اتحادیه اروپا: صلح در افغانستان نیازمند روند فراگیر سیاسی و ملی است

در هفته‌های اخیر، دو ویدیو از فعالیت مخالفان طالبان در پنجشیر منتشر شده است. روند سبز، جریان وابسته به امرالله صالح، روز ۴ جوزا اعلام کرد که یک موتر حامل نیروهای طالبان را در دره عبدالله‌خیل پنجشیر هدف قرار داده‌ است.

این جریان با نشر ویدیویی مدعی شد که این موتر نظامی در حال انتقال نیروهای طالبان به یک قرارگاه در روستای منجنستو بوده است.

در ویدیوی دیگری که گفته می‌شود به یک فرمانده ارشد ضد طالبان مربوط است، شماری از افراد مسلح همزمان با عید قربان در حال قربانی کردن گوسفند دیده می‌شوند. محل ضبط این ویدیو مشخص نیست.

منابع می‌گویند طالبان پس از انتشار این ویدیوها تصمیم گرفته است شمار پاسگاه‌های امنیتی خود را در پنجشیر افزایش دهد.

به گفته این منابع، طالبان نیروهای خود را در نقاط کلیدی ولایت مستقر کرده است.

منابع همچنین می‌گویند طالبان عملیات جست‌وجو در کوهپایه‌های پنجشیر را از سر گرفته و در روزهای اخیر چندین عملیات بازرسی انجام داده است.

به گفته منابع، طالبان به باشندگان پنجشیر اطلاع داده است که از ساعت شش شام به بعد محدودیت رفت‌وآمد برقرار خواهد بود و هیچ‌کس نباید از خانه خارج شود.

پنجشیر پس از سقوط دوباره افغانستان به دست طالبان در ۲۴ اسد ۱۴۰۰، به یکی از مهم‌ترین کانون‌های مقاومت مسلحانه علیه این گروه تبدیل شد و متعاقب آن با حضور گسترده نیروهای طالبان و فشارهای امنیتی روبه‌رو شد.

حضور نیروهای جبهه مقاومت ملی در این ولایت، طالبان را به اعزام گسترده نیرو، ایجاد پاسگاه‌های امنیتی، اجرای عملیات خانه‌به‌خانه، بازداشت‌های گسترده و اعمال محدودیت بر رفت‌وآمد مردم واداشته است.

گزارش‌های نهادهای بین‌المللی حقوق بشری نشان می‌دهد که باشندگان پنجشیر در سال‌های اخیر بارها با بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، بدرفتاری، محدودیت‌های رفت‌وآمد و مجازات‌های جمعی روبه‌رو شده‌اند.

بر اساس این بیانیه، تمام تاجران، صرافان، شرکت‌های ترانسپورتی، مسافران و شهروندان موظف‌اند این ممنوعیت را رعایت کنند.

هرچند در متن رسمی اطلاعیه نامی از کشور خاصی برده نشده است، اما کارشناسان اقتصادی می‌گویند هدف اصلی این اقدام، محدود کردن ورود و گردش روپیه پاکستانی و ریال و تومان ایرانی در بازارهای مرزی و داخلی افغانستان است.

در اطلاعیه د افغانستان بانک آمده است: «به اطلاع تمامی تجار، صرافان، شرکت‌های ترانسپورتی، مسافران و هموطنان گرامی رسانیده می‌شود که وارد نمودن اسعار کشورهای منطقه به افغانستان ممنوع می‌باشد.»

بانک مرکزی در ادامه این بیانیه با تأکید بر حفظ ارزش پول ملی، افغانی را نماد استقلال اقتصادی و هویت ملی کشور خوانده و افزوده است که پول ملی افغانستان در مقایسه با ارز بسیاری از کشورهای منطقه، از ثبات بیشتری برخوردار است.

این نهاد از شهروندان و فعالان اقتصادی خواسته است در معاملات روزمره و فعالیت‌های تجاری خود تنها از پول افغانی استفاده کنند و از به‌کارگیری ارزهای کشورهای منطقه خودداری ورزند تا ثبات نظام پولی کشور بیش از پیش تقویت شود.

این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که طالبان پیش‌تر نیز محدودیت‌های گسترده‌ای بر دادوستد با ارزهای خارجی، به‌ویژه روپیه پاکستانی در ولایت‌های جنوبی و شرقی و ریال ایرانی در ولایت‌های غربی افغانستان وضع کرده بود؛ اقدامی که با هدف جایگزین کردن پول افغانی به‌جای ارزهای کشورهای همسایه در بازارها انجام شد.

