نهایی شدن توافق تهران و واشنگتن؛ وزیر امنیت اسرائيل می‌گوید کشورش طرف توافق نیست
نهایی شدن توافق امریکا و جمهوری اسلامی، واکنش‌های‌های گسترده‌ای را در ایران، اسرائيل و برخی کشورهای دیگر به دنبال داشته است.
نهایی شدن توافق امریکا و جمهوری اسلامی، واکنش‌های‌های گسترده‌ای را در ایران، اسرائيل و برخی کشورهای دیگر به دنبال داشته است.
ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، گفت توافق ترامپ برای اسرائیل الزام‌آور نیست. او گفت اسرائیل «زیردست امریکا» نیست و طرف توافقی نیست که امنیت اسرائیل را تضمین نکند. بن‌گویر خواستار ادامه فشار بر حزب‌الله شد و گفت اسرائیل نباید به چیزی کمتر از برچیدن حزب‌الله رضایت دهد.
در میان حامیان حکومت جمهوری اسلامی نیز این توافقنامه با واکنش‌های متفاوت روبه‌رو شده است.
پیشتر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا اعلام کرد که توافق میان ایران و امریکا «کامل» شده است.
این توافق قرار است به جنگ پایان دهد، محاصره دریایی امریکا علیه ایران را متوقف کند و تنگه هرمز را دوباره باز کند.
قرار است توفقنامه امریکا و ایران روز جمعه در سوئیس امضاء شود.
معاون وزیر خارجه ایران: این توافقنامه به معنای اعتماد نیست
در ایران، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی گفت این تفاهم‌نامه به معنای اعتماد به امریکا نیست.
او گفت که ایران اجرای تعهدات امریکا را زیر نظر خواهد داشت. غریب‌آبادی همچنین گفت از دوشنبه‌شب، محاصره دریایی امریکا علیه ایران پایان می‌یابد و جنگ و عملیات نظامی در جبهه‌های مختلف، از جمله لبنان، فوراً و دایمی متوقف می‌شود.
محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور ایران، در واکنش به خبر توافق ایران و امریکا گفت «همه منافع ملی ایران با قدرت تامین خواهد شد».
مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکره‌کننده ایران، نیز جزئیاتی از تفاهم را توضیح داده است. رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران نوشته‌اند که او این تفاهم را در چند محور، از جمله توقف درگیری‌ها، رفع محدودیت‌های دریایی، آزادسازی دارایی‌ها و موکول شدن بحث‌های هسته‌ای به مرحله بعد توضیح داده است.
خبرگزاری مهر نیز نوشته است که پیش‌نویس تفاهم‌نامه ۱۴ ماده‌ای ایران و امریکا شامل «توقف دائمی و فوری جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان» است. این رسانه نوشته است که جزئیات پیش‌نویس از سوی منبعی نزدیک به تیم مذاکره‌کننده ایرانی منتشر شده است.
گاردین نوشته است که که تندروهای ایرانی از شرایط این توافقنامه رضایت ندارند و خشمگین هستند. به نوشته این رسانه، تندروهای ایرانی نظرشان این است که این توافقنامه تضمین کافی برای رفع تحریم‌ها و کنترول کامل بر تنگه هرمز ندارد.
محمود نبویان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، در شبکه اکس نوشت طبق یادداشت تفاهم، رفع محاصره دریایی از سوی امریکا و بازگشایی تنگه هرمز بدون محدودیت از سوی جمهوری اسلامی باید «بلافاصله پس از امضای توافق» اجرایی شود.
نبویان، نوشت: «امریکا متعهد شده تا زمان خاتمه تحریم‌ها، اسقاطیه وزارت خزانه‌داری امریکا برای صادرات نفت خام ایران، مواد پتروشیمی و مشتقات آن و همه خدمات مرتبط از جمله تراکنش‌های بانکی، بیمه و حمل‌ونقل را صادر کند.»
نبویان نوشت در متن یادداشت تفاهم درباره آزادسازی پول‌های مسدودشده «تناقض درون‌متنی» وجود دارد، زیرا طبق بند ۱۳ باید بند ۱۱ بلافاصله اجرا شود، اما در بند ۱۱ آزادسازی پول‌ها به «پیشرفت مذاکرات» مشروط شده است. او خواستار ارائه گزارش دقیق اجرای یادداشت تفاهم به «ملت ایران» شد.
واکنش‌ها در اروپا
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، گفت این توافق باید به سرعت و به‌طور کامل اجرا شود. او خواستار بازگشایی فوری و بدون قیدوشرط تنگه هرمز شد و گفت فرانسه و بریتانیا آماده حمایت از این روند هستند. فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، نیز از توافق استقبال کرد و آن را «دستاورد دیپلوماتیک» خواند.
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، گفت اجرای سریع و کامل توافق اکنون اولویت دارد.
ترکیه نیز از توافق استقبال کرده است. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، آن را تحول مهمی برای صلح و آرامش منطقه خواند. او هشدار داد که تا زمان امضای توافق، باید از سخنان، تحریک‌ها و اقدام‌هایی که تنش را افزایش می‌دهد، خودداری شود.
