پیروزی اسپرییا در کلمبیا چرخش به راست را در امریکای لاتین تقویت کرد
با پیروزی آبلاردو دلا اسپرییا، وکیل ملیگرا و چهره تازهوارد سیاسی در انتخابات ریاستجمهوری کلمبیا، روند چرخش به راست در امریکای لاتین شتاب بیشتری گرفته است.
این تحول در حالی رخ میدهد که نتایج اولیه انتخابات در پرو نیز از پیشتازی کیکو فوجیموری، نامزد محافظهکار، حکایت دارد.
رویترز گزارش داد که کلمبیا و پرو اکنون در کنار آرژانتین، چیلی، اکوادور، بولیویا و پاناما به جمع کشورهایی پیوستهاند که در سالهای اخیر به سمت جریانهای راستگرا حرکت کردهاند. این روند در تضاد با «موج صورتی» اوایل دهه ۲۰۲۰ قرار دارد که در آن دوره چندین حکومت چپگرا، از جمله حکومت گوستاوو پترو، نخستین رئیسجمهور چپگرای کلمبیا، در منطقه به قدرت رسیدند.
در پرو، مقامهای انتخاباتی همچنان در حال شمارش آرای مورد مناقشه انتخابات هفتم جون هستند، اما برآوردها نشان میدهد کیکو فوجیموری با اختلافی اندک، حدود ۰.۲ درصد، در آستانه پیروزی قرار دارد.
تحلیلگران میگویند رشد جرم و جنایت و مشکلات اقتصادی در بسیاری از کشورهای منطقه، اولویت رأیدهندگان را تغییر داده و به افزایش حمایت از نامزدهای راستگرا کمک کرده است. این نامزدها عمدتاً با وعده برخورد سختگیرانه با جرایم، کاهش مالیاتها، کوچکسازی دولت و تسهیل مقررات اقتصادی و استخراج معدن وارد رقابتهای انتخاباتی شدهاند.
استیون لویتسکی، استاد مطالعات امریکای لاتین در دانشگاه هاروارد، این وضعیت را «همسویی کمسابقه سیاسی در منطقه» توصیف کرده و گفت: «به ندرت پیش میآید که شمار زیادی از حکومتها تا این اندازه از نظر ایدئولوژیک به یکدیگر نزدیک شوند.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، نیز در این تحولات نقش مهمی ایفا کرده است. او طی یک سال گذشته ائتلاف منطقهای راستگرایی موسوم به «سپر قاره امریکا» را راهاندازی کرده، حملاتی علیه قاچاقچیان مواد مخدر در حوزه کارائیب انجام داده و وعده داده است که نفوذ فزاینده چین در امریکای لاتین را مهار کند.
دلا اسپرییا که تابعیت امریکایی نیز دارد و سالها در میامی زندگی کرده است، از حامیان سرسخت ترامپ به شمار میرود و پیش از دور دوم انتخابات از حمایت او برخوردار شد. او وعده داده است به ائتلاف «سپر قاره امریکا» بپیوندد، با قاچاقچیان مواد مخدر مقابله کند، مالیاتها را کاهش دهد و پروژههای نفت و گاز متوقفشده در دوره گوستاوو پترو را احیا کند.
پیروزی او در شرایطی رخ میدهد که کلمبیا با کمبود گاز روبهرو است و جنگ ایران و بستهشدن تنگه هرمز بازارهای جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار داده است. کارشناسان معتقدند ذخایر عظیم انرژی در کشورهای امریکای لاتین میتواند این منطقه را به یکی از قطبهای مهم انرژی جهان تبدیل کند.
با وجود این، رئیسجمهور منتخب کلمبیا با چالشهای جدی روبهرو است. قاچاق مواد مخدر، استخراج غیرقانونی معادن و ضعف حضور دولت در برخی مناطق از جمله مشکلات عمدهای است که دولت آینده باید با آن مقابله کند.
دلا اسپرییا با اختلاف کمتر از یک درصد پیروز شده و ناچار است با کنگرهای کار کند که حزب «پیمان تاریخی» به رهبری رقیبش، ایوان سپدا، بیشترین کرسیها را در آن در اختیار دارد.
سپدا روز دوشنبه اعلام کرد تا پایان شمارش نهایی و تأیید نتایج از سوی قضات، شکست خود را نخواهد پذیرفت.
سبک سیاسی و وعدههای دلا اسپرییا، از جمله طرح ساخت زندانهای بزرگ، باعث شده برخی او را با نایب بوکله، رئیسجمهور السالوادور، مقایسه کنند. با این حال، او این مقایسه را رد کرده است.