ترامپ با اشاره به خروج نیروهای امریکایی از افغانستان در سال ۱۴۰۰ گفت: «به افغانستان نگاه کنید؛ به آن عقب‌نشینی فاجعه‌باری که این افراد انجام دادند و تجهیزات را پشت سر گذاشتند. آن‌ها تحت هیچ فشاری نبودند. می‌توانستند با حوصله و برنامه خارج شوند.»

او با تأکید بر اینکه خود نیز برنامه خروج از افغانستان را داشت، افزود: «من هم قرار بود خارج شوم، اما ما می‌خواستیم با عزت و افتخار خارج شویم و صد درصد تجهیزات را با خود ببریم. من حتی خیمه‌ها را هم جمع می‌کردم. اما آن‌ها روی کار آمدند و همه چیز را رها کردند و تمام تجهیزات را جا گذاشتند.»

رئیس‌جمهور امریکا سپس به احتمال بازپس‌گیری این تجهیزات اشاره کرد و گفت: «شاید همه آن تجهیزات را پس بگیریم. البته حالا این موضوع بیشتر جنبه نمادین دارد، چون این تجهیزات کمی قدیمی شده‌اند، اما ممکن است همه آن‌ها را بازپس بگیریم.»

ترامپ همچنین مدعی شد که طالبان در تلاش برای بهبود روابط با واشنگتن است و افزود: «طالبان در حال چاپلوسی از ما است.»

این نخستین بار نیست که ترامپ از بازپس‌گیری تجهیزات نظامی باقی‌مانده در افغانستان سخن می‌گوید. با این حال، او تاکنون جزئیاتی درباره سازوکار یا چگونگی بازپس‌گیری این تجهیزات از طالبان ارائه نکرده است.

ترامپ پیش‌تر نیز بارها گفته بود که مایل است به دلیل اهمیت ژئوپولیتیکی پایگاه بگرام، بار دیگر کنترول آن را در اختیار بگیرد.

در مقابل، مقام‌های طالبان پیش از این ادعاهای ترامپ را رد کرده و گفته‌اند که اجازه بازپس‌گیری این تجهیزات را نخواهند داد. طالبان این تسلیحات را «غنیمت جنگی» می‌داند و هرگونه بازگشت امریکا به پایگاه بگرام را نیز به‌شدت رد کرده است.

پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، گزارش‌های رسمی پنتاگون نشان داد که تجهیزات و تسلیحات نظامی به ارزش حدود هفت میلیارد دالر در افغانستان باقی مانده است؛ تجهیزاتی که شامل هواپیماها، موترهای زرهی، سلاح‌ها و تجهیزات پیشرفته دید در شب می‌شود.

حکومت بایدن در این‌ باره گفته بود که تسلیحات و تجهیزات متعلق به ارتش پیشین افغانستان بود که امریکا در طول حضور خود در افغانستان نیروهای امنیتی افغان داده بود.

بنا به اطلاعات رسیده، این رویداد زمانی رخ داد که فرمانده امنیه طالبان در ولسوالی خواجه‌غار همراه با شماری از نیروهایش به یک کارگاه استخراج طلا رفت تا فعالیت آن را متوقف و کارگران را بازداشت کند.

به گفته منابع، در جریان این رویداد یکی از کارگران هنگام فرار هدف تیراندازی نیروهای طالبان قرار گرفت و کشته شد.

همچنین، طالبان چهار کارگر دیگر را بازداشت کرد، اما هنگام انتقال آنان به مرکز ولسوالی، دو نفر از بازداشت‌شدگان از عقب موتر رنجر طالبان پایین پریدند و به رودخانه کوکچه افتادند. به گفته منابع، هر دو نفر جان باختند.

به گفته منابع، قربانیان باشندگان ولسوالی خواجه‌غار، ولسوالی دشت‌قلعه ولایت تخار و ولایت سمنگان بودند.

منابع افزودند که این کارگاه زرشویی متعلق به یکی از باشندگان ولسوالی خواجه‌غار است و به‌صورت قانونی فعالیت می‌کرد.

در هفته‌های اخیر، استخراج طلا و زرشویی در ولایت‌های تخار و بدخشان به یکی از موضوعات جنجالی تبدیل شده است. زرشویی که عمدتاً به استخراج سنتی طلا از ریگ‌ها و بستر رودخانه‌ها گفته می‌شود، برای هزاران خانواده در این مناطق منبع درآمد بوده است.

طالبان اخیراً فعالیت شماری از شرکت‌ها و کارگاه‌های محلی زرشویی را در تخار و بدخشان متوقف کرده است.

