افغانستان اینترنشنال دریافته است که اداره معارف طالبان در هرات به مسئولان شماری از مکتبها دستور داده است که از روز شنبه، ۳۰ جوزا، همه معلمان زن و دانشآموزان دختر صنوف چهارم تا ششم با نقاب و دستکش به مکتب بروند.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که این دستور روز پنجشنبه از سوی مسئولان اداره معارف طالبان در هرات به مدیران و سرمعلمان شماری از مکتبهای شهر هرات ابلاغ شده است.
به گفته منابع، طالبان در نشستی ویژه با مسئولان مکتبها در سالون مکتب «نخبگان هرات» تأکید کردهاند که پوشیدن نقاب و دستکش، حجاب زنان را مطابق برداشت این گروه از شریعت «کامل» میسازد.
در دو هفته گذشته، شماری از مأموران طالبان به چندین مکتب دخترانه در هرات مراجعه کرده و دانشآموزان صنوف چهارم تا ششم را به پوشیدن چادر ملزم کردهاند.
چندین منبع نیز تأیید کردند که طالبان به برخی دانشآموزان صنوف پایینتر که از نظر سنی بزرگتر یا از همصنفیهای خود بلندقدتر بودند، توصیه کردهاند چادر بپوشند.
این دستور در حالی صادر شده است که اداره امر به معروف طالبان در هفتههای اخیر محدودیتها بر زندگی زنان در هرات را افزایش داده است.
طالبان در هرات به زنان اجازه نمیدهد با مانتو از خانه بیرون شوند.
در دو هفته گذشته، طالبان شماری از زنانی را که بدون حجاب مورد نظر این گروه در شهر هرات رفتوآمد میکردند، بازداشت کرده و برخی از آنان را برای مدتی زندانی کردهاند.
بازداشت زنان در هرات اعتراضهایی را در شهر هرات و منطقه جبرئیل در پی داشت.
هر دو اعتراض از سوی طالبان سرکوب شد. در جریان سرکوب اعتراضها در منطقه جبرئیل هرات، دستکم دو نفر کشته شدند.
وزارت حج و اوقاف طالبان با صدور دستورالعملی برای خطیبان و امامان مساجد در مرکز و ولایات افغانستان از آنان خواست خطبههای نماز جمعه این هفته را به تشریح ویژگیهای حجاب مورد نظر این گروه اختصاص دهند. در این دستور بر استفاده از لباسهای گشاد، ضخیم، غیرزینتی و بدون عطر تاکید شده است.
بر اساس این دستورالعمل که روز پنجشنبه منتشر شد، حجاب مورد نظر طالبان باید به گونهای باشد که بدن زن را به طور کامل بپوشاند و از نمایان شدن اعضای بدن از پشت لباس جلوگیری کند.
همچنین، زنان از پوشیدن لباسهای تنگ، چسبان و جلبتوجهکننده منع شده و تاکید شده است که پوشش نباید مشابه لباس مردان یا غیرمسلمانان باشد یا با هدف خودنمایی، شهرت یا جلب توجه نامحرمان در جامعه استفاده شود.
در این دستورالعمل همچنین بیحجابی «دسیسه یهود» عنوان شده و زنان بیحجاب «منافق» توصیف شدهاند. همچنین هشدار داده شده است که بیحجابی، بهویژه در صورت اختلاط زنان و مردان، میتواند به گسترش فساد در جامعه منجر شود.
این دستورالعمل در حالی صادر میشود که طالبان از زمان بازگشت به قدرت در افغانستان، مجموعهای از محدودیتها و دستورالعملها را علیه زنان و دختران اعمال کردهاند که شامل محدودیت در آموزش، کار و برخی فعالیتهای اجتماعی میشود.
نهادهای بینالمللی تاکید دارند که طالبان زنان را از عرصه عمومی محو کرده است.
در همین حال، برخی فعالان حقوق بشر و گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان این اقدامات را مصداق «آپارتاید جنسیتی» خوانده و خواستار توجه بیشتر جامعه بینالمللی به وضعیت زنان در این کشور شدهاند.
طالبان این اتهامات را رد کرده و آن را مغایر با شریعت اسلامی میدانند.
