افغانستان اینترنشنال
دو سال از زندگی صدیقه پشت دیوارهای زندان و میان راهروهای محاکم گذشته است. او هنوز کودک بود که زندگیاش با دشواری ناشی از ازدواج اجباری آغاز شد و امروز زن جوانی است که زندگیاش پشت میلههای زندان میگذرد. او با وصف تجربه این تلخیها میگوید: «تا بمیرم تن به این نکاح نمیدهم.»
صدیقه اصالتا ترکمن و از قریه عمدتا ترکمننشین موریچاق در ولسوالی بالامرغاب ولایت بادغیس است.
موریچاق قریهای مرزی و دورافتاده و در نزدیکی مرز ترکمنستان است که سالها با فقر، ناامنی و نفوذ متنفذان محلی مواجه بوده است.
افغانستان اینترنشنال توانسته به دهها سند مرتبط با این پرونده دسترسی پیدا کند که نشان میدهد روایت صدیقه، پروندهای پیچیده از رفتوآمد میان محاکم، فشار یک مرد متنفذ و ایستادگی دختری است که از کودکی تا جوانی زیر بار ازدواج اجباری نرفته و اکنون به همین اتهام در پشت میلههای زندان بهسر میبرد.
این اسناد نشان میدهد که صدیقه در چند مرحله از روند قضایی، با وجود فیصلههایی به نفعش، قربانی وضعیتی شده که در آن دستور قاضیان و محاکم نادیده گرفته شده و یک تماس تلفنی از قندهار بر همه احکام رسمی غلبه کرده است.
ماجرا از کجا آغاز شد؟
در اصل ماجرای صدیقه به زمانی بر میگردد که او ۹ سال بیشتر نداشت. پدر صدیقه مردی معتاد به مواد مخدر بود که به خاطر پول با اعضای خانوادهاش در سال ۱۳۹۸ درگیر شد.
در آن زمان نیز، روستای موریچاق با وصف حاکمیت جمهوری در افغانستان، زیر تسلط طالبان بود. پیرآغا، فرمانده محلی طالبان در موریچاق تصمیم گرفت تا رجب پدر صدیقه زندانی شود.
این فرمانده طالبان، پدر صدیقه را به مولوی خداینظر، زندانبان طالبان سپرد.
خداینظر مردی متمول بود که طالبان را در آن زمان حمایت مالی میکرد.
پس از آزادی رجب از زندان، او در خانه مولوینظر به عنوان خدمتکار باقی ماند و سپس خانواده نیز به رجب ملحق شدند. همه اعضای خانواده در تعمیری در کنار خانه خداینظر زندگی میکردند.
در سال ۱۳۹۹ پدر خانواده متوجه شد که خداینظر به صدیقه علاقه دارد. خداینظر در آن روزها مردی ۶۵ ساله بود که ۳ همسر داشت.
پدر صدیقه تصمیم گرفت خانه خداینظر را ترک کند. اما به گفته نزدیکان صدیقه، خداینظر مدعی شد که پدر این دختر ۴۰۰ هزار افغانی بدهکار است و چون توان پرداخت این پول را ندارد، باید صدیقه را به نکاحش درآورد.
نه تنها صدیقه که همه اعضای خانواده از چنین وصلتی ناراضی بودند.
تا اینکه چند روز بعد، خداینظر ادعا میکند، صدیقه همسرش است و توسط رجب به عقد رسمی او در آورده شده است.
در عریضهای که توسط خداینظر عنوانی محکمه طالبان نوشته شده و افغانستان اینترنشال به آن دست یافته، دیده میشود که خداینظر به طالبان گفته است که صدیقه در بدل صدهزار افغانی و یک قطعه زمین توسط پدرش به نکاح شرعی او درآورده شده است.
در آن زمان مردمی که در مناطق زیر تسلط طالبان زندگی میکردند به محاکم غیر رسمی طالبان مراجعه میکردند.
در این اسناد، مولوی خداینظر ادعا کرده است که صدیقه وکیل نفس خود را پدر خود انتخاب کرده بود و پدرش نیز به این نکاح رضایت داده است.
خدای نظر سپس به آیهای از قرآن استناد کرده و گفته است که اگر چه صدیقه هنوز بالغ نیست ولی نکاح با او درست بوده است.
صدیقه: پدرم را حبس کرده بودند و به زور از او وعده گرفتند
در سند دیگری که افغانستان اینترنشنال آن را مشاهده کرده، صدیقه به دادگاه گفته است که هیچ نکاحی صورت نگرفته و پدر او، به دلیل اعتیاد و بیماری، در وضعیتی نبوده که بتواند درباره سرنوشت دخترش تصمیم بگیرد. به گفته صدیقه، مولوی خداینظر، فردی متمول، بانفوذ و نزدیک به مقامهای ارشد طالبان، رجب را زندانی کرده و با زور از او وعده عقد گرفته است.
