العربیه اعلام کرد به نسخه‌ای از یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی و امریکا دست یافته است که مفاد آن شامل پایان فوری جنگ، آغاز مذاکرات توافق نهایی ظرف ۶۰ روز، رفع محاصره دریایی، معافیت‌های نفتی و بانکی پیش از توافق نهایی و پیش‌بینی ۳۰۰ میلیارد دالر برای بازسازی ایران است.
بر اساس متن ۱۴ بندی که شامگاه سه‌شنبه ۲۶ جوزا منتشر شد، امریکا متعهد می‌شود بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم و تا زمان لغو تحریم‌ها، معافیت‌هایی برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها، و همچنین خدمات مرتبط از جمله بانکداری، بیمه و حمل‌ونقل صادر کند.
همزمان، روزنامه وال‌استریت ژورنال نیز در گزارشی اختصاصی به نقل از افراد آگاه از مفاد این تفاهم‌نامه نوشت که ایالات متحده بعد از امضای آن به جمهوری اسلامی اجازه خواهد داد فروش نفت و سوخت را بی‌درنگ آغاز کند. این منابع تاکید کرده‌اند که این بند بر ایجاد مشوق مالی زودهنگامی برای تهران متمرکز است تا حاضر شود درگیری را پایان دهد.
این منابع همچنین تاکید کردند که بند مربوط به معافیت از تحریم‌ها برای فروش نفت، بلافاصله پس از امضای توافق در این هفته اجرایی می‌شود و خدمات ضروری از جمله بانکداری، حمل‌ونقل و بیمه را هم در بر می‌گیرد. این خدمات برای تسهیل فروش نفت ضروری توصیف شده‌اند.
یک مقام ارشد امریکایی نیز به این روزنامه امریکایی گفت هرچند جمهوری اسلامی برای فروش نفت از معافیت فوری تحریم‌ها برخوردار خواهد شد، اما تداوم این معافیت‌ها به عملکرد حکومت ایران در قبال خواسته‌های امریکا درباره موضوعاتی مانند بازگشایی تنگه راهبردی هرمز و برنامه هسته‌ای این کشور وابسته خواهد بود.
این مقام تاکید کرد: «با این حال، تهران همچنان به میلیاردها دالر دارایی مسدودشده دسترسی فوری نخواهد داشت.»
همزمان با انتشار این متن از سوی العربیه، جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری ایالات متحده، در گفت‌وگو با برنامه یوتیوبی مگن کلی، گفت که متن تفاهم‌نامه با جمهوری اسلامی هنوز منتشر نشده، زیرا مقام‌های امریکایی باید «این روند را به شکل درستی مدیریت کنند.»
او افزود: «برخی مسائل حساس دیپلوماتیک در جریان است و ایرانی‌ها و برخی میانجی‌ها از جمله پاکستانی‌ها و قطری‌ها از ما خواسته‌اند این روند را به شکل درستی پیش ببریم.»
لغو تحریم‌ها پس از توافق نهایی
متن منتشرشده العربیه در بخش مرتبط با رفع تحریم‌ها می‌گوید امریکا متعهد می‌شود طبق جدول زمانی مورد توافق در چارچوب توافق نهایی، همه انواع تحریم‌هایی را که در حال حاضر علیه ایران اعمال شده‌اند، پایان دهد. این تحریم‌ها شامل قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل، مصوبات شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و همه تحریم‌های یک‌جانبه امریکا، اعم از اولیه و ثانویه، عنوان شده است.
احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی و پرهیز از دخالت در امور داخلی
در این سند آمده است که جمهوری اسلامی و امریکا متعهد می‌شوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند، از مداخله در امور داخلی هم خودداری کنند و ظرف حداکثر ۶۰ روز، با امکان تمدید در صورت توافق دو طرف، برای دستیابی به توافق نهایی مذاکره کنند.
رفع محاصره دریایی
یکی از بندهای کلیدی این یادداشت تفاهم به رفع محاصره دریایی مربوط است. بر اساس این بند، امریکا بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم، محاصره دریایی را لغو می‌کند، مانع هرگونه مداخله یا اخلال علیه ایران می‌شود و همچنین متعهد می‌شود رفت‌وآمد دریایی را حداکثر ظرف ۳۰ روز به ظرفیت کامل قبلی آن بازگرداند.
در مقابل، جمهوری اسلامی نیز بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم اقداماتی را برای ازسرگیری تردد کشتی‌های تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس آغاز می‌کند تا این تردد ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد. در متن منتشر شده تاکید شده است که این روند با در نظر گرفتن ضرورت رفع موانع فنی و خنثی‌سازی مین‌ها از سوی حکومت ایران انجام خواهد شد.
بر اساس این متن، امریکا همچنین متعهد می‌شود نیروهای خود را ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی از مناطق اطراف ایران خارج کند.
صندوق بازسازی و توسعه ایران
العربیه نوشت در بخش اقتصادی، امریکا همراه با شرکای منطقه‌ای خود، متعهد می‌شود طرحی جامع برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران تهیه کند؛ طرحی که باید مورد توافق دو طرف باشد و تامین مالی دست‌کم ۳۰۰ میلیارد دالر را تضمین کند. سازوکار اجرای این طرح نیز قرار است به‌عنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین شود.
آقای ونس در مصاحبه‌ای تاکید کرد که دسترسی به چنین مبلغی به رفتار ایران بستگی دارد.
