیند، احتمال مصالحه بیشتر می‌شود. اگر احساس کند تهران می‌خواهد شکست او را به رخ بکشد، خطر حملات تازه افزایش خواهد یافت.
دو سال پس از آن‌که دونالد ترامپ با وعده مهار تورم و بهبود زندگی امریکایی‌ها به کاخ سفید بازگشت، نارضایتی اقتصادی علیه حزب او عمل کرد. دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کنترول هر دو مجلس کانگرس را به دست آوردند و در ایالت‌هایی پیروز شدند که سال‌ها از دسترس آنان دور مانده بود.
تمام گزارش‌ها نشان می‌دهند که جنگ ایران، گرانی و فاصله گرفتن ترامپ از دغدغه‌های روزمره مردم، زمینه این شکست را فراهم کرد.
حزب رئیس‌جمهور امریکا معمولاً در انتخابات میان‌دوره‌ای کرسی از دست می‌دهد، اما گستردگی شکست جمهوری‌خواهان را نمی‌توان تنها با این سابقه توضیح داد. دموکرات‌ها در کانزاس، جایی که از سال ۱۹۳۲ کرسی سنا نبرده بودند، پیروز شدند و در تگزاس به بیش از سه دهه ناکامی در انتخابات سراسری ایالتی پایان دادند.
پیروزی آنان در کارولینای جنوبی نیز نشان داد که نارضایتی از حکومت به حوزه‌های رقابتی همیشگی محدود نمانده است.
اقتصادی که مردم در زندگی خود نمی‌دیدند
به گزارش وال‌استریت ژورنال، حدود ۳۹ درصد شرکت‌کنندگان در نظرسنجی آسوشیتدپرس، اقتصاد را مهم‌ترین مسئله کشور دانستند و نزدیک به ۹۰ درصد گفتند که هزینه‌های زندگی در رأی آنان نقش عمده یا تعیین‌کننده داشته است. سه‌چهارم رأی‌دهندگان وضعیت اقتصاد را نامطلوب یا ضعیف توصیف کردند. در میان همین گروه، دموکرات‌ها با فاصله ۶۷ در برابر ۲۹ درصد از جمهوری‌خواهان پیش افتادند.
این نارضایتی در شرایطی شکل گرفت که اقتصاد امریکا در تابستان با نرخ سالانه ۳.۴ درصد رشد کرده بود، بیکاری پایین مانده بود و بازار سهام رکورد می‌زد. سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی و مصرف خانواده‌ها به رشد کمک کرده بود، اما افزایش ثروت در بازارهای مالی، فشار مالی خرید مواد غذایی، پرداخت کرایه خانه و سوخت را جبران نمی‌کرد. دستمزد واقعی، پس از محاسبه تورم، شش ماه پیاپی کاهش یافته بود.
ترامپ در کارزار انتخاباتی ۲۰۲۴ وعده داده بود که قیمت‌ها را به‌سرعت پایین بیاورد. تورم سالانه در سپتامبر به ۳.۷ درصد رسید و فاصله میان این وعده و تجربه مردم بیشتر شد. نرخ بهره قرضه مسکن نیز بالاتر از هفت درصد بود و خرید خانه برای بسیاری دشوار مانده است.
جمهوری‌خواهان با همان مشکلی روبه‌رو شدند که پیش‌تر به دموکرات‌ها آسیب زده بود: آمار رشد اقتصادی نمی‌توانست رأی‌دهندگان را قانع کند که زندگی‌شان بهتر شده است.
جنگی که به هزینه روزمره تبدیل شد
جنگ ایران سیاست خارجی را مستقیماً به اقتصاد خانواده‌های امریکایی پیوند زد. پس از آغاز حملات امریکا و اسرائیل در فبروری و محدود شدن عبور نفت و گاز از تنگه هرمز، قیمت انرژی افزایش یافت. وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که قیمت پترول از آغاز جنگ نزدیک به ۵۰ درصد و دیزل تقریباً دوسوم بالا رفته بود.
