امریکا از سرنگونی پهپادهای ایرانی خبر داد
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد: «ایران چندین پهپاد انتحاری را در تلاش برای حمله به کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز به پرواز درآورد.»
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد: «ایران چندین پهپاد انتحاری را در تلاش برای حمله به کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز به پرواز درآورد.»
سنتکام تاکید کرد که نیروهای امریکایی در ساعات اخیر تمامی آنها را سرنگون کردهاند، و گفت این کریدور تجاری بینالمللی همچنان برای ترانزیت باز است.
جزئیات بیشتری درباره تعداد پهپادهای سرنگونشده، زمان وقوع این عملیات و محل دقیق رهگیری آنها منتشر نشده است.
پیشتر خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، شامگاه جمعه ۲۲ جوزا از «شلیک هشدار به کشتیهای متخلف» در تنگه هرمز خبر داده بود.
این خبرگزاری حکومتی نوشته بود: «دقایقی پیش، مردم در قشم، جاسک و سیریک در استان هرمزگان شنیدن صدایی شبیه انفجار گزارش کردند» و افزود: «گزارشی از اصابت در این نقاط مخابره نشده است.»
فارس به نقل از «منابع آگاه» نوشت: «صداهای شنیده شده مربوط به انجام شلیک هشدار به کشتیهای متخلف در محدوده تنگه هرمز است.»
یک مقام ارشد امریکا روز جمعه به رویترز گفت که مذاکرهکنندگان امریکا و ایران به مراحل نهایی توافق برای پایان دادن به جنگ نزدیک شدهاند و احتمال دارد این توافقنامه در روزهای آینده در اروپا امضا شود.
به گفته این مقام امریکایی، این توافق شامل تعهد ایران به عدم توسعه یا دستیابی به سلاح هستهای، بازگشایی تنگه هرمز و لغو محدودیتهای امریکا است.
این مقام امریکایی افزود که این توافق تنها اجازه آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران را بر اساس میزان پایبندی رهبران این کشور به شرایط تعیینشده خواهد داد. او گفت: «اگر ما ببینیم آنها به تعهدات خود عمل میکنند، این برای ایران بسیار خوب خواهد بود، و اگر عمل نکنند، هیچ چیزی از این توافق به دست نخواهند آورد.»
به گفته این مقام، ایران دیدگاه متفاوتی از پیشنویس توافق ارائه کرده و امتیازات اندکی در موضوع هستهای و کنترول تنگه هرمز داده است.
این مقام امریکایی گفته است که تفاهمنامه ممکن است در روزهای آینده در اروپا امضا شود، اما هنوز درباره محل دقیق آن تصمیم نهایی گرفته نشده است. پس از امضا، یک دوره ۶۰ روزه برای مذاکرات فنی درباره جزئیات آغاز خواهد شد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، هفته آینده برای شرکت در نشست گروه هفت به فرانسه سفر میکند.
این مقام امریکایی به شرط حفظ هویت به رویترز گفته است: «تیم مذاکرهکننده، ما را در موقعیت بسیار خوبی قرار داده است، اما هنوز به خط پایان نرسیدهایم، هرچند بسیار نزدیک هستیم.»
این مقام گفته است که مفاد توافق اهداف اصلی ترامپ را تأمین میکند و نتیجه نهایی را «در وضعیت بسیار خوبی» قرار خواهد داد.
بر اساس این توافق، برنامه هستهای ایران برچیده خواهد شد و اورانیوم بسیار غنیشده این کشور در محل نابود و سپس از کشور خارج خواهد شد.
ترامپ روز پنجشنبه نیز گفته بود که ممکن است امریکا و ایران بهزودی توافق صلحی امضا کنند که منجر به بازگشایی تنگه هرمز خواهد شد.
گمان میرود ایران حدود ۹۰۰ پوند اورانیوم با غنای بالا در اختیار داشته باشد.
این مقام افزوده است که در صورت پایبندی ایران، این کشور از فشارهای اقتصادی از جمله آزادسازی داراییها و کاهش تحریمها بهرهمند خواهد شد. او تأکید کرده است: «ایران در زمان امضای تفاهمنامه یا در جریان مذاکرات چیزی به دست نمیآورد. آنها زمانی پاداش اقتصادی میگیرند که به تعهدات خود عمل کنند.»
وی همچنین گفته است که جزئیات فنی مربوط به بازیابی مواد هستهای ایران، از جمله اورانیوم غنیشدهای که هدف حمله مشترک امریکا و اسرائیل در یک سال گذشته بوده، زمانبر خواهد بود.