روزنامه فایننشال تایمز صبح سه‌شنبه ۲۵ جوزا به نقل از یک مقام ارشد امریکایی از آمادگی حکومت ترامپ برای فراهم کردن مقدمات ایجاد یک صندوق سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیارد دالری با هدف بازسازی آسیب‌های جنگ در ایران خبر داد.
ساعاتی پس از آن، خبرگزاری رویترز جزئیاتی از این طرح ارائه داد و نوشت شرکت‌هایی از امریکا، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، آسیا، افریقا و امریکای جنوبی، تاکنون تعهد کرده‌اند که بیش از ۱۵۰ میلیون دالر از اعتبار صندوق ۳۰۰ میلیاردی «بازسازی و توسعه» را تامین کنند.
برنامه هسته‌ای
بر اساس متن منتشر شده از سوی العربیه، جمهوری اسلامی بار دیگر اعلام می‌کند که هرگز سلاح هسته‌ای تولید نخواهد کرد.
دو طرف همچنین توافق کرده‌اند که سرنوشت مواد غنی‌شده و دیگر مسائل هسته‌ای مورد توافق، از جمله نیازهای هسته‌ای ایران، در توافق نهایی به‌طور مناسب تعیین تکلیف شود.
همچنین تا زمان دستیابی به توافق نهایی، وضعیت موجود حفظ خواهد شد؛ به این معنا که جمهوری اسلامی وضعیت فعلی برنامه هسته‌ای خود را تغییر نمی‌دهد، امریکا نیز تحریم‌های جدیدی علیه جمهوری اسلامی اعمال نخواهد کرد و نیروهای خود را در منطقه تقویت نمی‌کند.
در بخش پایانی متن منتشرشده آمده است که پس از امضای یادداشت تفاهم و پس از دریافت تضمین‌هایی درباره آغاز اجرای بندهای مربوط به رفع محاصره دریایی، خروج نیروهای امریکا، تعهد هسته‌ای جمهوری اسلامی و تعیین تکلیف مسائل هسته‌ای، هر دو طرف وارد مذاکرات مربوط به توافق نهایی خواهند شد.
بر اساس این متن، توافق نهایی قرار است از طریق یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شود.
کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روز سه‌شنبه، ۷ دلو برای نخستین سفر رسمی راهی چین می‌شود. این نخستین سفر یک رهبر بریتانیا از سال ۲۰۱۸ به چین به شمار می‌رود.
آقای استارمر قرار است در جریان این سفر با شی جی پینگ، رئیس‌جمهور چین و لی چیانگ، نخست‌وزیر این کشور دیدار کند.
محور اصلی گفت‌وگوها توسعه همکاری‌های اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش دسترسی شرکت‌های بریتانیایی به بازار چین اعلام شده است.
انتظار می‌رود پیتر کایل، وزیر تجارت بریتانیا و ده‌ها مدیر ارشد شرکت‌های بزرگ نیز او را همراهی کنند.
بریتانیا در پی جذب فناوری و سرمایه‌گذاری چین و همچنین دسترسی بیشتر به دومین اقتصاد بزرگ جهان برای خدمات مالی، صنعت موتر سازی و صادرات ویسکی اسکاتلندی است.
دولت بریتانیا این سفر را مبتنی بر «عمل‌گرایی واقع‌بینانه» توصیف کرده و تأکید دارد که در کنار حفظ گفت‌وگوی دیپلوماتیک با چین، همچنان نسبت به مسائل امنیتی و مداخلات خارجی حساس خواهد بود.
سفر استارمر در حالی انجام می‌شود که روابط لندن و واشنگتن در پی سیاست‌های تجاری و مواضع جنجالی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، با تنش‌هایی همراه شده و برخی متحدان سنتی امریکا در حال بازنگری در رویکرد خود نسبت به چین هستند.
سفر استارمر به چین در حالی انجام می‌شود که نشانه‌هایی از ترک برداشتن تلاش او برای حفظ رابطه‌ای گرم با دونالد ترامپ دیده می‌شود. این تلاش پیش‌تر با توافقی تجاری همراه شد و تعرفه‌های امریکا بر صنایع کلیدی موترسازی و هوافضای بریتانیا را کاهش داد.
بریتانیا امیدوار است این سفر به تقویت اقتصاد این کشور کمک کند، اما در عین حال با خطر خشم منتقدان سرسخت چین در داخل کشور و همچنین دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا روبه‌روست.
اقتصاد بریتانیا به عنوان ششمین اقتصاد بزرگ جهان و همچنین محبوبیت آقای استارمر، هر دو به تقویت نیاز دارند.
دولت او در تحقق وعده‌های رشد اقتصادی و کاهش بحران هزینه‌های زندگی برای میلیون‌ها خانوار با مشکل مواجه بوده است.
حزب کارگر در نظرسنجی‌ها از حزب راست افراطی «ریفورم یوکی» عقب افتاده و برخی نمایندگان نگران حزب به‌طور علنی درباره جایگزینی استارمر با چهره‌ای کاریزماتیک‌تر، مانند اندی برنام، شهردار منچستر را مطرح کرده‌اند.
تحلیلگران این سفر را نشانه تلاش بریتانیا برای ایجاد توازن میان روابط با امریکا و چین و دستیابی به فضای مانور مستقل‌تر در سیاست خارجی ارزیابی می‌کنند.
ناظران بر این باورند که این سفر در کنار سفر نخست‌وزیر کانادا و صدراعظم آلمان، نشان می‌دهد اروپا و متحدان امریکا دارند رویکرد همکاری کنترول‌شده با چین را در پیش بگیرند.