صدیقه گفته است که هرگز به پدر خود اذن وکالت نداده است.
مولوی خداینظر به دادگاه گفته است که دو شاهد دارد اما دادگاه گفته که با هر دو شاهد گفتوگو کرده و پاسخهای هر دو شاهد یکسان نبوده است.
اسناد رسیده به افغانستان اینترنشنال نشان میدهد نخستین فیصله این پرونده در محکمه ابتدایی طالبان در ولسوالی بالامرغاب به سود صدیقه صادر شده است. این محکمه در ۲۸ اسد ۱۳۹۹ به نفع صدیقه، دختر رجب، حکم داد.
اما خداینظر این فیصله را نپذیرفت.
بازگشت طالبان
در ماه اسد ۱۴۰۰ طالبان در افغانستان مسلط شدند. در این زمان، خداینظر صدیقه را به خانه خود میبرد و دستکم شش ماه او را در خانه خود نظربند میسازد. نزدیکان صدیقه این موضوع را تایید کردند و در عریضههای خانواده صدیقه نیز این موضوع ذکر شده است.
مویسفیدان محلی سپس صدیقه را نجات داده و به خانه پدرش انتقال میدهند.
پرونده دوباره این بار به محکمه مرافعه بادغیس میرود، این دادگاه نیز با فیصله شماره ۷/۱ در تاریخ ۴ سنبله ۱۴۰۰ فیصله محکمه ابتدایی طالبان را تایید کرد و بار دیگر به نفع صدیقه حکم داد.
با این حال، مدعی باز هم قناعت نکرد.
این بار پرونده به دیوان مدنی ریاست تمیز زون غرب رفت. نزدیکان صدیقه میگویند قاضیان این دیوان در ۱۰ سنبله ۱۴۰۳، برخلاف دو فیصله پیشین علیه صدیقه تصمیم گرفتند و او را زندانی کردند.
در عریضهای که توسط خانواده صدیقه به دادگاه بالاتری ارایه شده، آمده است که قاضیان دیوان تمیز زون غرب از صدیقه خواستهاند با خداینظر «مصالحه» یا «جورآمد» کند تا از زندان آزاد شود.
خانواده صدیقه میگوید این خواست در عمل به معنای فشار بر دختری است که سالها پیش، در کودکی، به نکاح اجباری نه گفته بود.
خانواده صدیقه برای تغییر این تصمیم با تهیه عریضه و اسناد رسمی، پرونده را تا دفتر ملا هبتالله، رهبر طالبان در قندهار، رساندند.
اما به گفته نزدیکان صدیقه، در ۱۵ عقرب ۱۴۰۳، محکمه تمیز قندهار نیز علیه او تصمیم گرفت. آنان میگویند در این مرحله حکم مکتوبی به خانواده داده نشد و دستور بازداشت صدیقه به صورت شفاهی از طریق تلفن صادر شد.
نزدیکان صدیقه میگویند او پس از آن از قندهار به زندان قلعهنو، مرکز ولایت بادغیس، منتقل شد و همچنان در بازداشت است.
روند رسیدگی در قندهار نهتنها به آزادی او منجر نشد، بلکه سرنوشت دشوارتری برایش رقم زد.
در میان تمام این سالها، به گفته نزدیکان صدیقه، تنها کسی که در کنار او ایستاد و شبیه یک وکیل مدافع از او حمایت کرد، فردی به نام ارباب حامد بود. اما ارباب حامد موریچاقی دو سال پیش در ۲۶ جدی ۱۴۰۲ در منطقه درب عراق شهر هرات، در یک رویداد مشکوک کشته شد.
هرگز روشن نشد که کشته شدن او با پیگیری این پرونده ارتباط داشته یا دلیل دیگری داشته است.
از میعاد حبس صدیقه سه سال دیگر باقی مانده است. نزدیکان صدیقه میگویند که او در زندان از بیماری نیز رنج میبرد.
در ویدیویی که از مادر صدیقه منتشر شده و نسخهای از آن به افغانستان اینترنشنال رسیده، دیده میشود که او میگوید «ما نمیدانیم چه کار کنیم. هیچ کاری هم از دست ما برنمیآید. دخترم هر روز با گریه و ناله در زندان است.»
او از خبرنگاران، فعالان و نهادهای حقوق بشری میخواهد به این پرونده توجه کنند و صدای خانوادهاش را بشنوند.
تا اینجای کار، پاسخ صدیقه تنها این بوده است:
«تا بمیرم هم تن به این نکاح نمیدهم.»