او افزود: «این مواد بسیار خطرناک و ناپایدار است. قرار نیست ما با تجهیزات ابتدایی وارد شویم و آن را جمعآوری کنیم. جزئیات فنی باید در مذاکرات بعدی مشخص شود.»
این مقام همچنین تأکید کرده است که برچیدن برنامه هستهای، تعطیلی تأسیسات هستهای و اجرای کامل توافق، همگی در مذاکرات فنی آینده بررسی خواهند شد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی نیز درباره تفاهم با امریکا گفت: «احتمالا در چند روز آینده تفاهمنامه میان ما و امریکا امضا خواهد شد.» او افزود: «امضای یادداشت تفاهم بعد از گذشتن از آخرین مراحل مذاکرات به صورت دیجیتالی و از راه دور انجام میشود که اعلام خواهد شد.»
همزمان، محسن رضایی، مشاور نظامی مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی گفته است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، آزادسازی ۲۴ میلیارد دالر از داراییهای مسدود شده ایران را پذیرفته است، اما با صراحت این موضوع را اعلام نمیکند.
یک منبع دفاعی اوکراین به رویترز گفته است که کییف برای تقویت موقعیت خود در میدان جنگ با روسیه، به دنبال دریافت ۲۰ میلیارد دالر کمک نظامی اضافی از متحدان غربی است. به گفته منبع، قرار است این درخواست هفته آینده در نشست ائتلافی متشکل از حدود ۵۰ کشور حامی اوکراین مطرح شود.
به گفته این منبع، در نشست هفته آینده از برخی متحدان خواسته خواهد شد که هر کدام بین ۲ تا ۶ میلیارد دالر کمک یا وام برای رسیدن به هدف ۲۰ میلیارد دالری ارائه کنند.
فرمانده نیروهای پهپادی اوکراین به رویترز گفته است که هدف این نیروها افزایش حملات پهپادی به خطوط تدارکاتی و مراکز پشتیبانی روسیه است تا مسکو را وادار به عقبنشینی از خطوط مقدم جنگ کند.
او تأکید کرده است که اوکراین برای ادامه این حملات و رسیدن به این هدف به منابع مالی بیشتری نیاز دارد.
پیشرویهای روسیه در سال جاری میلادی کند شده و ماه گذشته عملا متوقف شده است؛ موضوعی که به گفته منابع، در نتیجه حملات پهپادی میانبرد اوکراین به خطوط تدارکاتی و لجستیکی روسیه در جبهه جنگ رخ داده است.
چهار منبع آگاه به رویترز گفتهاند که امارات متحده عربی با آزادسازی مجموعا ۱۰ میلیارد دالر برای جمهوری اسلامی موافقت کرده است؛ از این میان، بیش از ۳ میلیارد دالر آن تاکنون پرداخت شده است. به گفته منابع، این توافق در ازای توقف حملات ایران به امارات متحده عربی انجام شده است.
دو منبع دیگر که از این توافق آگاهی دارند، مجموع مبالغ مورد نظر را ۲۰ میلیارد دالر اعلام کردند و افزودند که این اقدام در ازای توقف حملات جمهوری اسلامی به امارات متحده عربی مورد توافق قرار گرفته است.
یکی از این منابع نیز گفت که نخستین بخش به ارزش ۳ میلیارد دالر تاکنون در اختیار حکومت ایران قرار گرفته است.
رویترز نوشت که این اقدام نشاندهنده تغییر تاکتیکی ابوظبی پس از هفتهها حملات حکومت ایران به این کشور ثروتمند عربی خلیج فارس در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی است.
بازار بورس والاستریت روز جمعه شاهد رویدادی تاریخی است. با آغاز معامله سهام شرکت اسپیسایکس در بورس نزدک، ایلان ماسک در آستانه تبدیل شدن به نخستین تریلیونر جهان قرار گرفته است. این تحول بار دیگر بحثها درباره شکاف ثروت و نابرابری اقتصادی را در جهان داغ کرده است.
اسپیسایکس ۵۵۵.۶ میلیون سهم خود را به قیمت ۱۳۵ دالر برای هر سهم عرضه کرده است. ارزش این شرکت در زمان ورود به بازار حدود ۱.۷۷ تریلیون دالر برآورد میشود.
