با گذشت سه روز از امضای آنلاین یادداشت تفاهم تهران و واشنگتن، محرمانه ماندن سند انتقادهایی را درباره ماهیت آن و دامنه امتیازهای پیش‌بینی‌شده برای تهران برانگیخته است. گزارش‌های غیررسمی چارچوبی حاوی ۱۴ ماده درباره آتش‌بس، فروش نفت، وضعیت تحریم‌ها و برنامه هسته‌ای ترسیم می‌کند.
امریکا و حکومت ایران بامداد ۲۵ جوزا از دستیابی به تفاهمی برای پایان جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ جوزا به‌طور رسمی در سوئیس امضا شود.
بر اساس نسخه‌هایی که رسانه‌های مختلف از جمله العربیه، سی‌ان‌ان، بلومبرگ و وال‌استریت ژورنال از متن یا مفاد این یادداشت تفاهم منتشر کرده‌اند، تصویر کلی این سند شامل پایان فوری جنگ، رفع محاصره دریایی، ازسرگیری تردد کشتی‌ها در مسیر خلیج فارس و دریای عمان، صدور معافیت‌های نفتی، پتروشیمی، بانکی، بیمه‌ای و حمل‌ونقلی برای ایران، پیش‌بینی سازوکاری برای آزادسازی دارایی‌های مسدودشده، تعهد امریکا و شرکای منطقه‌ای‌اش به تامین مالی دست‌کم ۳۰۰ میلیارد دالر برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران و تاکید دوباره جمهوری اسلامی بر خودداری از تولید سلاح هسته‌ای است.
بر اساس همین متن‌های منتشرشده، این یادداشت تفاهم قرار است زمینه‌ساز مذاکراتی ۶۰روزه برای دستیابی به توافق نهایی باشد؛ توافقی که در صورت نهایی شدن، باید از طریق قطعنامه‌ای الزام‌آور در شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شود.
متن ۱۴ ماده‌ای زیر، بر پایه نسخه منتشرشده از پیش‌نویس یادداشت تفاهم تنظیم شده است:
آنچه در ادامه می‌آید، ۱۴ بند مندرج در این توافق به روایت سی‌ان‌ان است.۱. جمهوری اسلامی و ایالات متحده، به همراه متحدان خود در جنگ جاری، با امضای این یادداشت تفاهم، پایان فوری و دایمی جنگ را در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان، اعلام می‌کنند و متعهد می‌شوند از این پس هیچ‌گونه اقدام خصمانه‌ای علیه یکدیگر انجام ندهند و از تهدید یا توسل به زور علیه یکدیگر خودداری کنند. توافق نهایی مفاد این ماده و موارد باقی‌مانده را تایید خواهد کرد.۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده امریکا متعهد می‌شوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از دخالت در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.۳. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده متعهد می‌شوند ظرف حداکثر ۶۰ روز که با توافق متقابل قابل تمدید است، درباره یک توافق نهایی مذاکره کنند و به آن دست یابند.۴. ایالات متحده بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، محاصره دریایی را لغو و از هرگونه مداخله یا مانع‌تراشی علیه جمهوری اسلامی جلوگیری خواهد کرد و حداکثر ظرف ۳۰ روز، تردد دریایی را به ظرفیت کامل خود بازخواهد گرداند. حجم تردد کشتی‌ها از سوی جمهوری اسلامی باید متناسب با سطح تردد پیش از جنگ باشد. همچنین ایالات متحده متعهد می‌شود نیروهای خود را حداکثر ظرف ۳۰ روز پس از انعقاد توافق نهایی، از مناطق پیرامونی خارج کند.۵. جمهوری اسلامی ایران با امضای این یادداشت تفاهم، فورا اقداماتی را برای تضمین ازسرگیری تردد کشتی‌های تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس آغاز خواهد کرد، به گونه‌ای که این تردد حداکثر ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد. در این راستا، ضرورت رفع موانع فنی و پاکسازی و خنثی‌سازی مین‌ها از سوی ایران مدنظر قرار خواهد گرفت.۶. ایالات متحده متعهد می‌شود همراه با شرکای منطقه‌ای خود، یک طرح جامع برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تهیه کند که مورد توافق هر دو طرف باشد و تامین مالی دست‌کم ۳۰۰ میلیارد دالر را تضمین کند. سازوکار اجرایی این طرح به‌عنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف مدت ۶۰ روز تدوین خواهد شد.