سرجیو گوسمان، مدیر مرکز تحلیل ریسک کلمبیا، میگوید کلمبیا کشوری بسیار بزرگتر و پیچیدهتر از السالوادور است و نمیتوان نسخه امنیتی بوکله را به سادگی در این کشور اجرا کرد.
لویتسکی نیز هشدار داده است که رئیسجمهور جدید برای پیشبرد اصلاحات ناچار به همکاری با نهادهای دموکراتیک قدرتمند کلمبیا خواهد بود و اگر بخواهد رویکردی رادیکال در پیش بگیرد، با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.
دفتر کنترول داراییهای خارجی وزارت خزانهداری امریکا در بیانیهای اعلام کرد که مجوزی ۶۰ روزه برای «تولید، تحویل و فروش نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی ایران» صادر کرده است.
این معافیت موقت تا جمعه ۳۰ اسد برقرار خواهد بود و امکان تمدید آن نیز وجود دارد.
واشنگتن در تلاش است در برابر تعهدات ایران درباره بازرسیهای هستهای و تضمین عبور آزاد کشتیها از تنگه هرمز، به یک توافق نهایی صلح با تهران دست یابد.
امریکا از زمان اعمال تحریمها پس از انقلاب ۱۹۷۹ ایران، عملا واردات قابل توجهی از نفت ایران نداشته است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری امریکا، در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «در چارچوب گفتوگوهای سازنده جاری در سوئیس، ایران متعهد شده است که عبور و مرور آزاد و بدون مانع در تنگه هرمز را تضمین کند و به بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی اجازه ورود به کشور را بدهد.»
او افزود: «در چارچوب این توافق، وزارت خزانهداری یک مجوز عمومی موقت ۶۰ روزه برای تولید، تحویل و فروش نفت ایران صادر کرده است.»
بر اساس تفاهمنامهای که هفته گذشته میان واشنگتن و تهران امضا شد، امریکا موافقت کرده است برای صادرات نفت خام ایران، فرآوردههای نفتی و مشتقات آن و نیز تمامی خدمات مرتبط، از جمله تراکنشهای بانکی، بیمه و حملونقل، معافیتهایی صادر کند.
طبق این مجوز، پرداخت پول به ایران میتواند از طریق منابع مالی مبتنی بر دالر امریکا انجام شود.
کوبا، کوریای شمالی و منطقه کریمه از شمول این مجوز مستثنا شدهاند.
امریکا نخستین بار در سال ۱۹۷۹ و پس از اشغال سفارت این کشور در تهران توسط دانشجویان انقلابی و گروگانگیری دیپلوماتهای امریکایی، ایران را تحریم کرد. از آن زمان تاکنون نیز به دلیل برنامه هستهای ایران و حمایت تهران از گروههایی که واشنگتن آنها را سازمانهای تروریستی میداند، تحریمهای متعددی علیه ایران وضع شده است.
پالایشگاههای مستقل چین در سالهای اخیر اصلیترین خریداران نفت تحریمشده ایران بودهاند و از تخفیفهای قابل توجه آن بهره بردهاند. پیش از بازگشت تحریمهای امریکا در سال ۲۰۱۸، کشورهای هند، کوریای جنوبی، جاپان، ایتالیا، یونان، تایوان و ترکیه نیز از خریداران عمده نفت ایران به شمار میرفتند.
میانجیگران روز دوشنبه اعلام کردند که واشنگتن و تهران در نخستین دور گفتوگوها برای دستیابی به توافق نهایی صلح، «پیشرفتهای امیدوارکنندهای» داشتهاند. این مذاکرات بر اساس تفاهمنامه هفته گذشته آغاز شده و هدف آن تمدید آتشبس شکنندهای است که از ماه اپریل برقرار شده بود، دستکم برای ۶۰ روز دیگر.
بهای نفت زمانی که تهران اقدام به مسدود کردن تنگه هرمز کرد به شدت افزایش یافت و در پی آن امریکا بنادر ایران را محاصره کرد. اما پس از توافق موقت میان دو طرف، قیمت نفت به پایینترین سطح خود از زمان آغاز جنگ سقوط کرده است.
چهار منبع هندی به رویترز گفتهاند که هند با امارات متحده عربی درباره فروش برخی از مهمترین سامانههای دفاعی خود، از جمله موشک کروز مافوقصوت در حال مذاکره است.
این مذاکرات در حالی انجام میشود که کشورهای خلیج فارس پس از جنگ اخیر با ایران، خرید تسلیحات را افزایش دادهاند.
