ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیسجمهور روسیه در امور افغانستان به روزنامه ایزوستیا گفت مخالفت صریح یکی از اعضای سازمان همکاری شانگهای، مانع اصلی مشارکت اداره طالبان در این سازمان است.
آقای کابلوف از هیچ کشور خاصی نام نبرد، اما به نوشته ایزوستیا، پاکستان در حال حاضر مخالف اصلی حضور طالبان در فعالیتها و نشستهای سازمان همکاری شانگهای است.
به گزارش این روزنامه روسی، با وجود اینکه افغانستان از سال ۲۰۱۲ به عنوان عضو ناظر سازمان شانگهای پذیرفته شده، اما پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، فعالیت و حضور کابل در این مأموریتهای منطقهای عملاً مسدود شده است؛ بهطوری که آخرین حضور رسمی نمایندگان افغانستان در نشستهای این سازمان به سال ۲۰۲۰ بازمیگردد.
نماینده ویژه رئیسجمهور روسیه گفته است: «مقامات کابل تمایل دارند به عنوان عضو کامل در سازمان حضور داشته باشند و بقیه اعضا نیز به نوعی با آنها در ارتباط و تعامل هستند، اما از آنجا که تصمیمگیریها در شانگهای بر اساس اجماع (موافقت همهجانبه) است، مخالفت یک عضو مانع از آغاز این فرآیند شده است.»
در گزارش به نقل از کارشناسان آمده است با توجه به تنشهای اخیر میان طالبان و پاکستان، مخالفت اصلی از سوی پاکستان صورت میگیرد. روابط پاکستان و طالبان از تابستان سال گذشته به دلیل درگیریهای مرزی، حملات موشکی و اتهامات اسلامآباد مبنی بر پناه دادن طالبان به شبهنظامیان تحریک طالبان پاکستان (TTP) به شدت بحرانی شده است. حملات هوایی طرفین بر یکدیگر نیز همچنان ادامه دارد.
مانع بزرگتر؛ چالش «عدم مشروعیت بینالمللی» در درون شانگهای
ایزوستیا نوشت علاوه بر گمانهزنیها درباره وتوی پاکستان، کارشناسان اندیشکدههای مسکو گفتهاند که حتی در صورت موافقت اسلامآباد، ساختار شانگهای مانع دیگری نیز پیش رو دارد؛ عدم رسمیت اداره طالبان در میان تمام اعضای این سازمان. به باور تحلیلگران، تا زمانی که کل ۱۰ عضو اصلی این بلوک، اداره طالبان را به رسمیت نشناسند، دعوت از آنها برای حضور در نشستهای رسمی عملاً غیرممکن است.
با این حال، مسکو بدون در نظر گرفتن این موانع، مسیر توسعه روابط با کابل را پیش گرفته است. ضمیر کابلوف در این رابطه گفت که نمایندگان طالبان امسال نیز در نشستهای «فرمت مسکو» درباره افغانستان حضور خواهند داشت.
این در حالی است که روسیه و طالبان در ماه می گذشته، توافقنامهای در زمینه همکاریهای فنی-نظامی امضا کردند که به گفته کابلوف، یک چارچوب حقوقی برای تعاملات آینده است.
احمد سعیدمرادزاده، معاون دبیرکل سازمان شانگهای در گفتوگو با ایزوستیا تایید کرد که فرآیند بازنگری در ساختار حقوقی این سازمان هماکنون تحت ریاست قرغیزستان در حال انجام است، اما تا زمان نهایی شدن و تصویب این اصلاحات، تمامی اعضای ناظر (از جمله افغانستان) در وضعیت کنونی خود باقی خواهند ماند.
بختیار حکیموف، نماینده ویژه رئیسجمهور روسیه در امور سازمان همکاری شانگهای، در ۱۰ جون اعلام کرد که عضویت کامل افغانستان با مشکل مواجه است. او در عین حال، خواهان احیای گروه تماس سازمان همکاری شانگهای - افغانستان شد.
سازمان همکاری شانگهای، یک نهاد بینالمللی و منطقهای است که در سال ۲۰۰۱ پایهگذاری شد. این بلوک از ۱۰ عضو اصلی شامل بلاروس، هند، ایران، قزاقستان، قرغیزستان، چین، پاکستان، روسیه، تاجیکستان و اوزبیکستان تشکیل شده است. افزون بر این، آذربایجان، ارمنستان، افغانستان، بحرین، مصر، کامبوج، قطر، کویت، لائوس، مالدیو، مغولستان، میانمار، نپال، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، ترکیه و سریلانکا نیز به عنوان «شریک» (در قالب اعضای ناظر یا شرکای گفتوگو) با این سازمان تعامل دارند.
فدراسیون بینالمللی حقوق بشر (افآیدیاچ) شام سهشنبه، اعلام کرد از هیئت طالبان که به دعوت کمیسیون اروپا برای گفتوگوهای فنی درباره مهاجران افغان وارد بروکسل شده، در دادگاه شکایت ثبت کرده است.
این سازمان معتبر بینالمللی در دادخواست خود به حکم دادگاه کیفری بینالمللی مبنی بر بازداشت مقامهای ارشد طالبان استناد کرده است. دادگاه کیفری بینالمللی در سرطان سال گذشته حکم بازداشت هبتالله آخندزاده، رهبر و عبدالحکیم شرعی، رئیس دادگاه عالی طالبان را بهدلیل «جنایت علیه بشریت» صادر کرد.