فشار در ایالت‌های کشاورزی شدیدتر بود. باشندگان این مناطق معمولاً مسافت‌های طولانی‌تری رانندگی می‌کنند و کشاورزان برای تراکتورها، ماشین‌آلات و انتقال محصولات به دیزل وابسته‌اند. برآورد دانشگاه براون نشان می‌داد که یک خانواده معمولی در ایالت‌هایی چون آیووا، کانزاس، میشیگان و تگزاس، تا میانه اکتوبر بیش از ۶۰۰ دالر هزینه اضافی پترول به دلیل جنگ پرداخته بود. این فشار به تضعیف جمهوری‌خواهان در پایگاه‌های سنتی‌شان کمک کرد.
جنگ برای بخشی از هواداران ترامپ معنای دیگری هم داشت: زیر پا گذاشتن وعده پرهیز از جنگ‌های تازه. بر اساس آمار، ۶۳ درصد رأی‌دهندگان حمله به ایران را تصمیمی نادرست دانستند و ۷۴ درصد گفتند که جنگ در انتخاب آنان نقش عمده یا تعیین‌کننده داشته است. بنابراین، نارضایتی اقتصادی و مخالفت با جنگ را نمی‌توان کاملاً از هم جدا کرد.
تعرفه‌ها و مسئولیت کاخ سفید
تعرفه‌های تجاری نیز دفاع جمهوری‌خواهان از کارنامه اقتصادی حکومت را دشوار کرد. نزدیک به دوسوم پاسخ‌دهندگان به نظرسنجی آسوشیتدپرس گفتند که سیاست‌های تعرفه‌ای ترامپ به اقتصاد امریکا آسیب زده است. افزایش هزینه کالاها و مواد ساختمانی و اختلال در تأمین محصولات، این سیاست را از بحثی درباره تجارت جهانی به مسئله‌ای ملموس برای مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها تبدیل کرده بود.
در ایالت مین، روابط اقتصادی نزدیک با کانادا اهمیت بیشتری به این موضوع داده بود. بیش از دوسوم رأی‌دهندگان این ایالت گفتند که تعرفه‌ها به اقتصاد محلی آسیب زده است. ترکیب تعرفه‌ها و جنگ، مسئولیت سیاسی گرانی را بیشتر متوجه ترامپ کرد، زیرا هر دو از تصمیم‌های شاخص خود او بودند. رأی‌دهندگانی که او را برای حل مشکل قیمت‌ها انتخاب کرده بودند، اکنون سیاست‌هایش را بخشی از مشکل می‌دیدند.
دموکرات‌ها چگونه از نارضایتی استفاده کردند؟
خشم عمومی به‌تنهایی پیروزی دموکرات‌ها را توضیح نمی‌دهد. بی‌بی‌سی بر نقش نامزدهایی تأکید کرده است که پیام روشنی درباره هزینه‌های زندگی و دسترسی به خدمات صحی داشتند. جیمز تالاریکو در تگزاس و آدام همیلتون در کانزاس، با سخن گفتن از باورهای دینی خود، با بخشی از رأی‌دهندگان محافظه‌کار ارتباط برقرار کردند. انی اندروز در کارولینای جنوبی نیز هزینه خدمات صحی را در مرکز کارزارش قرار داد.
در میشیگان، عبدل سید با شعار بیرون کردن پول از سیاست و گذاشتن پول در جیب مردم، مبارزه با نفوذ ثروتمند در سیاست کشور را به معیشت پیوند زد. جان اوساف در جورجیا نیز بر گرانی و فساد تمرکز کرد.
این نامزدها توانستند نارضایتی از حکومت را به دلیلی برای رأی دادن به خود تبدیل کنند. در مقابل، حتی برخی فعالان جمهوری‌خواه کارزار نامزدهای حزب شان، از جمله کن پکستون در تگزاس را ضعیف ارزیابی کردند.