یکی از منابع که به طور مستقیم در جریان این مذاکرات قرار دارد، روز دوشنبه به رویترز گفت: «امارات به چندین سامانه تسلیحاتی ما از جمله موشک مافوقصوت براهموس و آکاشتیر علاقه نشان داده است. مذاکرات میان هند و امارات در مراحل ابتدایی قرار دارد، اما به سرعت پیش میرود.»
موشک «براهموس» که بهطور مشترک توسط هند و روسیه توسعه یافته، از سریعترین موشکهای کروز جهان به شمار میرود و قابلیت پرتاب از زمین، دریا و هوا را دارد. سامانه «آکاشتیر» نیز یک سیستم کاملا خودکار دفاع هوایی است که توسط شرکت دولتی «بهارات الکترونیکس» هند و ارتش این کشور ساخته شده است.
به گفته منابع، امارات پس از حملات گسترده ایران در جریان جنگ اخیر و در راستای تقویت توانایی خود برای مقابله با تهدیدهای نوظهور، در حال بررسی خرید تجهیزات دفاعی از هند و سایر کشورها است.
حفاظت از تنگه هرمز، که مسیر اصلی صادرات انرژی این کشور محسوب میشود، نیز از دیگر دلایل این اقدام عنوان شده است.
امارات در اوایل سال جاری میلادی نیز با کوریای جنوبی یک تفاهمنامه همکاری دفاعی امضا کرد که ارزش آن بیش از ۳۵ میلیارد دالر برآورد شده است. از آنجا که موشک «براهموس» محصول مشترک هند و روسیه است، هرگونه فروش آن به امارات نیازمند تأیید مسکو خواهد بود. یکی از منابع گفته است که با توجه به روابط نزدیک روسیه و ابوظبی، انتظار نمیرود این موضوع مانعی جدی ایجاد کند.
روابط هند و امارات در سالهای اخیر گسترش چشمگیری یافته و دو کشور توافقهای متعددی در زمینه تجارت، انرژی و توسعه مشترک تجهیزات نظامی امضا کردهاند.
دو منبع دولتی هند به رویترز گفتهاند که مذاکرات برای فروش این سامانههای پیشرفته دفاعی نشانه دیگری از تغییر آرایشهای ژئوپولیتیکی در منطقه است و هند تعمیق همکاری با امارات را بهعنوان موازنهای در برابر توافق دفاعی اخیر میان عربستان سعودی و پاکستان میبیند.
به گفته دو منبع هندی، جنگ چهارروزه سال گذشته میان هند و پاکستان، که در آن هند برای نخستین بار از سامانههایی از جمله موشک «براهموس» در میدان نبرد استفاده کرد، باعث افزایش علاقه کشورهای دیگر به خرید این موشک شد.
از آن زمان، هند قراردادهایی برای فروش «براهموس» به ویتنام و اندونیزیا امضا کرده و همچنین از سوی تایلند، افریقای جنوبی، برازیل و شیلی نیز ابراز علاقه دریافت کرده است.
پیش از این، تنها فروش خارجی موشک «براهموس» به فیلیپین در سال ۲۰۲۲ انجام شده بود.
بر اساس آمار حکومت هند، صادرات دفاعی این کشور در سال مالی منتهی به مارچ ۲۰۲۶ از ۴ میلیارد دالر فراتر رفته است؛ در حالی که این رقم در سال مالی ۲۰۱۳-۲۰۱۴ تنها ۷.۲۶ میلیون دالر بود.
در عین حال، هند همچنان دومین واردکننده بزرگ تسلیحات در جهان است و بیش از ۸ درصد واردات جهانی سلاح را به خود اختصاص میدهد.
مقامات قطری اعلام کردند که انفجار در تاسیسات گازرسانی برزان، سایت اصلی فرآوری گاز طبیعی مایع در شهر راس لفان، ناشی از یک «حادثه فنی» بوده است.
وزارت انرژی قطر اعلام کرد که در این رویداد دستکم ۱۳ نفر جان باختند و ۶۶ نفر زخمی شدند.
مقامهای قطری اعلام کردند انفجار در تأسیسات گازی برزان، یکی از مراکز اصلی فرآوری گاز در شهر صنعتی راس لفان، ناشی از یک «حادثه فنی» بوده است.
وزارت انرژی قطر اعلام کرد که در این رویداد دستکم ۱۳ نفر جان باخته و ۶۶ نفر دیگر زخمی شدهاند. به گفته این وزارتخانه، حادثه روز یکشنبه، ۳۱ جوزا هنگام تعمیرات در تأسیسات فرآوری گاز طبیعی مایع رخ داد و در پی آن انفجار و آتشسوزی گستردهای به وقوع پیوست.