ایلان ماسک پیش از عرضه عمومی سهام اسپیسایکس، با ثروتی حدود ۶۹۶ میلیارد دالر، ثروتمندترین فرد جهان بود. او ۴۲ درصد سهام اسپیسایکس را در اختیار دارد. کارشناسان ارزش این سهم را بین ۷۴۳ تا ۸۶۶.۵ میلیارد دالر برآورد میکنند.
در صورت حفظ این ارزشگذاری، دارایی خالص ماسک از مرز یک تریلیون دالر عبور خواهد کرد.
برای درک این رقم، سازمان آکسفام میگوید اگر ماسک هر روز یک میلیون دالر خرج کند، ۲۷۴۰ سال زمان نیاز دارد تا یک تریلیون دالر را مصرف کند.
ثروت او اکنون بیش از سه برابر دارایی لری پیج، از بنیانگذاران گوگل و دومین فرد ثروتمند جهان، است.
آیا ماسک ثروتمندترین فرد تاریخ است؟
مقایسه ثروت افراد در دورههای مختلف تاریخی آسان نیست. با این حال، بسیاری از اقتصاددانان معتقدند ماسک از ثروتمندترین سرمایهداران تاریخ امریکا نیز فراتر رفته است.
جان دی. راکفلر، سرمایهدار مشهور صنعت نفت، هنگام مرگ حدود ۱.۵ درصد تولید ناخالص داخلی امریکا را در اختیار داشت.
اندرو کارنگی، غول صنعت فولاد، ثروتی معادل ۰.۵ درصد اقتصاد امریکا داشت.
اگر دارایی ماسک به یک تریلیون دالر برسد، ثروت او معادل حدود ۳ درصد تولید ناخالص داخلی ایالات متحده خواهد بود.
گایدو آلفانی، استاد تاریخ اقتصادی دانشگاه بوکونی ایتالیا، به الجزیره گفت اگر میزان نیروی کاری که یک فرد میتواند با ثروتش در اختیار بگیرد معیار قرار داده شود، ماسک احتمالاً ثروتمندترین فرد تاریخ است؛ البته به جز پادشاهان و امپراتورانی که ثروت شخصی آنان از دارایی دولت قابل تفکیک نبود.
به گفته او، ثروت ماسک در سال ۲۰۲۵ معادل هزینه بهکارگیری بیش از ۵۵۷ هزار نفر بود. این رقم برای راکفلر در سال ۱۹۳۷ حدود ۱۱۶ هزار نفر برآورد شده است.
ثروت، سیاست و انتقادها
افزایش بیسابقه ثروت ماسک با انتقادهای گسترده همراه شده است. برخی منتقدان او را با سرمایهداران بزرگ اواخر قرن نوزدهم امریکا مقایسه میکنند؛ افرادی که به دلیل نفوذ اقتصادی و سیاسی خود به «بارونهای غارتگر» شهرت داشتند.
ریچارد رایت، استاد بازنشسته تاریخ دانشگاه استنفورد، میگوید سرمایهداران آن دوره برای تأثیرگذاری بر سیاست و قوانین تلاش میکردند. به گفته او، ایلان ماسک نیز در سالهای اخیر نقش پررنگی در سیاست امریکا داشته است.
ماسک از کارزار انتخاباتی دونالد ترامپ حمایت کرد و سپس در برنامههای حکومت او برای کاهش هزینههای فدرال نقش گرفت. او همچنین از شبکه اجتماعی ایکس برای بیان دیدگاههای سیاسی خود استفاده میکند.
تفاوت با میلیاردرهای گذشته
کارشناسان میگویند یکی از تفاوتهای مهم ماسک با برخی سرمایهداران مشهور گذشته، نحوه فعالیتهای خیریه او است.
اندرو کارنگی در سالهای پایانی عمر خود حدود ۹۰ درصد داراییاش را صرف ساخت کتابخانهها، دانشگاهها و مراکز عمومی کرد.
ماسک در سال ۲۰۱۲ به طرح «تعهد بخشش» پیوست. این طرح از ثروتمندان میخواهد بخش عمده دارایی خود را به امور خیریه اختصاص دهند. با این حال، گزارشها نشان میدهد بخش زیادی از کمکهای او از طریق بنیاد ماسک و در حوزههایی انجام شده که با فعالیتهای تجاری او ارتباط دارند.
آیا این ثروت پایدار خواهد ماند؟
اقتصاددانان تاکید میکنند که بخش بزرگی از ثروت ماسک به ارزش سهام شرکتهایش وابسته است و ممکن است تغییر کند.
دانیل والدنستروم، استاد اقتصاد در استکهلم، میگوید ارزش شرکتهای ماسک به شرایط بازار بستگی دارد و میتواند به سرعت افزایش یا کاهش یابد.