عبدالحکیم همت، رئیس روابط عامه وزارت داخله طالبان، گفت که «تجاوز بیرحمانه پاکستان» به افغانستان موجب شکلگیری «اتحاد بیسابقه» میان مردم و اداره طالبان شده است. او مدعی شد که همسویی افکار عمومی با طالبان، پاکستان را با شکست مواجه کرده است.
این مقام طالبان روز پنجشنبه در سفری به کاپیسا اظهار داشت در حالی که زخمهای جنگهای گذشته هنوز التیام نیافته بود، به گفته او، «دشمن» جنگ دیگری را بر افغانستان تحمیل کرد.
عبدالحکیم همت با ستایش از نقش رسانههای داخلی در بازتاب این همبستگی گفت که «برای نخستین بار در ۴۵ سال گذشته، مردم، حکومت، نخبگان، علما و نیروهای نظامی در یک صف واحد در برابر دشمن قرار گرفتند.»
امسو، یک سازمان حامی خبرنگاران میگوید که رسانهها در جریان درگیری طالبان و پاکستان، «مجبور شده اند تنها گزارشهای تبلیغاتی به نفع طالبان نشر کنند.»
چنانچه، رسانهها حق انتشار خبری درباره تلفات نیروهای طالبان را نداشتهاند و موظف شده بودند تا مردم را علیه پاکستان تحریک کنند.
این سازمان همچنین به استفاده اجباری از لفظ «رژیم» برای دولت پاکستان در رسانههای داخلی اشاره کرده که به دستور طالبان انجام شده است. افزون بر این، رسانهها ملزم شده بودند تا درباره قدرت جنگی طالبان اغراق کرده و اطلاعات خلاف واقع ارائه دهند.
در جریان حملات پاکستان و درگیریهای این کشور با طالبان، دیدگاههای متفاوتی مطرح شد. شماری از چهرهها، از جمله مقامهای پیشین دولت افغانستان، حملات پاکستان را محکوم کردند و در این رویارویی از طالبان در برابر پاکستان حمایت کردند.
در مقابل، برخی چهرههای سیاسی و منتقدان طالبان ارزیابی متفاوتی از این درگیریها ارائه دادند. آنان معتقد بودند که پناهدادن طالبان به شبهنظامیان خارجی، زمینه حملات هوایی پاکستان و گسترش درگیریها به داخل افغانستان را فراهم کرده است. برخی رهبران سیاسی خارج از کشور، از جمله محمد محقق، نیز مواضعی اتخاذ کردند که از سوی حامیان طالبان بهعنوان حمایت از اقدامات نظامی پاکستان تعبیر شد.
با این حال، تلفات غیرنظامیان در حملات هوایی پاکستان با واکنش گسترده افکار عمومی روبهرو شد. به باور ناظران، این مسئله به طالبان فرصت داد تا موضع خود را در دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی افغانستان موجهتر جلوه دهد.
وزارت خارجه بلجیم روز پنجشنبه در پاسخ به پرسش افغانستان اینترنشنال درباره دعوت هیئت طالبان به بروکسل برای گفتوگو درباره بازگرداندن مهاجران افغان گفت که این کشور با تصمیم اتحادیه اروپا برای دعوت از نمایندگان طالبان موافق نیست.
این وزارتخانه تأکید کرد که بلجیم «نمیتواند به رژیمی که به نقض جدی حقوق بشر متهم است مشروعیت ببخشد.» با این حال، به عنوان میزبان اتحادیه اروپا مکلف است که به نمایندگان طالبان ویزا بدهد.
متن کامل پاسخ سخنگوی وزارت خارجه بلجیم به پرسش سلسله امامزاده، خبرنگار افغانستان اینترنشنال را اینجا بخوانید:
«بلجیم بهطور رسمی درخواستهای ویزای تمام اعضای هیئت[طالبان] را دریافت کرده است و نهادهای امنیتی کشور در حال بررسی این درخواستها اند. کمیسیون اروپا چند هفته پیش فهرست اعضای هیئت را در اختیار مقامهای بلجیمی قرار داده بود و همین امر امکان آغاز بررسیهای امنیتی را پیش از ارائه رسمی درخواستهای ویزا فراهم ساخت.