ترامپ در مرکز کارزار، دور از نگرانی مردم
به روایت فعالان جمهوری‌خواه، توجه ترامپ به پروژه‌های ساختمانی واشنگتن و برنامه‌های شخصی، این برداشت را تقویت کرد که اولویت‌های او با مردم یکی نیست. کم‌اهمیت جلوه دادن گرانی نیز این شکاف را عمیق‌تر کرد. تلاش برای معرفی دموکرات‌ها به‌عنوان سوسیالیست‌های افراطی، در برابر نامزدهایی چون روی کوپر در کارولینای شمالی، چندان موثر نبود.
جمهوری‌خواهان همچنین بخشی از حمایت رأی‌دهندگان لاتین‌تبار و سیاه‌پوست را از دست دادند. دموکرات‌ها در هر سه حوزه انتخاباتی با اکثریت لاتین‌تبار در امتداد مرز تگزاس و مکسیکو پیروز شدند.
روزنامه نیویارک تایمز نوشت که سهم آرای نامزدهای جمهوری‌خواه سنا در مناطق عمدتاً لاتین‌تبار، بیش از ۲۲ واحد درصد کمتر از سهم آرای ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ بود. هرچند این آمار به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که چه کسانی رأی خود را تغییر داده‌اند، روشن می‌کند که جمهوری‌خواهان نتوانسته‌اند حمایت این مناطق از ترامپ را حفظ کنند.
اکنون خشم درون حزب جمهوری‌خواه نیز آشکار شده است. برخی متحدان ترامپ، ضعف نامزدها و دشواری معمول انتخابات میان‌دوره‌ای را برجسته می‌کنند، اما منتقدان حزبی مسئولیت را متوجه رئیس‌جمهور می‌دانند. نتیجه انتخابات نشان داد که توانایی ترامپ در بسیج هواداران، برای حفظ اکثریت حزبش کافی نیست.
جمهوری‌خواهان در آستانه رقابت ۲۰۲۸ باید برای پرسشی دشوار پاسخ بیابند: چگونه اعتماد رأی‌دهندگانی را بازگردانند که وعده رفاه شنیدند، اما بر مشکلات اقتصادی شان افزوده شد؟
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا و کسب اکثریت هر دو مجلس کانگرس، بازارهای مالی جهان را با نوسان روبه‌رو کرد. بازارهای سهام پس از افت اولیه بهبود یافتند، طلا گران شد و ارزش دالر کاهش یافت.
سرمایه‌گذاران در ساعات نخست نگران بودند که کانگرس با اکثریت دموکرات، نظارت بر شرکت‌های بزرگ فناوری و صنعت هوش مصنوعی را افزایش دهد. با این حال، این ارزیابی که اختلاف میان کاخ سفید و کانگرس می‌تواند مانع تصویب برنامه‌های اقتصادی گسترده و تغییرات ناگهانی شود، به بهبود بازارها کمک کرد.
شاخص جهانی سهام ام‌اس‌سی‌آی که عملکرد سهام در بازارهای مختلف جهان را دنبال می‌کند، ۰.۳ درصد افزایش یافت. در اروپا نیز شاخص استاکس ۶۰۰ با رشد ۱.۴ درصدی به بالاترین سطح دو ماه گذشته رسید.
این بهبود پس از آغاز نگران‌کننده معاملات رخ داد. معاملات آتی شاخص‌های عمده بورس امریکا در ساعات نخست تا حدود دو درصد کاهش یافته بود، اما با روشن شدن نتایج انتخابات، روند بازار تغییر کرد.
بورس نیویارک معاملات چهارشنبه را با افزایش چشمگیر شاخص‌ها آغاز کرد. به گزارش رویترز، شاخص داوجونز تا ساعت ۹:۴۶ صبح به وقت نیویارک، هزار و ۲۰۳ واحد، معادل ۲.۳ درصد، افزایش یافت و به ۵۲ هزار و ۹۸۹ واحد رسید.