الکسی دسوف، رئیس فدراسیون بینالمللی حقوق بشر گفت مذاکره با طالبان در خاک اتحادیه اروپا «به یک رژیم غیردموکراتیک مشروعیت سیاسی میبخشد». او خاطرنشان کرد که پس از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان زنان و دختران افغان «تقریبا بهطور کامل» از اجتماع حذف شدهاند.
بهرغم مخالفتهای سازمانهای حقوق بشری و مخالفان طالبان، هیئت طالبان روز سهشنبه برای گفتوگو درباره بازگرداندن مهاجران مجرم و افرادی که درخواست پناهندگی شان رد شده، وارد بروکسل شد.
این هیئت با ویزای محدود و یکروزه وارد بلجیم شد و پس از ختم مذاکرات خاک این کشور را ترک کرد.
منابع مطلع در کمیسیون اروپا به افغانستان اینترنشنال گفتند این هیئت دستکم با ۱۵ نماینده کشورهای اروپایی گفتوگو کرده است.
فدراسیون بینالمللی حقوق بشر همچنین از اتحادیه اروپا خواست اصل عدم بازگرداندن اجباری را رعایت کند. براساس این اصل قانون بینالمللی، افراد نباید به کشورهایی بازگردانده شوند که در آنجا امنیت و جانشان در معرض خطر قرار دارد.
سرگئی شویگو پس از پایان نشست مشاوران امنیت ملی در هند، با اشاره به اقدامات طالبان در زمینه مبارزه با مواد مخدر گفت: «مقامهای افغانستان برای کاهش قاچاق مواد مخدر اقدامات گستردهای انجام دادهاند. آنها برای این کار برنامه داشتند، آن را دنبال کردند و در نهایت به اجرا گذاشتند.»
دبیر شورای امنیت روسیه با استناد به آمارهای موجود تأکید کرد که تولید و قاچاق مواد مخدر در افغانستان حدود ۹۰ درصد کاهش یافته است.
این اظهارات با موضع قبلی او تفاوت چشمگیری دارد. شویگو پنجم جوزا، در حاشیه مجمع بینالمللی امنیت در مسکو، گفته بود: «وضعیت افغانستان همچنان پیچیده است. تهدید قاچاق مواد مخدر و سلاح همچنان وجود دارد و فعالیت گروهها و سازمانهای تروریستی بینالمللی ادامه دارد.»
طالبان پس از بازگشت به قدرت، کشت، تولید و قاچاق مواد مخدر را در سراسر افغانستان ممنوع اعلام کرد. هرچند آمارهای بینالمللی از کاهش چشمگیر کشت کوکنار حکایت دارند، اما این پدیده بهطور کامل متوقف نشده و هنوز در برخی ولایتها ادامه دارد. سال گذشته نیز تخریب مزارع خشخاش در بدخشان به درگیریهای خونینی میان طالبان و دهقانان محلی انجامید.
سازمان ملل در عین حال هشدار داده است که همزمان با کاهش کشت کوکنار، تولید مواد مخدر صنعتی در افغانستان رو به افزایش است. دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد در گزارشی اعلام کرد که با وجود کاهش ۲۰ درصدی کشت کوکنار، تولید مواد مخدر صنعتی، بهویژه متآمفتامین (شیشه)، روند صعودی داشته است.
بر اساس این گزارش، میزان کشفیات متآمفتامین در افغانستان و کشورهای پیرامون آن تا پایان سال ۲۰۲۴ نسبت به سال پیش از آن حدود ۵۰ درصد افزایش یافته است.
این مرکز به نقل از یک منبع در تلویزیون تمدن نوشت نیروهای امنیتی وابسته به وزارت عدلیه طالبان حوالی ساعت ۱۲ ظهر وارد دفتر این رسانه شدند و نشرات آن را متوقف و کارمندان را «توهین و تحقیر» کردند.
این مرکز تاکید کرد که اقدامات طالبان علیه تلویزیون تمدن نهتنها نقض حق آزادی رسانههاست، بلکه امنیت و استقلال رسانهای را به شدت تهدید میکند.
این شبکه در پی توقف فعالیت خود از مردم خواست تا این موضوع را با حساسیت دنبال کنند. تلویزیون تمدن همچنین بر لزوم هوشیاری شهروندان نسبت به تحولات پیشرو تاکید کرده است.
این تلویزیون در سال ۱۳۸۵ توسط محمدآصف محسنی، رهبر پیشین حزب حرکت اسلامی افغانستان در کابل تاسیس شد. فعالیت این شبکه افزون بر نشر خبر، به پخش برنامههای دینی و مذهبی و فیلم و سریالهایی با محتوای اسلامی مترکز بوده است.
وزارت عدلیه طالبان یپش از این، در جوزای ۱۴۰۳نیز فعالیت این تلویزیون خصوصی را به دلیل وابستگی به حزب حرکت اسلامی و استفاده از زمین «غضبشده» دولتی متوقف کرد. این وزارت گفت که رسانههای متعلق به احزاب سیاسی افغانستان حق فعالیت ندارند.
مرکز خبرنگاران افغانستان از طالبان خواست به زودترین فرصت ممکن زمینه بازگشایی این تلویزیون را فراهم کند. این نهاد حامی رسانهها همچنین از طالبان خواست اجازه بدهد کارمندان این رسانه از حقوق بنیادی خود در فضای بدون محدودیت، ترس و تبعیض به فعالیت خود ادامه دهند.