از آنجا که این نشست در سطح اتحادیه اروپا و به ابتکار کمیسیون اروپا برگزار میشود، ارائه اطلاعات درباره زمان برگزاری، ترکیب هیئت و دستور کار آن در صلاحیت وزیر خارجه بلجیم نیست. این موضوعات باید با کمیسیون اروپا پیگیری شود.
جایگاه بروکسل بهعنوان پایتخت اتحادیه اروپا و میزبان شماری از نهادهای اروپایی، بر نحوه اعمال صلاحیت بلجیم در امور ویزا تأثیر میگذارد. نهادهای اروپایی خود درباره برگزاری نشستها و دعوت از شرکتکنندگان تصمیم میگیرند. گاهی این نشستها با حضور نمایندگان نهادها یا حکومتهایی برگزار میشود که بلجیم آنها را به رسمیت نمیشناسد. در چنین مواردی، موضع بلجیم در قبال آن نهاد یا حکومت نمیتواند مبنای رسیدگی به درخواستهای ویزا قرار گیرد.
برای نمونه، سفر رئیسجمهور رواندا یا اعضای حکومت این کشور به نهادهای اروپایی در بروکسل را در نظر بگیرید. نبود روابط دیپلوماتیک رسمی میان بلجیم و رواندا نمیتواند مانع چنین دعوتهایی شود. همین اصل در مورد اعتراضهایی نیز صدق میکند که گاه در پی دعوت از چهرههای جنجالی برای سخنرانی در پارلمان اروپا مطرح میشود. حکومت بلجیم نمیتواند به جای پارلمان اروپا تصمیم بگیرد که چه کسانی به نشستها و برنامههای آن دعوت شوند.
همچنین باید به خاطر داشت که در سپتامبر سال گذشته، زمانی که ایالات متحده برای بخشی از هیئت فلسطینی جهت شرکت در نشستهای مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویارک، بهویژه کنفرانس مربوط به راهحل دو کشوری، ویزا صادر نکرد، این تصمیم با واکنشها و انتقادهای گسترده روبهرو شد. ماکسیم پروو، وزیر خارجه بلجیم، نیز در آن زمان از این تصمیم امریکا انتقاد کرد. زیرا وظیفه کشور میزبان قضاوت درباره مناسب بودن یا نبودن چنین سفرهایی نیست، بلکه باید اطمینان حاصل کند که مانعی بر سر راه آنها ایجاد نمیشود.
میزبانی از نهادهای اروپایی و سازمانهای بینالمللی دقیقاً چنین مسئولیتی را بر دوش بلجیم میگذارد. اگر بلجیم بخواهد درباره دعوتنامههایی که نهادهای اروپایی در چارچوب فعالیتهای خود صادر میکنند داوری کند، جایگاه بروکسل بهعنوان یک مرکز بینالمللی و دیپلوماتیک تضعیف خواهد شد. سیاست بلجیم بهعنوان کشور میزبان ایجاب میکند که برگزاری چنین نشستهایی را تسهیل کند، نه اینکه مانع آن شود.
با این حال، آقای پروو میخواهد موضع شخصی خود را نیز بهصراحت بیان کند. او با تصمیم دعوت از نمایندگان رژیم طالبان به بروکسل موافق نیست و هرگز نمیپذیرد که حکومت بلجیم به نام خود از این افراد برای گفتوگو در بلجیم دعوت کند. بلجیم نمیتواند به رژیمی که به نقض گسترده حقوق بشر متهم است مشروعیت ببخشد و وزیر خارجه نیز نگرانیهای مطرح شده را کاملاً درک میکند.
در عین حال، فراهم کردن امکان برگزاری این نشست در چارچوب تعهدات بلجیم بهعنوان کشور میزبان، به معنای بهرسمیتشناختن طالبان، مشروعیتبخشیدن به این گروه یا دعوت رسمی حکومت بلجیم از نمایندگان آن نیست. همچنین این نشست برای رسیدگی به پروندههای فردی برگزار نمیشود و قرار نیست درباره هیچ پروندهای گفتوگو یا تصمیمگیری صورت گیرد.
