ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، گفت توافق ترامپ برای اسرائیل الزامآور نیست. او گفت اسرائیل «زیردست امریکا» نیست و طرف توافقی نیست که امنیت اسرائیل را تضمین نکند. بنگویر خواستار ادامه فشار بر حزبالله شد و گفت اسرائیل نباید به چیزی کمتر از برچیدن حزبالله رضایت دهد.
در میان حامیان حکومت جمهوری اسلامی نیز این توافقنامه با واکنشهای متفاوت روبهرو شده است.
پیشتر دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا اعلام کرد که توافق میان ایران و امریکا «کامل» شده است.
این توافق قرار است به جنگ پایان دهد، محاصره دریایی امریکا علیه ایران را متوقف کند و تنگه هرمز را دوباره باز کند.
قرار است توفقنامه امریکا و ایران روز جمعه در سوئیس امضاء شود.
معاون وزیر خارجه ایران: این توافقنامه به معنای اعتماد نیست
در ایران، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی گفت این تفاهمنامه به معنای اعتماد به امریکا نیست.
او گفت که ایران اجرای تعهدات امریکا را زیر نظر خواهد داشت. غریبآبادی همچنین گفت از دوشنبهشب، محاصره دریایی امریکا علیه ایران پایان مییابد و جنگ و عملیات نظامی در جبهههای مختلف، از جمله لبنان، فوراً و دایمی متوقف میشود.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور ایران، در واکنش به خبر توافق ایران و امریکا گفت «همه منافع ملی ایران با قدرت تامین خواهد شد».
مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده ایران، نیز جزئیاتی از تفاهم را توضیح داده است. رسانههای نزدیک به حکومت ایران نوشتهاند که او این تفاهم را در چند محور، از جمله توقف درگیریها، رفع محدودیتهای دریایی، آزادسازی داراییها و موکول شدن بحثهای هستهای به مرحله بعد توضیح داده است.
خبرگزاری مهر نیز نوشته است که پیشنویس تفاهمنامه ۱۴ مادهای ایران و امریکا شامل «توقف دائمی و فوری جنگ در همه جبههها از جمله لبنان» است. این رسانه نوشته است که جزئیات پیشنویس از سوی منبعی نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایرانی منتشر شده است.
گاردین نوشته است که که تندروهای ایرانی از شرایط این توافقنامه رضایت ندارند و خشمگین هستند. به نوشته این رسانه، تندروهای ایرانی نظرشان این است که این توافقنامه تضمین کافی برای رفع تحریمها و کنترول کامل بر تنگه هرمز ندارد.
محمود نبویان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، در شبکه اکس نوشت طبق یادداشت تفاهم، رفع محاصره دریایی از سوی امریکا و بازگشایی تنگه هرمز بدون محدودیت از سوی جمهوری اسلامی باید «بلافاصله پس از امضای توافق» اجرایی شود.
نبویان، نوشت: «امریکا متعهد شده تا زمان خاتمه تحریمها، اسقاطیه وزارت خزانهداری امریکا برای صادرات نفت خام ایران، مواد پتروشیمی و مشتقات آن و همه خدمات مرتبط از جمله تراکنشهای بانکی، بیمه و حملونقل را صادر کند.»
نبویان نوشت در متن یادداشت تفاهم درباره آزادسازی پولهای مسدودشده «تناقض درونمتنی» وجود دارد، زیرا طبق بند ۱۳ باید بند ۱۱ بلافاصله اجرا شود، اما در بند ۱۱ آزادسازی پولها به «پیشرفت مذاکرات» مشروط شده است. او خواستار ارائه گزارش دقیق اجرای یادداشت تفاهم به «ملت ایران» شد.
واکنشها در اروپا
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، گفت این توافق باید به سرعت و بهطور کامل اجرا شود. او خواستار بازگشایی فوری و بدون قیدوشرط تنگه هرمز شد و گفت فرانسه و بریتانیا آماده حمایت از این روند هستند. فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، نیز از توافق استقبال کرد و آن را «دستاورد دیپلوماتیک» خواند.
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، گفت اجرای سریع و کامل توافق اکنون اولویت دارد.
ترکیه نیز از توافق استقبال کرده است. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، آن را تحول مهمی برای صلح و آرامش منطقه خواند. او هشدار داد که تا زمان امضای توافق، باید از سخنان، تحریکها و اقدامهایی که تنش را افزایش میدهد، خودداری شود.
واکنشها در امریکا و تحول در بازار
در امریکا، متحدان ترامپ از این توافق استقبال کردهاند، اما دموکراتها خواستار روشن شدن جزئیات آن شدهاند. الجزیره گزارش داد که هنوز هیچ متن رسمی از شرایط توافق منتشر نشده است و همین موضوع باعث شده منتقدان در واشنگتن درباره دامنه تعهدات ایران و امریکا پرسشهایی مطرح کنند.
بازارهای جهانی به خبر توافق واکنش فوری نشان دادند. قیمت نفت خام کاهش یافت و بازارهای سهام در آسیا بالا رفت. گزارشها نشان میدهد قیمت نفت برنت به کمتر از ۸۴ دالر در هر بشکه رسید و شاخصهای بازار در توکیو و سئول بیش از پنج درصد رشد کردند.
همزمان، حمله اسرائیل به لبنان در آستانه اعلام توافق، با انتقاد ایران و ترامپ روبهرو شد. ترامپ در گفتوگو با نیویارک تایمز، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، را «آدم بسیار دشوار» خواند و گفت او باید از رئيسجمهور امریکا به دلیل جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تشکر کند.
سازمان ملل متحد از توافق استقبال کرده است. سخنگوی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفت این توافق میتواند آتشبس فوری و دایمی، بازگشایی تنگه هرمز و چارچوبی برای مذاکرات بعدی ایجاد کند. او این توافق را «گامی مهم» برای حل صلحآمیز منازعه خواند.