۷. ایالات متحده متعهد می‌شود بر اساس یک جدول زمانی که به‌عنوان بخشی از توافق نهایی در نظر گرفته خواهد شد، به تمامی انواع تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی پایان دهد؛ از جمله تحریم‌های ناشی از قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد و شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی؛ و همچنین تمامی تحریم‌های یک‌جانبه ایالات متحده، اعم از تحریم‌های اولیه و ثانویه.۸. جمهوری اسلامی بار دیگر تاکید می‌کند هرگز سلاح هسته‌ای تولید نخواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق کرده‌اند سرنوشت مواد غنی‌شده و همچنین تمامی مسائل دیگر مرتبط با برنامه هسته‌ای که مورد توافق متقابل قرار گیرند، از جمله نیازهای هسته‌ای ایران، به‌طور مناسب در توافق نهایی حل‌وفصل شوند. توافق نهایی مفاد این ماده را تایید خواهد کرد.۹. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق می‌کنند تا زمان دستیابی به توافق نهایی، وضعیت موجود را حفظ کنند؛ بدین معنا که ایران وضعیت فعلی برنامه هسته‌ای خود را حفظ خواهد کرد و ایالات متحده نیز هیچ تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نخواهد کرد و دست به تقویت نیروهای خود در منطقه نخواهد زد.۱۰. ایالات متحده متعهد می‌شود بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان لغو تحریم‌ها، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده معافیت‌های لازم را برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها، و همچنین تمامی خدمات مرتبط از جمله خدمات بانکی، بیمه، حمل‌ونقل و موارد مشابه صادر کند.۱۱. ایالات متحده متعهد می‌شود با توجه به پیشرفت مذاکرات در جهت دستیابی به یک توافق نهایی، وجوه و دارایی‌های مسدودشده یا محدودشده جمهوری اسلامی ایران آزاد شوند و به‌طور کامل در دسترس قرار گیرند. این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شده باشند، برای هرگونه پرداخت به ذی‌نفع نهایی که از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین شود، مورد استفاده قرار خواهند گرفت و به‌طور کامل قابل بهره‌برداری خواهند بود. ایالات متحده متعهد می‌شود بر این اساس، تمامی مجوزهای لازم را صادر کند.۱۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق می‌کنند سازوکاری اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق توافق نهایی و نیز پایبندی طرفین به آن در آینده ایجاد شود.۱۳. پس از امضای این یادداشت تفاهم و به محض دریافت تضمین‌هایی درباره آغاز اجرای مواد ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و تداوم اجرای این اقدامات، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده صرفا در خصوص مواد باقی‌مانده برای دستیابی به یک توافق نهایی وارد مذاکره خواهند شد.۱۴. توافق نهایی از طریق قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب خواهد رسید.احتمال تغییر در متن یادداشت تفاهم وجود داردسی‌ان‌ان چهارشنبه ۲۷ جوزا به نقل از یک مقام امریکایی نوشت سندی که در اختیار این رسانه گرفته، همان توافقی است که ۲۵ جوزا به‌صورت دیجیتال به امضای ونس، محمدباقر قالیباف و دونالد ترامپ رسید.با این حال، به‌دلیل محرمانه ماندن متن توافق از سوی تهران و واشنگتن، هنوز مشخص نیست نسخه‌ای که سی‌ان‌ان به آن دسترسی پیدا کرده، دقیقا با متن نهایی سندی که ۲۹ جوزا در سوئیس به‌صورت حضوری امضا خواهد شد، مطابقت داشته باشد.
سی‌ان‌ان همچنین گزارش داد جزییات فنی توافق همچنان در حال نهایی شدن است و به همین دلیل، احتمال تغییر در متن و نحوه نگارش برخی بندهای آن وجود دارد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، چهارشنبه ۲۷ جوزا در حاشیه نشست گروه هفت و در دیدار با عبدالفتاح السیسی، رییس‌جمهوری مصر، یادداشت تفاهم با جمهوری اسلامی را «بسیار قوی» توصیف کرد، اما هم‌زمان هشدار داد که این توافق هنوز نهایی نشده و در صورت نارضایتی واشنگتن، اقدام نظامی از سر گرفته خواهد شد.