در همین زمان، شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ با رشد ۱.۷۲ درصدی به هفت هزار و ۶۹۸ واحد رسید و شاخص نزدک که شرکت‌های بزرگ فناوری در آن سهم عمده دارند، ۲.۱۳ درصد افزایش یافت.
ارزش سهام آمازون ۷.۱ درصد، آلفابت، شرکت مادر گوگل، ۳.۴ درصد و متا ۱.۶ درصد بالا رفت. در مقابل، سهام تسلا و اسپیس‌اکس، دو شرکت تحت رهبری ایلان ماسک، کاهش یافت.
در هانگ‌کانگ، شاخص هنگ‌سنگ با رشد ۱.۶۷ درصدی به ۲۳ هزار و ۹۱۹ واحد رسید. شاخص بورس شانگهای چین نیز ۲.۱۶ درصد و شاخص شنژن ۴.۲۲ درصد افزایش یافت. در مقابل، شاخص نیکی جاپان معاملات روز را با کاهش ۱.۴۲ درصدی به پایان رساند. شاخص کاسپی کوریای جنوبی نیز پس از نوسان شدید، با رشد ۰.۶۲ درصدی بسته شد.
سهام شرکت‌های فعال در بخش انرژی بادی، از جمله وستاس، اورستد و نوردکس، افزایش یافت. سرمایه‌گذاران احتمال می‌دهند که اکثریت دموکرات در کانگرس، اجرای سیاست‌های حکومت ترامپ علیه پروژه‌های انرژی پاک را دشوارتر کند.
در مقابل، سهام شماری از شرکت‌های دفاعی اروپا، از جمله بی‌ای‌ای سیستمز بریتانیا و راین‌متال آلمان، کاهش یافت. نگرانی از دشوارتر شدن تصویب بودجه دفاعی حکومت امریکا از عوامل این افت بود.
در بازار طلا، کاهش ارزش دالر و نگرانی درباره اختلاف‌های احتمالی میان کانگرس و کاخ سفید، تقاضا را افزایش داد. تضعیف دالر، خرید طلا را برای سرمایه‌گذارانی که از ارزهای دیگر استفاده می‌کنند، ارزان‌تر می‌کند.
بازار ارزهای دیجیتال نیز نوسان شدیدی داشت. بیت‌کوین در ساعات نخست انتشار نتایج انتخابات تا حدود ۷۵ هزار و ۶۰۰ دالر، پایین‌ترین سطح حدود شش هفته گذشته سقوط کرد، اما با بهبود بازارهای سهام دوباره افزایش یافت.
به گزارش رویترز، قیمت بیت‌کوین تا ساعت ۸:۴۱ صبح به وقت گرینویچ، با افزایش روزانه ۰.۷ درصدی به ۷۸ هزار و ۳۵۴ دالر رسید. اتریوم نیز با رشد ۱.۴ درصدی به دو هزار و ۳۲۳ دالر رسید. سولانا، دوج‌کوین و کاردانو هم بین ۱.۶ تا ۲.۲ درصد افزایش یافتند.
در بازار ارز، فرانک سوئیس، ین جاپان و دالر کانادا در برابر دالر امریکا تقویت شدند. ارزش پزوی مکسیکو نیز بالا رفت و دالر امریکا نزدیک به یک درصد در برابر آن افت کرد.
شاخص سهام بازارهای نوظهور پس از جبران افت اولیه، حدود ۰.۴ درصد افزایش یافت. کاهش ارزش دالر و بازده اوراق قرضه امریکا، تقاضا برای سرمایه‌گذاری در این بازارها را بهبود بخشید.