واکنش‌ها در امریکا و تحول در بازار
در امریکا، متحدان ترامپ از این توافق استقبال کرده‌اند، اما دموکرات‌ها خواستار روشن شدن جزئیات آن شده‌اند. الجزیره گزارش داد که هنوز هیچ متن رسمی از شرایط توافق منتشر نشده است و همین موضوع باعث شده منتقدان در واشنگتن درباره دامنه تعهدات ایران و امریکا پرسش‌هایی مطرح کنند.
بازارهای جهانی به خبر توافق واکنش فوری نشان دادند. قیمت نفت خام کاهش یافت و بازارهای سهام در آسیا بالا رفت. گزارش‌ها نشان می‌دهد قیمت نفت برنت به کمتر از ۸۴ دالر در هر بشکه رسید و شاخص‌های بازار در توکیو و سئول بیش از پنج درصد رشد کردند.
هم‌زمان، حمله اسرائیل به لبنان در آستانه اعلام توافق، با انتقاد ایران و ترامپ روبه‌رو شد. ترامپ در گفت‌وگو با نیویارک تایمز، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، را «آدم بسیار دشوار» خواند و گفت او باید از رئيس‌جمهور امریکا به دلیل جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تشکر کند.
سازمان ملل متحد از توافق استقبال کرده است. سخنگوی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفت این توافق می‌تواند آتش‌بس فوری و دایمی، بازگشایی تنگه هرمز و چارچوبی برای مذاکرات بعدی ایجاد کند. او این توافق را «گامی مهم» برای حل صلح‌آمیز منازعه خواند.
کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روز سه‌شنبه، ۷ دلو برای نخستین سفر رسمی راهی چین می‌شود. این نخستین سفر یک رهبر بریتانیا از سال ۲۰۱۸ به چین به شمار می‌رود.
آقای استارمر قرار است در جریان این سفر با شی جی پینگ، رئیس‌جمهور چین و لی چیانگ، نخست‌وزیر این کشور دیدار کند.
محور اصلی گفت‌وگوها توسعه همکاری‌های اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش دسترسی شرکت‌های بریتانیایی به بازار چین اعلام شده است.
انتظار می‌رود پیتر کایل، وزیر تجارت بریتانیا و ده‌ها مدیر ارشد شرکت‌های بزرگ نیز او را همراهی کنند.
بریتانیا در پی جذب فناوری و سرمایه‌گذاری چین و همچنین دسترسی بیشتر به دومین اقتصاد بزرگ جهان برای خدمات مالی، صنعت موتر سازی و صادرات ویسکی اسکاتلندی است.
دولت بریتانیا این سفر را مبتنی بر «عمل‌گرایی واقع‌بینانه» توصیف کرده و تأکید دارد که در کنار حفظ گفت‌وگوی دیپلوماتیک با چین، همچنان نسبت به مسائل امنیتی و مداخلات خارجی حساس خواهد بود.
سفر استارمر در حالی انجام می‌شود که روابط لندن و واشنگتن در پی سیاست‌های تجاری و مواضع جنجالی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، با تنش‌هایی همراه شده و برخی متحدان سنتی امریکا در حال بازنگری در رویکرد خود نسبت به چین هستند.
سفر استارمر به چین در حالی انجام می‌شود که نشانه‌هایی از ترک برداشتن تلاش او برای حفظ رابطه‌ای گرم با دونالد ترامپ دیده می‌شود. این تلاش پیشتر با توافقی تجاری همراه شد و تعرفه‌های امریکا بر صنایع کلیدی موترسازی و هوافضای بریتانیا را کاهش داد.
بریتانیا امیدوار است این سفر به تقویت اقتصاد این کشور کمک کند، اما در عین حال با خطر خشم منتقدان سرسخت چین در داخل کشور و همچنین دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا روبه‌روست.
اقتصاد بریتانیا به عنوان ششمین اقتصاد بزرگ جهان و همچنین محبوبیت آقای استارمر، هر دو به تقویت نیاز دارند.
دولت او در تحقق وعده‌های رشد اقتصادی و کاهش بحران هزینه‌های زندگی برای میلیون‌ها خانوار با مشکل مواجه بوده است.
حزب کارگر در نظرسنجی‌ها از حزب راست افراطی «ریفورم یوکی» عقب افتاده و برخی نمایندگان نگران حزب به‌طور علنی درباره جایگزینی استارمر با چهره‌ای کاریزماتیک‌تر، مانند اندی برنام، شهردار منچستر را مطرح کرده‌اند.
تحلیلگران این سفر را نشانه تلاش بریتانیا برای ایجاد توازن میان روابط با امریکا و چین و دستیابی به فضای مانور مستقل‌تر در سیاست خارجی ارزیابی می‌کنند.
ناظران بر این باورند که این سفر در کنار سفر نخست‌وزیر کانادا و صدراعظم آلمان، نشان می‌دهد اروپا و متحدان امریکا دارند رویکرد همکاری کنترول‌شده با چین را در پیش بگیرند.