ترامپ گفت: «این فقط یک یادداشت تفاهم است. اگر از آن راضی نباشم و رفتارشان را اصلاح نکنند، دوباره به سمت آنها شلیک می‌کنیم و روی سرشان بمب می‌اندازیم. چون به مدت ۴۷ سال بدرفتاری کرده‌اند.»
خبرگزاری رویترز ۲۶ جوزا نوشت دو موضوعی که ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، از آنها به‌عنوان دلایل آغاز جنگ نام می‌بردند، یعنی حمایت جمهوری اسلامی از گروه‌های نیابتی و برنامه موشکی تهران، ظاهرا در دستور کار مذاکرات آینده قرار ندارند.
کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روز سه‌شنبه، ۷ دلو برای نخستین سفر رسمی راهی چین می‌شود. این نخستین سفر یک رهبر بریتانیا از سال ۲۰۱۸ به چین به شمار می‌رود.
آقای استارمر قرار است در جریان این سفر با شی جی پینگ، رئیس‌جمهور چین و لی چیانگ، نخست‌وزیر این کشور دیدار کند.
محور اصلی گفت‌وگوها توسعه همکاری‌های اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش دسترسی شرکت‌های بریتانیایی به بازار چین اعلام شده است.
انتظار می‌رود پیتر کایل، وزیر تجارت بریتانیا و ده‌ها مدیر ارشد شرکت‌های بزرگ نیز او را همراهی کنند.
بریتانیا در پی جذب فناوری و سرمایه‌گذاری چین و همچنین دسترسی بیشتر به دومین اقتصاد بزرگ جهان برای خدمات مالی، صنعت موتر سازی و صادرات ویسکی اسکاتلندی است.
دولت بریتانیا این سفر را مبتنی بر «عمل‌گرایی واقع‌بینانه» توصیف کرده و تأکید دارد که در کنار حفظ گفت‌وگوی دیپلوماتیک با چین، همچنان نسبت به مسائل امنیتی و مداخلات خارجی حساس خواهد بود.
سفر استارمر در حالی انجام می‌شود که روابط لندن و واشنگتن در پی سیاست‌های تجاری و مواضع جنجالی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، با تنش‌هایی همراه شده و برخی متحدان سنتی امریکا در حال بازنگری در رویکرد خود نسبت به چین هستند.
سفر استارمر به چین در حالی انجام می‌شود که نشانه‌هایی از ترک برداشتن تلاش او برای حفظ رابطه‌ای گرم با دونالد ترامپ دیده می‌شود. این تلاش پیش‌تر با توافقی تجاری همراه شد و تعرفه‌های امریکا بر صنایع کلیدی موترسازی و هوافضای بریتانیا را کاهش داد.
بریتانیا امیدوار است این سفر به تقویت اقتصاد این کشور کمک کند، اما در عین حال با خطر خشم منتقدان سرسخت چین در داخل کشور و همچنین دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا روبه‌روست.
اقتصاد بریتانیا به عنوان ششمین اقتصاد بزرگ جهان و همچنین محبوبیت آقای استارمر، هر دو به تقویت نیاز دارند.
دولت او در تحقق وعده‌های رشد اقتصادی و کاهش بحران هزینه‌های زندگی برای میلیون‌ها خانوار با مشکل مواجه بوده است.
حزب کارگر در نظرسنجی‌ها از حزب راست افراطی «ریفورم یوکی» عقب افتاده و برخی نمایندگان نگران حزب به‌طور علنی درباره جایگزینی استارمر با چهره‌ای کاریزماتیک‌تر، مانند اندی برنام، شهردار منچستر را مطرح کرده‌اند.
تحلیلگران این سفر را نشانه تلاش بریتانیا برای ایجاد توازن میان روابط با امریکا و چین و دستیابی به فضای مانور مستقل‌تر در سیاست خارجی ارزیابی می‌کنند.
ناظران بر این باورند که این سفر در کنار سفر نخست‌وزیر کانادا و صدراعظم آلمان، نشان می‌دهد اروپا و متحدان امریکا دارند رویکرد همکاری کنترول‌شده با چین را در پیش بگیرند.
