در حالی که درگیریها در لبنان روند دیپلوماسی را مختل کرده است، ایران و امریکا تایید کردند که آخر این هفته در سوئیس مذاکره خواهند کرد. در صورت انجام گفتوگوهای مستقیم، این نخستین دیدار رو در رو پس از توافق ۱۴ بندی اخیر خواهد بود؛ اما محورهای احتمالی این گفتوگوها چه خواهد بود؟
مسائل هستهای
آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی محور اصلی این دور تازه مذاکرات خواهد بود. در توافق اولیه، تهران پذیرفته است که «به دنبال تولید یا توسعه سلاح هستهای نرود.»
جمهوری اسلامی و ایالات متحده همچنین توافق کردهاند که در بازه ۶۰ روزه تعیینشده، درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران و نحوه مدیریت آن برای دستیابی به توافق نهایی تصمیمگیری کنند. سرنوشت این ذخایر از مهمترین نقاط اختلاف در مذاکرات پیشین بوده است.
درگیریها در لبنان
ایران بارها تاکید کرده است تا زمانی که اسرائیل به حملات خود در لبنان ادامه دهد، هیچ توافقی با امریکا امضا نخواهد کرد. تهران روز شنبه اعلام کرد که در واکنش به «نقضهای مداوم» آتشبس در لبنان و آنچه «ناتوانی» واشنگتن در جلوگیری از این وضعیت خواند، تنگه هرمز را خواهد بست.
رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز پس از آنکه ایران اوایل هفته جاری به محدودیتهای اعمالشده بر این آبراه راهبردی پایان داد، به تدریج در حال افزایش بود. حتی پیش از مطرح شدن احتمال بسته شدن دوباره تنگه از سوی تهران، مذاکرهکنندگان در تلاش بودند چارچوبی را تعیین کنند که بر اساس آن این مسیر حیاتی کشتیرانی و یکی از مهمترین شریانهای اقتصاد جهانی باز و قابل استفاده باقی بماند.
با این حال دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا هشدار داده است که در صورت ناکامی مذاکرات و نرسیدن به توافق نهایی با ایران، عوارضی بر عبور و مرور از تنگه هرمز وضع خواهد شد.
او گفت: «در طول دوره آتشبس ۶۰ روزه هیچ عوارضی برای عبور از تنگه هرمز دریافت نخواهد شد و پس از پایان این دوره نیز عوارضی وجود نخواهد داشت. مگر آنکه ایالات متحده در صورت نهایی نشدن توافق، چنین تصمیمی بگیرد.»
دونالد ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروتسوشال نوشت که این عوارض برای «جبران هزینههای گذشته، حال و آینده خدماتی» خواهد بود که به گفته او امریکا بهعنوان «فرشته نگهبان کشورهای خاورمیانه» ارائه کرده است.
در یادداشت تفاهم میان امریکا و ایران مشخص نشده است که در نهایت کنترول تنگه هرمز در اختیار چه طرفی خواهد بود. طبق توافق موجود، کشتیها در طول دوره ۶۰ روزه آتشبس میتوانند بدون پرداخت عوارض از این گذرگاه عبور کنند تا ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس درباره سازوکار جدید مدیریت این مسیر راهبردی به توافق برسند.
دفتر شورای حقوق بشر سازمان ملل روز شنبه، ۳۰ جوزا، با انتشار بیانیهای نوشت که تصویب این قوانین، زمینه اخراج مهاجران و پناهجویان از ۲۷ کشور عضو این اتحادیه را فراهم میکند.
مقرره جدید اتحادیه اروپا درباره بازگرداندن مهاجران «غیرقانونی» در ۲۷ جوزا به تصویب رسید. این مقرره زمینه گسترش بازداشت مهاجران و پناهجویان پیش از اخراج را فراهم میکند و به کشورهای عضو اتحادیه اروپا اجازه میدهد مراکز موسوم به «بازگشت» را در کشورهای ثالث ایجاد کنند.
فولکر تورک گفت: «کشورهای عضو اتحادیه اروپا نمیتوانند مسئولیتهای حقوق بشری خود را در این زمینه به کشورهای دیگر واگذار کنند. بازداشت و اخراج افراد آسیبپذیر اقدام بسیار حساس است و خطر بالایی برای نقض حقوق بشر دارد.»
کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل همچنین بر رعایت حق برخورداری از زندگی خصوصی و خانوادگی، حفظ وحدت خانوادهها و تامین منافع کودکان در روند بازگرداندن و اخراج مهاجران تاکید کرده است.
این مقام سازمان ملل همچنان از کشورها خواست تا از پیوند دادن مهاجرت با نگرانیهای امنیتی خودداری کنند و در مدیریت مهاجرت، رویکردی متوازن و مبتنی بر اصول حقوق بشر را در پیش گیرند.
نمایندگان پارلمان اروپا روز چهارشنبه با ۴۱۸ رای موافق، ۲۱۸ مخالف و ۳۰ ممتنع این مقرره را تایید کردند. برای اجرایی شدن نهایی این مصوبه، متن قانون باید به تایید رسمی شورای اروپا برسد و در روزنامه رسمی اتحادیه منتشر شود.