او یادآوری میکند که تسلا در سال ۲۰۲۲ بیش از ۶۰ درصد ارزش بازار خود را از دست داد و دارایی ماسک نیز به شکل قابل توجهی کاهش یافت.
با وجود این هشدارها، عرضه سهام اسپیسایکس در والاستریت نقطه عطفی در تاریخ اقتصاد جهان به شمار میرود و میتواند ایلان ماسک را به نخستین تریلیونر جهان تبدیل کند.
وزیران خارجه کشورهای عضو پیمان امنیت جمعی در نشست خود در کازان، با هدف تقویت توانمندیهای امنیتی این سازمان، سند راهبردی استراتژی ضد تروریسم را تا سال ۲۰۳۰ میلادی مورد تایید قرار دادند.این سند قرار است در ماه نوامبر امسال به تصویب نهایی سران کشورهای عضو پیمان امنیت جمعی برسد.
نشست شورای وزیران امور خارجه سازمان پیمان امنیت جمعی به ریاست سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در شهر کازان برگزار شد.
در این نشست، حاضران به «تبادل نظر سازنده» و جدی درباره چالشهای کلیدی امنیت بینالمللی پرداختند و وضعیت امنیتی را در مناطق تحت مسئولیت این سازمان و حوزههای همجوار آن به طور دقیق بررسی کردند.
در جریان این گفتگوها، سرگئی لاوروف ارزیابیهای مسکو را از وضعیت جاری و چشمانداز ثبات در منطقه ارائه داد و همتایان خود را به تداوم تلاشهای هماهنگ در عرصههای بینالمللی فراخواند.
وی به طور ویژه بر ضرورت پیشبرد مشترک ابتکار عمل ایجاد یک سیستم جامع برای امنیت برابر و غیرقابل تقسیم در پهنه اوراسیا تأکید کرد و پیشنهادهای مشخصی را جهت گسترش روابط خارجی سازمان و بهبود عملکرد نهادهای اجرایی آن ارائه داد.
رؤسای دیپلماسی کشورهای عضو در این رویداد، چندین بیانیه مشترک را در زمینه تقویت نقش حقوق بینالملل و وفاداری به اصول منشور سازمان ملل صادر کردند. این بیانیهها موضوعات مهمی چون مقابله با تهدیدات سایبری و استفاده خرابکارانه از فناوریهای ارتباطی در فعالیتهای تروریستی، را در بر میگرفت.
سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) یک ائتلاف نظامی-امنیتی بیندولتی در منطقه اوراسیا است که ریشه آن به امضای «پیمان امنیت جمعی» در سال ۱۹۹۲ بازمیگردد و در سال ۲۰۰۲ رسماً به یک سازمان بینالمللی تبدیل شد. در حال حاضر، کشورهای روسیه، بلاروس، قزاقستان، قرغیزستان و تاجیکستان اعضای فعال این سازمان را تشکیل میدهند. هدف اصلی این پیمان، حفاظت از تمامیت ارضی و حاکمیت کشورهای عضو و همچنین مبارزه مشترک با تهدیدات فراملی است؛ به طوری که بر اساس ماده ۴ این پیمان، تجاوز به هر یک از اعضا، به منزله تجاوز به تمامی کشورها تلقی میشود.
با این حال، در سالهای اخیر تمرکز اصلی این سازمان از چالشهای نظامی سنتی، به شدت به سمت مرزهای جنوبی خود و وضعیت بحرانی افغانستان معطوف شده است. اعضای پیمان امنیت جمعی، به ویژه کشورهای هممرز با افغانستان مانند تاجیکستان، همواره نگرانی عمیق خود را از پتانسیل سرریز شدن ناامنی، گسترش فعالیت گروههای تروریستی بینالمللی مانند داعش خراسان و القاعده، و همچنین افزایش قاچاق سلاح و مواد مخدر از خاک افغانستان ابراز داشتهاند. این نگرانیها باعث شده که سازمان در سالهای اخیر چندین رزمایش نظامی مشترک را در نزدیکی مرزهای افغانستان برای ارتقای آمادگی رزمی نیروهای خود برگزار کند.
این سازمان تلاش میکند با تدوین راهبرد جدید، یک چتر امنیتی و اطلاعاتی منسجمتر برای مهار تهدیدات تروریستی نوظهور ایجاد کند و مانع از نفوذ و بیثباتی ناشی از کانونهای بحران در مرزهای جنوبی آسیای مرکزی شود.