با این همه، نادیده گرفتن یک مشکل، آن را از میان نمیبرد. افرادی که بهصورت غیرقانونی در کشور اقامت دارند و بهویژه کسانی که مرتکب جرم میشوند، نباید صرفاً به دلیل داشتن تابعیت افغانستان از مصونیت برخوردار باشند. بلجیم بر این باور است که تنها از طریق یک رویکرد مشترک اروپایی میتوان راهکاری پایدار، قابل اعتماد و انسانی یافت؛ راهکاری که هم حقوق بنیادین افراد را حفظ کند و هم زمینه همکاری موثر در زمینه بازگشت مهاجران و تعامل با کشورهای مبدأ را فراهم گرداند.
موضع بلجیم همچنان بر پایه عدالت، انسجام و پایبندی به تعهدات بینالمللی این کشور استوار خواهد بود. از نگاه بلجیم، هیچ فردی نباید صرفاً به دلیل تابعیت خود از مصونیت برخوردار شود و رسیدگی به این موضوع نیز باید در چارچوبی اروپایی دنبال شود. افزون بر این، بلجیم بهعنوان کشوری مبتنی بر حاکمیت قانون، به تصمیمهای نهادهای مستقل، از جمله کمیسار عمومی امور پناهندگان و افراد بدون تابعیت و شورای دعاوی مهاجرت، احترام میگذارد.»
نشست بینالمللی «مسیرهای دستیابی به عدالت برای زنان در افغانستان» با حمایت ۱۱ کشور، اتحادیه اروپا و بخش زنان سازمان ملل متحد در دفتر سازمان ملل متحد در ژنو برگزار شد.
شرکتکنندگان در بیانیه پایانی این نشست تاکید کردند که بدون مشارکت معنادار و کامل زنان افغان، دستیابی به صلح پایدار و مشروعیت سیاسی در افغانستان غیرممکن است.
سازمان «شهمامه» با همکاری شرکای بینالمللی خود، این کنفرانس سیاستگذاری را با هدف بررسی وضعیت رو به وخامت زنان و دختران در افغانستان و تقویت تلاشهای جهانی برای پاسخگویی و عدالت برگزار کرد.
این نشست در شرایطی برگزار شد که گزارشها از بازداشتهای خودسرانه و گسترده زنان در هرات و بخشهایی از کابل، نگرانیهای جدی جامعه بینالمللی را برانگیخته است.
در این نشست، مدیر اجرایی سازمان شهمامه تاکید کرد که حذف سیستماتیک زنان از زندگی عمومی در افغانستان نباید عادیسازی شود.
وی خواستار آن شد که صدای زنان افغان در مرکز تمامی بحثهای مربوط به آینده این کشور باقی بماند.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، از فرسایش مداوم حقوق زنان سخن گفت و بر لزوم اتخاذ رویکردی جامع برای پاسخگو کردن عاملان نقض حقوق بشر از طریق مکانیسمهای حقوقی و سیاسی تاکید کرد.
نصیر اندیشه، نماینده افغانستان در دفتر سازمان ملل متحد در ژنو بر اهمیت تداوم تعاملات بینالمللی و حمایت مستمر از حقوق زنان و دختران افغان تأکید کرد.
در این نشست، مقامهای ارشد و دیپلوماتهایی از کانادا، سوئیس، فنلند، اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد نیز سخنرانی کردند.
در پنل اصلی این کنفرانس که با حضور رهبران زن افغان، فعالان حقوق بشر و یکی از بازماندگان حمله انتحاری به مرکز آموزشی «کاج» برگزار شد، شرکتکنندگان بر این نکته تاکید کردند که بدون مشارکت کامل، برابر و معنادار زنان، دستیابی به صلح پایدار و آیندهای مشروع برای افغانستان امکانپذیر نیست.
در پایان نشست، شرکتکنندگان خواستار تسریع در عملیاتی شدن «مکانیسم تحقیقاتی مستقل برای افغانستان» و تقویت تلاشهای بینالمللی برای پاسخگو کردن ناقضان حقوق بشر شدند.