مقامهای قطری تأکید کردند که این حادثه هیچ تهدیدی برای امنیت عمومی ایجاد نکرده و تأسیسات صادراتی این مجموعه نیز آسیب ندیده است.
شاهدان عینی صدای انفجار را بسیار شدید توصیف کردهاند. به گفته آنان، شدت انفجار به حدی بود که شیشه برخی ساختمانها در فاصله حدود ۶۴ کیلومتری محل حادثه نیز لرزید. مقامهای آتشنشانی قطر اعلام کردند که آتش مهار شده و خطری متوجه شهروندان نیست.
این حادثه در حالی رخ داده است که حدود سه ماه پیش و در جریان جنگ ایران و امریکا، یکی از دو تأسیسات گازی قطر در حملات جمهوری اسلامی آسیب دید. مقامهای قطری اعلام کردهاند که آن حملات حدود ۱۷ درصد از ظرفیت صادرات گاز این کشور را از مدار خارج کرده و روند بازسازی آن ممکن است تا پنج سال زمان ببرد.
کارشناسان هشدار دادهاند که از دست رفتن طولانیمدت این تأسیسات میتواند قیمت گاز طبیعی را حدود چهار درصد افزایش دهد.
تأسیسات گازی برزان روزانه ۱.۴ میلیارد فوت مکعب گاز تولید میکند و نقش مهمی در تأمین گاز صنایع داخلی و نیروگاههای برق قطر دارد.
دادگاه ضدتروریسم ایالت بلوچستان پاکستان، ماهرنگ بلوچ، رهبر جنبش همبستگی بلوچها، را در پرونده مربوط به کشته شدن یک سرباز نیروهای مرزی به حبس ابد محکوم کرد.
بر اساس حکم دادگاه، این سرباز در جریان یک گردهمایی اعتراضی در گوادر بر اثر پرتاب سنگ زخمی شد و سپس به دلیل شدت جراحات وارده جان خود را از دست داد.
دادگاه ضدتروریسم بلوچستان در حکم خود، ماهرنگ بلوچ را در ارتباط با این پرونده مجرم شناخته و به حبس ابد محکوم کرده است.
این دادگاه همچنین صبغتالله، یکی دیگر از اعضای ارشد جنبش همبستگی بلوچها را در پروندهای جداگانه به حبس ابد محکوم کرده است.
ماهرنگ بلوچ و جنبش همبستگی بلوچها تاکنون واکنش رسمی به این حکم نشان ندادهاند.
سمیدین بلوچ، عضو ارشد جنبش همبستگی بلوچها، این حکم دادگاه را «مجازاتی از پیش تعیینشده» و مغایر با عدالت توصیف کرد و گفت که دستگاه قضایی پاکستان ترازوی عدالت را به سود قدرتمندان کج کرده است.
جنبش همبستگی بلوچها طی سالهای اخیر به عنوان یکی از جریانهای مدافع حقوق بشر در بلوچستان فعالیت داشته است.
دولت پاکستان در سال ۲۰۲۵ شماری از رهبران این جنبش، از جمله ماهرنگ بلوچ، را در جریان یک تجمع اعتراضی بازداشت کرد.
این فعالان از حدود یک سال پیش تاکنون در بازداشت به سر میبرند.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اعلام کرد استعفای خود از رهبری حزب حاکم و نخستوزیر بریتانیا را به اطلاع پادشاه رسانده است. آقای استارمر که با ورود اندی برنام به پارلمان، تحت فشار بیشتر قرار گرفته گفت که تا زمان انتخاب نخستوزیر جدید در خانه شماره ۱۰ خواهد ماند.
روند اعلام نامزدهای رهبری حزب کارگر از ۱۸ سرطان آغاز میشود. کییر استارمر پیش از اعلام استعفای خود گفت حزب کارگر را در حالی تحویل گرفت که «از نظر سیاسی، مالی و اخلاقی ورشکسته» بود.
نخستوزیر مستعفی بریتانیا افزود «بارها و بارها» به او گفته شده بود که حزب کارگر «تمام شده است»، اما او ثابت کرد «آن افراد اشتباه میکردند».
آقای استارمر گفت حزب کارگر را با «ریشهکن کردن زهر یهودستیزی» تغییر داد و افزود که دولتش اعتماد به «اقتصاد، دفاع و امنیت ملی» را بازگرداند.