سرمایه‌گذاران پس از روشن شدن نتایج انتخابات به خرید اوراق قرضه حکومت امریکا نیز روی آوردند و بازده اوراق ده‌ساله خزانه‌داری به حدود ۴.۹۲ درصد کاهش یافت.
تحلیلگران می‌گویند که اکثریت دموکرات در کانگرس می‌تواند تصویب برنامه‌های تازه برای افزایش هزینه‌های حکومت و کاهش بیشتر مالیات‌ها را دشوار کند. این وضعیت ممکن است از نگرانی‌ها درباره افزایش بدهی حکومت امریکا بکاهد.
نفت در ماه‌های گذشته به دلیل جنگ ایران به‌شدت گران شده بود. اکنون سرمایه‌گذاران تأثیر پیروزی دموکرات‌ها بر تصمیم‌های بعدی ترامپ درباره جنگ و سیاست خارجی را ارزیابی می‌کنند.
مایک بل، از مدیران شرکت آر‌بی‌سی بلوبی، هشدار داده است که احتمال تشدید اقدامات نظامی ترامپ در خاورمیانه پس از انتخابات، یکی از مهم‌ترین خطرهای پیش روی بازارهاست.
سرمایه‌گذاران در روزهای آینده تحولات مربوط به سیاست‌های مالیاتی، مقررات هوش مصنوعی، بودجه دفاعی، جنگ ایران و تصمیم‌های بانک مرکزی امریکا را دنبال خواهند کرد. بازارها همچنین منتظر انتشار گزارش تازه اشتغال امریکا در روز جمعه هستند. این گزارش می‌تواند انتظارها درباره تصمیم بعدی فدرال رزرو در مورد نرخ بهره را تغییر دهد.
به گفته تحلیلگران، واکنش اولیه بازارها از کاهش بخشی از نگرانی‌های سیاسی حکایت دارد، اما روند معاملات در روزهای آینده به تصمیم‌های اقتصادی و تحولات بین‌المللی بستگی خواهد داشت.
منابع به افغانستان اینترنشنال از لت‌وکوب و قیچی‌کردن اجباری موی سر شماری از دانش‌آموزان در لیسه سیدالناصری کابل به دست معاون منصوب به طالبان خبر می‌دهند. این منابع روز چهارشنبه، ۱۳ عقرب، با ارسال ویدیویی از داخل صنف گفتند که این رویداد در جریان ساعات درسی رخ داده است.
به گفته منابع، این رویداد روز شنبه، واقع شده است؛ زمانی که معاون تازه گماشته شده منصوب به طالبان در این مکتب همراه با شماری از مسئولان و خدمه صنف‌به‌صنف بازرسی کرده و تمام دانش‌آموزانی را که موی سرشان بلند بوده، در حضور دیگران تحقیر کرده و با قیچی موهای‌شان را کوتاه کرده است.
منابع همچنین می‌افزایند که این اقدام توهین‌آمیز با خشونت فیزیکی همراه بوده و مسئولان مکتب شماری از پسران را به دلیل داشتن موی بلند لت‌وکوب کرده‌اند.
ویدیوی رسیده به افغانستان اینترنشنال صحنه‌هایی از کف صنف درسی این لیسه را نشان می‌دهد که دسته‌های بزرگی از موهای قیچی‌شده در گوشه‌وکنار آن پخش شده است.
در این نوار تصویری گفته می‌شود که این طالبان، افراد حاضر در صنف‌های یازدهم و دوازدهم را به بهانه موی سر آزار داده و این رفتار غیرانسانی «نه در اسلام است و نه در هیچ مذهبی.» در ادامه این ویدیو در اعتراض به این صحنه شعار «مرگ بر طالبان» سر داده می‌شود.