همچنین بر لزوم تضمین مشارکت واقعی زنان افغان در تمام فرآیندهای تصمیمگیری آینده کشور تاکید شد.
حاضران از جامعه جهانی خواستند حمایت خود را از سازمانها و ابتکاراتی که مستقیماً توسط زنان افغان رهبری میشوند، افزایش دهند.
این گزارش روایت زندگی مردی افغان است که میگوید در نوجوانی در یک کمپ پناهجویان در پاکستان تا آستانه تبدیلشدن به یک مهاجم انتحاری پیش رفت، اما آموزش، مکتب و تفکر انتقادی مسیر زندگیاش را تغییر داد.
میوند بنایی در ۱۴ سالگی همراه خانوادهاش از افغانستان به یک کمپ پناهجویان در پاکستان رفت. او به روزنامه دیلی میرور گفت که جنگ و ناامنی در افغانستان خانوادهاش را وادار به فرار کرد و آنان امیدوار بودند در کمپ پناهجویان امنیت پیدا کنند.
اما، زندگی در این کمپ، بهجای امنیت، او را در محیطی بسته و افراطی قرار داد.
میوند گفت که در کمپ، موسیقی، فیلم، صدای زنان و هرگونه ارتباط با جهان بیرون جایی نداشت. هیچ چیزی وجود نداشت که ذهن کتابخوان و در حال رشد او را با دیدگاهی متفاوت آشنا کند.
میوند میگوید در ۱۶ سالگی زیر تأثیر تبلیغات مذهبی آماده بود جانش را در یک حمله انتحاری از دست بدهد. او گفت که در فضای کمپ، پسران آسیبپذیر و آسیبدیده برای «جهاد» آموزش میدیدند و آماده میشدند.
به گفته او، در کمپ مکتب به معنای معمول آن وجود نداشت. پسران جوان به مدرسههای دینی فرستاده میشدند و افراد افراطی از آسیبها و زخمهای روانی آنان بهره میبردند.
میوند بنایی گفته است که به پسران تصویری تحریفشده و هراسانگیز از جهان غرب ارائه میشد و آنان میآموختند که از غرب نفرت داشته باشند.
او گفته است که در مدرسههای دینی، تصاویر هولناک کودکان کشتهشده و مسجدهای ویرانشده را به آنان نشان میدادند.
به گفته او، در نبود آموزش غیرمذهبی و روایتهای متفاوت، پسران هر آنچه را میشنیدند باور میکردند. برای آنان روایت میشد که جسدهای «شهدا» نمیپوسد و سگهای وحشی گوشت «کافران» را میخورند، اما به پیکر کسانی که در جهاد کشته شدهاند نزدیک نمیشوند.
میوند میگوید پسران در چنین فضایی به این باور میرسیدند که جهاد بزرگترین افتخار مذهبی است و آنان را به مقام «شهادت» میرساند.
او گفته است که روزها فقط زنان کاملاً پوشیده را میدید که حتی اجازه نداشتند بدون همراه مرد به دکان بروند. به گفته او، شبها در خیال «حوریان زیبا» در بهشت فرو میرفت و احساس سرخوشی میکرد.
میوند گفته است وقتی کسی در محیطی آکنده از فقر، گرسنگی، محرومیت و سرکوب جنسی زندگی کند، تنها چیزی که برایش باقی میماند خیالپردازی است. به گفته او، در چنین وضعیتی فرد با خود میگوید اگر این زندگی را در این دنیا ندارد، میتواند آن را در جهانی دیگر داشته باشد و تنها چیزی که میان او و آن زندگی فاصله دارد، جانش است.
در سال ۱۹۹۶، زمانی که طالبان قدرت را در افغانستان به دست گرفت، میوند بنایی به شمال افغانستان رفت تا به خط مقدم جنگ بپیوندد. او در آنجا تیراندازی آموخت، اما پدرش پس از مدتی او را پیدا کرد و به خانه بازگرداند.
میوند بار دیگر فرار کرد و تلاش کرد وارد مدرسه دینی اکوره ختک شود که یکی از مهمترین مراکز حامی طالبان بوده است.