استارمر طی هفتههای گذشته تحت فشار فزاینده برای استعفا قرار داشت و تصمیم او پس از آن گرفته شد که اندی برنهام شهردار سابق منچستر، و رقیب سیاسیاش از داخل حزب کارگر، اعلام کرد که برای بهدست گرفتن رهبری حزب و مقام نخستوزیری با او رقابت خواهد کرد.
استارمر پیشتر وعده داده بود در سمت خود باقی بماند، اما موقعیت او بهتدریج غیرقابل دوام شد، زیرا شمار بیشتری از همحزبیهایش به این نتیجه رسیدند که دوران او به پایان رسیده است. روند خروج او پس از آن سرعت گرفت که برنهام از سمت شهرداری کنارهگیری کرد و سپس هفته گذشته بهعنوان نماینده پارلمان از حوزه انتخابیه خود به مجلس راه یافت. زیرا نخستوزیران بریتانیا معمولاً از میان اعضای فعلی مجلس عوام انتخاب میشوند.
انتظار میرفت که استارمر امروز جدول زمانی خروج خود از نخستوزیری را اعلام و زمینه را برای انتقال قدرت به اندی برنهام، رقیبش، فراهم کند.
این اقدام راه را برای بر سر کار آمدن هفتمین نخستوزیر در بریتانیا در طول یک دهه گذشته، هموار خواهد کرد. استارمر کمتر از دو سال پس از آن که با پیروزی قاطع در انتخابات وعده پایان دادن به آشفتگی سیاسی در بریتانیا را داد، از قدرت خارج خواهد شد.
خبرگزاری رویترز اول سرطان به نقل از یک منبع نوشت نخستوزیر آخر هفته (شنبه و یکشنبه ۳۰ و ۳۱ جورا) را صرف بررسی این موضوع کرد که آیا باید کنار برود یا در رقابت رهبری حزب کارگر مبارزه کند.
تهدید علیه استارمر که ماهها در حال شکلگیری بود، ۲۹ جوزا بهطور چشمگیری شدت گرفت؛ زمانی که اندی برنهام، در انتخابات پارلمانی پیروزی قاطعی به دست آورد و برای بازگشت به وستمینستر موفق شد نامزد حزب اصلاح بریتانیا (ریفرم) به رهبری نایجل فاراژ را شکست دهد. حزبی که بیش از یک سال است در نظرسنجیهای سراسری پیشتاز بوده است.
اندی برنهام (Andy Burnham) سیاستمدار بریتانیایی از حزب کارگر
این پیروزی به نمایندگان حزب کارگر امید داد که برنهام، سیاستمداری با سابقه که به مهارتهای ارتباطی خود مشهور است، بتواند وضعیت حزبی را که در دوران رهبری استارمر بخشی از حمایت عمومی خود را از دست داده، متحول کند؛ استارمری که میزان محبوبیتش به پایینترین سطح ثبتشده برای هر رهبر بریتانیایی رسیده است.
اما تغییر رهبری که بسیاری آن را محتمل میدانند، بدون خطر نیست.
برنهام تاکنون فراتر از تاکید بر نیاز کشور به تغییرات بنیادین و کاهش هزینههای زندگی، دیدگاه خود را درباره سیاست خارجی، اقتصاد و دفاع بهطور روشن بیان نکرده است.
او نیز مانند استارمر ممکن است دریابد که فضای مانور چندانی ندارد؛ از یک سو با سرمایهگذاران بازار اوراق قرضه که با هرگونه استقراض بیشتر مخالفاند روبهرو است و از سوی دیگر با رایدهندگانی خشمگین مواجه است که معتقدند کشور بهدرستی اداره نمیشود.
بریتانیا هماکنون به دلیل بدهی بالا، هزینههای سنگین بهره، سالها رشد اقتصادی ضعیف، دشواری در کاهش هزینههای عمومی و نیاز به سرمایهگذاری در حوزههایی مانند دفاع، بالاترین هزینه استقراض را در میان کشورهای عضو گروه هفت دارد.
استارمر جمعه گفته بود که در هر رقابت رسمی برای رهبری حزب کارگر که با هدف جایگزینی او برگزار شود شرکت خواهد کرد.
اما به نظر میرسد این موضع در طول آخر هفته (شنبه و یکشنبه) تغییر کرده باشد. این میزان جابهجایی در رهبری ــ که بالاترین سطح در بریتانیا طی نزدیک به دو قرن گذشته است ــ نشاندهنده دشواری حفظ حمایت رایدهندگانی است که از ناکامیهای پیاپی دولتها در بهبود سطح زندگی، ارتقای خدمات عمومی و مقابله با مهاجرت غیرقانونی خشمگین هستند.