پیامدهای روانی و آموزشی
فریده سعید، فعال آموزش در سویدن، در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال درباره پیامدهای مخرب این اقدامات خاطر نشان کرد: «تحقیر علنی، تراشیدن اجباری مو و لت‌وکوب در صنف درسی، کرامت انسانی کودکان و نوجوانان را به شدت خدشه‌دار می‌کند و به تروماهای پایدار روانی، اضطراب شدید، احساس ناامنی و بی‌ارزشی عمیق می‌انجامد».
این فعال آموزش تأکید کرد که اعمال خشونت و رفتارهای تحقیرآمیز در محیط‌های تعلیمی، انگیزه یادگیری را نابود ساخته و به فرار از مکتب و ترک آموزش منجر می‌شود: «وقتی مکتب به جای کانونی امن برای رشد فکری و پرورشی، به محیطی برای تفتیش، سرکوب و اعمال زور تبدیل شود، حس اعتماد و دلبستگی نوجوانان به آموزش به کلی فرو می‌ریزد و پیامدهای این آسیب‌های روحی تا سال‌ها همراه آنان باقی خواهد ماند.»
طالبان پس از بازگشت دوباره به قدرت در اسد ۱۴۰۰، مدیریت لیسه‌ها و مراکز تعلیمی را به افراد وابسته به خود واگذار کرده و نظارت و محدودیت‌های سنگینی را بر ظاهر و پوشش دانش‌آموزان و معلمان وضع کرده است.
سازمان دیده‌بان حقوق بشر در ۱۵ قوس ۱۴۰۲ در گزارشی تحقیقی با عنوان «مدارس پسرانه نیز آسیب می‌بینند؛ تأثیر طالبان بر آموزش پسران در افغانستان» هشدار داد که رفتارهای تحقیرآمیز، تنبیه جسمی و قیچی‌کردن اجباری مو در مکاتب زیر سلطه طالبان افزایش یافته و روند آموزش را با بحران روبه‌رو ساخته است.
۵۳ درصد کودکان در سن مکتب ابتدایی در افغانستان از آموزش رسمی بازمانده‌اند. یونسکو و یونیسف در گزارش مشترک می‌گویند که محدودیت آموزش دختران، کمبود سرمایه‌گذاری و افزایش جمعیت، میلیون‌ها نفر را از دسترسی به آموزش محروم کرده است.
این دو نهاد سازمان ملل، سیزدهم عقرب، گزارش تازه وضعیت آموزش افغانستان را در کابل منتشر کردند.
این گزارش نشان می‌دهد که بیش از دو میلیون و ۶۰۰ هزار دختر از سال ۱۴۰۰ به این‌سو از آموزش متوسطه محروم شده‌اند.
در گزارش آمده است که افغانستان تنها کشور جهان است که دسترسی دختران و زنان به آموزش بالاتر از دوره ابتدایی در آن به‌طور رسمی ممنوع است.
صنف‌های آموزشی محلی، برنامه‌های سوادآموزی و آموزش مهارت، آموزش از راه دور و دیجیتال و تدریس خصوصی، از معدود راه‌های ادامه یادگیری برای دختران نوجوان است.
با این حال، یونسکو و یونیسف می‌گویند این برنامه‌ها بسیار ناکافی‌اند و نمی‌توانند جای آموزش حضوری و حق دسترسی به آموزش رسمی را بگیرند.
طبق آمار گزارش برای بازه نهم میزان تا نهم عقرب امسال، حدود پنج هزار و ۳۰۰ صنف آموزشی محلی فعال بوده است. حدود ۱۶۲ هزار نفر در این صنف‌ها آموزش می‌دیدند که ۶۴ درصد آنان دختر بودند.
افزایش جمعیت، فشار بر مکتب‌ها را بیشتر کرده است
جمعیت کودکان در سن مکتب از حدود ۱۰ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۸ به ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۳ رسیده است. این افزایش، فشار بر مکتب‌ها، معلمان و خدمات آموزشی را بیشتر کرده است.