او نتوانست همان سال شامل شود، زیرا ثبتنام پایان یافته بود، اما برای سال بعد نامنویسی کرد. پس از بازگشت به خانه، بار دیگر راهی افغانستان شد تا مستقیماً به طالبان بپیوندد.
او میگوید نخستین تردیدها در جریان سفری به کابل در ذهنش شکل گرفت. به گفته او، جنگجویان طالبان بس حامل آنها را متوقف کردند و با خشونت از مسافران خواستند نماز بخوانند، در حالی که آنان پیشتر نماز خوانده بودند.
او به یکی از افراد طالبان گفت: «این شیوه تبلیغ اسلام نیست.» به گفته او، آن فرد تهدیدش کرد که اگر ساکت نشود، «۳۰ گلوله» در شکمش خالی خواهد کرد.
میوند بنایی گفته است این برخورد به غرورش آسیب زد و با تصویری که از طالبان در ذهن داشت سازگار نبود.
به این ترتیب، پس از رسیدن به کابل با واقعیتی روبهرو شد که با «آرمانشهر» طالبان در ذهنش تفاوت کامل داشت.
او گفته است که خویشاوندانش پیش از یک مسابقه فوتبال او را برای تماشای یک اعدام علنی در استدیوم بردند. به گفته او، در آنجا تفنگی به مردی داده شد تا برادرش را بکشد. مرد از فاصله نزدیک شلیک کرد و میوند چشمهایش را بست.
با بیشتر شدن تردیدها، میوند بنایی دوباره نزد خانوادهاش در کمپ بازگشت. چون مدرسه دینی در آن سال ثبتنام نمیکرد، او در یک مکتب غیرمذهبی در نزدیکی پشاور شامل شد.
او میگوید همین تصمیم جانش را نجات داد.
میوند برای نخستین بار با دیدگاهی متفاوت نسبت به زندگی روبهرو شد. او کتابهای غیرمذهبی خواند و فلمهای هندی دید. در آغاز در برابر این تغییر مقاومت میکرد، اما تناقضها بهتدریج ذهن او را به پرسش واداشت.
او به دیلی میرور گفته است که به او آموخته بودند مایع منی میان ستون فقرات و دندهها تولید میشود، اما در صنف بیولوژی فهمید این موضوع درست نیست و مایع منی در بیضهها تولید میشود.
او همچنین آموخت که زمین گرد است، نه صاف.
میوند بهتدریج از طالبان و فضای مذهبی ـ جهادی فاصله گرفت. او به بریتانیا مهاجرت کرد، اما درخواست پناهندگیاش پذیرفته نشد. سپس به ایرلند رفت و اجازه اقامت دریافت کرد.
او میگوید پس از آن احساس کرد دوباره متولد شده است.
میوند در ایرلند به تحصیل ادامه داد و اکنون بهعنوان فیزیوتراپیست و درمانگر با ورزشکاران کار میکند. او همچنین مربی تغذیه است و یک دختر ۱۸ ساله دارد.
میوند گفته است بسیاری از پسرانی که در کمپ با او بزرگ شدند، نتوانستند از آن محیط خارج شوند و بعدها در حملات انتحاری و مرگبار شرکت کردند. به باور او، آن پسران «ذاتاً آدمهای بدی» نبودند، بلکه با دروغ و تبلیغات گمراه شده بودند.
او از پسری یاد کرد که به دلیل چهره ظریف و ویژگیهایی که دیگران آن را زنانه میدانستند، پیوسته مورد آزار قرار میگرفت. به گفته او، این پسر پیش از حملات ۱۱ سپتمبر برای آموزش به کشمیر فرستاده شد و در سال ۲۰۰۸ در کابل در یک حمله انتحاری کشته شد. او پیش از رسیدن به موتر ناتو که هدفش بود، خود و شماری از غیرنظامیان را از بین برد.
میوند بنایی گفته است: «من به اندازه کافی خوششانس بودم که توانستم از آن ذهنیت بیرون شوم. به همین دلیل، احساس میکنم مسئولیت دارم درباره آنچه بر ما گذشت صحبت کنم.»