منابع پیش‌تر به افغانستان اینترنشنال گفته بودند که والی‌های طالبان در این دو ولایت، فعالیت شرکت‌های محلی استخراج طلا را با دلایل مختلف متوقف کرده‌اند و تنها شرکت‌های وابسته به طالبان اجازه ادامه فعالیت دارند.

در بدخشان، طالبان پس از درگیری خونین در معدن طلای قطقطی ولسوالی شکی، عملیات گسترده‌ای را برای کنترول معادن طلا آغاز کرد. در آن رویداد دست‌کم دو نفر کشته و ۱۵ کارگر معدن زخمی شدند.

با این حال، باشندگان محل و مالکان شرکت‌های محلی می‌گویند تصمیم‌های اخیر طالبان، زرشویی و استخراج طلا را از اختیار مردم بومی خارج کرده است. به گفته آنان، توقف فعالیت کارگاه‌های محلی، زندگی هزاران کارگر و خانواده‌های شان را با دشواری‌های جدی روبه‌رو کرده است.

آقای فایق روز چهارشنبه در پیامی در اکس نوشت در حالی‌که جهان با استفاده از علم، فناوری و هوش مصنوعی در حال بهبود زندگی مردم و ایجاد فرصت‌های تازه برای پیشرفت و رفاه است، طالبان مردم افغانستان را از ابتدایی‌ترین ابزارهای ارتباطی و دسترسی به اطلاعات محروم می‌کند.

او افزود که نیمی از جامعه افغانستان از حق آموزش، تحصیل و کار محروم شده‌اند و آموزش علوم و مهارت‌های عصری در مکاتب و مراکز آموزشی محدود یا ممنوع شده است.

سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل تأکید کرد که آزادی‌های اساسی انسانی و اسلامی به‌گونه گسترده نقض می‌شود و محروم‌ساختن عمدی یک ملت از دانش، آگاهی، فناوری و روند پیشرفت، به هیچ دلیل و بهانه‌ای قابل توجیه نیست.

فایق گفت که محکوم‌کردن مردم به فقر، جهل و انزوا از طریق محدودیت‌های آموزشی و اطلاعاتی، نه تنها مانع توسعه کشور می‌شود، بلکه آینده نسل‌های بعدی را نیز با خطر مواجه می‌کند.

ممنوعیت استفاده از موبایل‌های هوشمند

افغانستان اینترنشنال پیشتر گزارش داد که هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، استفاده از تلفن‌های هوشمند را برای اعضای طالبان و کارمندان دولت ممنوع کرده است. بر اساس اسناد رسیده، این دستور از سوی اداره نظارت و تعقیب فرامین و احکام طالبان به نهادهای مربوطه ابلاغ شده و هشدار داده متخلفان ممکن است به محاکم نظامی معرفی شوند.

در روزهای گذشته، تصاویری از نیروهای طالبان منتشرشده که موبایل‌های هوشمند را نابود می‌کنند.

مرکز خبرنگاران افغانستان تصمیم طالبان مبنی بر ممنوعیت استفاده از تلفن‌های هوشمند برای کارمندان ادارات دولتی را محکوم کرد و این اقدام را گامی در راستای تشدید کنترول بر آزادی بیان دانست. این نهاد هشدار داد که با این اقدام، روند اطلاع‌رسانی بیش از پیش با بحران مواجه خواهد شد.

• 

  مرکز خبرنگاران افغانستان ممنوعیت استفاده از تلفن‏‌های هوشمند در ادارات دولتی را محکوم کرد

مرکز خبرنگاران افغانستان روز چهارشنبه گفت هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان در دیدار با شماری از والیان در قندهار دستور منع استفاده کارمندان دولتی از تلفن‌های هوشمند را صادر کرده و این دستور تاکنون به ولایت‌های پکتیا، پکتیکا، خوست، لوگر، بلخ، قندز، بغلان، بادغیس، بدخشان، هرات، هلمند و غزنی ابلاغ شده است.

این ممنوعیت در شرایطی اعمال می‌شود که پیش از این نیز دسترسی خبرنگاران به اطلاعات با دستورالعمل‌های سخت‌گیرانه طالبان از جمله ممنوعیت نشر تصاویر زنده‌جان و مصاحبه‌های تصویری، محدود شده بود.

یک خبرنگار محلی در خوست به مرکز خبرنگاران افغانستان گفت که با اجرای این طرح، اطلاع‌رسانی کنترول‌شده ادارات محلی که پیش از این از طریق گروه‌های ویژه در واتس‌اپ انجام می‌شد، به طور کامل متوقف شده است.