محرومیت دختران و زنان از آموزش، بحران‌های پی‌درپی، سرمایه‌گذاری ناکافی و بازگشت گسترده مهاجران نیز فاصله میان نیازهای آموزشی و توان پاسخ‌گویی به آن‌ها را افزایش داده است.
یونسکو و یونیسف می‌گویند خانواده‌ها و مردم، با وجود این مشکلات، همچنان برای آموزش فرزندان‌شان تلاش می‌کنند. این تلاش‌ها در مناطقی که دسترسی به مکتب دشوار است نیز ادامه دارد.
در سال ۱۴۰۴، حدود شش میلیون و ۶۰۰ هزار کودک در مکتب‌های ابتدایی دولتی ثبت‌نام کرده بودند. این رقم حدود ۵۶۰ هزار نفر بیشتر از سال ۱۴۰۱ بود. با این حال، افزایش ثبت‌نام دیگر با رشد جمعیت هم‌گام نیست.
فشار بر خدمات آموزشی در مناطقی که شمار زیادی از مهاجران بازگشته‌اند، بیشتر دیده می‌شود. طبق آمار گزارش تا بازه دهم سنبله تا هشتم میزان امسال، حدود یک میلیون و ۲۳۰ هزار افغان از آغاز دوره آماری سال جاری به کشور برگشته‌اند. بیش از ۲۴۵ هزار کودک بازگشته به حمایت آموزشی نیاز دارند.
بسیاری از شاگردان صنف چهارم مهارت لازم صنف سوم را ندارند
این گزارش در کنار بازگرداندن حق آموزش دختران و زنان و گسترش دسترسی به مکتب، بر ضرورت فوری بهبود کیفیت یادگیری تاکید کرده است.
در یک ارزیابی سراسری، بیش از ۵۵ هزار شاگرد در تمام ۳۴ ولایت بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد کمتر از نیمی از شاگردان صنف چهارم، حداقل مهارت لازم درس زبان در سطح صنف سوم را داشته‌اند.
در ریاضی نیز تنها یک‌چهارم شاگردان صنف چهارم به حداقل مهارت لازم در سطح صنف سوم رسیده‌اند.
یونسکو و یونیسف می‌گویند این یافته‌ها ضرورت سرمایه‌گذاری پایدار در آموزش معلمان، تدریس موثر در صنف‌ها و فراهم‌کردن مواد کافی آموزشی را نشان می‌دهد.
آموزش پیش از مکتب نیز بسیار محدود است. کمتر از یک درصد کودکان سه تا چهار ساله در برنامه‌های آموزشی کودکان خردسال شرکت می‌کنند. به گفته این دو نهاد، این کودکان فرصت‌های مهم یادگیری مهارت‌های پایه پیش از ورود به مکتب را از دست می‌دهند.
شمار دانشجویان همچنان بسیار کمتر از پیش از ممنوعیت آموزش زنان است.
با ادامه ممنوعیت حضور زنان در دانشگاه‌ها، بخش تحصیلات عالی افغانستان همچنان بسیار کوچک‌تر از پیش از سال ۱۴۰۰ است.
شمار دانشجویان ثبت‌نام‌شده از حدود ۱۸۹ هزار نفر در سال ۱۴۰۳ به حدود ۲۰۸ هزار نفر در سال ۱۴۰۵ رسیده است. با وجود این افزایش، این رقم هنوز بسیار کمتر از حدود ۴۳۰ هزار محصل در سال ۱۳۹۹ است.
یونسکو و یونیسف خواستار بازگرداندن کامل حق آموزش دختران و زنان افغان و رفع موانعی شده‌اند که کیفیت آموزش را تضعیف می‌کند و دستاوردهای دو دهه گسترش دسترسی به آموزش را به عقب می‌برد.
این دو نهاد هشدار داده‌اند که بدون اقدام فوری، یک نسل کامل در افغانستان از آموزش عقب می‌ماند و پایه‌های بازسازی و توسعه آینده کشور آسیب می‌بیند.
